Μέχρι τα τέλη Φεβρουαρίου ήταν διάχυτος ο φόβος ότι θα μείνουν αδιάθετοι πόροι από το δανειακό σκέλος του Ταμείου Ανάκαμψης. Σαν… από θαύμα όμως, την Τρίτη 19 Μαΐου, ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Ν. Παπαθανάσης ανακοίνωσε, σε θριαμβευτικό τόνο, ότι τα δάνεια του Ταμείου δόθηκαν μέχρι το τελευταίο ευρώ και δεν υπάρχει ούτε ένα σεντ διαθέσιμο.
Του Μάκη Ντόβολου
Ομως την εικόνα της «επιτυχίας» έρχεται να επισκιάσει η γκρίνια στην αγορά, καθώς 250 αιτήσεις δανειοδότησης έφαγαν «πόρτα», αν και κατατέθηκαν εμπρόθεσμα, με κυβέρνηση και τράπεζες να επιχειρούν να μεταθέσουν την ευθύνη ο ένας στον άλλο γι’ αυτήν την όχι και τόσο ευχάριστη εξέλιξη. Ιδίως όταν έχουν δοθεί πολλά χρήματα για την προετοιμασία των φακέλων και τις σχετικές συμβουλευτικές υπηρεσίες και έχουν δημιουργηθεί προσδοκίες…
Παπαθανάσης
Οπως είναι φυσικό, η πιο έντονη δυσαρέσκεια, η οποία βρήκε «δίοδο» στα μέσα ενημέρωσης, εκφράζεται από μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους, οι οποίοι υπολόγιζαν στα χαμηλότοκα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης για να χρηματοδοτήσουν τα επενδυτικά τους σχέδια και τώρα καλούνται να αναθεωρήσουν τα πλάνα. Τολμούμε να προβλέψουμε ότι, αν η όλη εξέλιξη αφορούσε μόνο μικρομεσαίους επιχειρηματίες, μάλλον δεν θα σηκωνόταν όλος αυτός ο θόρυβος και θα επικρατούσε σιγή ιχθύος…
Ο διευθύνων σύμβουλος της Eurobank, Φωκίων Καραβίας, δήλωσε ότι ο συντονισμός μεταξύ Πολιτείας, τραπεζών και επιχειρηματιών δεν ήταν ο καλύτερος δυνατός, προσθέτοντας ότι «όλοι συνειδητοποιήσαμε ότι υπάρχει πρόβλημα αυτού του μεγέθους τις τελευταίες 10 ημέρες».
Ομως αυτή η δήλωση εγείρει περισσότερα ερωτήματα από αυτά που επιχειρεί να απαντήσει. Γιατί δεν ήταν ο συντονισμός ο καλύτερος δυνατός; Είναι δυνατόν να μην υπήρχε εκτίμηση σε εβδομαδιαία βάση για την εξέλιξη των συμβάσεων και την απορρόφηση των πόρων, ιδίως όταν μιλάμε για τη διάθεση πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ, και τελικά το πρόβλημα να ανακαλύπτεται στο παρά ένα; Υπήρχε σοβαρή και τακτική επικοινωνία μεταξύ του αρμόδιου υπουργείου και των τραπεζών σε αυτό το ζήτημα ή ο καθένας κοιτούσε το «μαγαζάκι» του για να πει στα μέσα ενημέρωσης ότι «πετύχαμε 100% απορρόφηση» ή «δώσαμε τόσα δάνεια και πετύχαμε μεγάλη πιστωτική επέκταση», αδιαφορώντας αν κάποιοι επιχειρηματίες μπήκαν στη διαδικασία της αίτησης ξοδεύοντας χρόνο και χρήμα; Επίσης, οι τράπεζες είχαν ενημερώσει, εκ των προτέρων, τους ενδιαφερόμενους επιχειρηματίες ότι υπήρχε ο κίνδυνος να μη φτάσουν τα χρήματα και να μην μπορέσουν τελικά να λάβουν δάνειο ή δημιούργησαν προσδοκίες του τύπου «έλα, κάνε την αίτηση τώρα που είναι η ευκαιρία και θα βρούμε την άκρη»;
Εννοείται ότι τα παραπάνω ερωτήματα διατυπώνονται λαμβάνοντας ως δεδομένο την καλή πρόθεση και διάθεση όλων των συμμετεχόντων στη διαδικασία και όχι πάνω στην υποψία ότι ορισμένοι ήταν περισσότεροι «πονηροί» και καλύτερα ενημερωμένοι σε σύγκριση με άλλους, λιγότερο «τυχερούς».
Σκανδαλώδης εύνοια σε ισχυρούς, προβληματικός ο σχεδιασμός
Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι οι μεγάλες επιχειρήσεις είναι οι ευνοημένοι των δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης, παρά την αντίθετη εικόνα που επιχειρεί να καλλιεργήσει το αρμόδιο υπουργείο. Αν και στο σύνολο των συμβάσεων επιχειρηματικών δανείων, αυτές που αφορούν μικρομεσαίες επιχειρήσεις φτάνουν το 60% (489 σε σύνολο 798), στο συνολικό προϋπολογισμό των συμβασιοποιημένων δανείων τους μικρομεσαίους αφορά μόλις το 20% του ποσού (5,6 δισ. ευρώ), με τα υπόλοιπα 22 δισ. ευρώ, ή το 80%, να μοιράζεται σε 309 συμβάσεις μεγάλων επιχειρήσεων. Θα έχει ενδιαφέρον να δούμε τον κατάλογο με τις 798 συμβάσεις, καθώς, εκτός των άλλων, πρόκειται για δανεικά χρήματα που θα πρέπει να επιστραφούν στην Ευρώπη.
Ομως πέραν των ζητημάτων που αναδεικνύονται στη διανομή των χρημάτων, το Ταμείο Ανάκαμψης παρουσιάζει και διαρθρωτικές αδυναμίες στον σχεδιασμό του, περιορίζοντας σημαντικά τη συμβολή των εν λόγω πόρων στην προσπάθεια για μια βιώσιμη και διατηρήσιμη ανάκαμψη.
Είναι χαρακτηριστικό ότι οι πόροι του Ταμείου κατευθύνονται, σε συντριπτικό ποσοστό, σε εισαγωγές, χωρίς να ωφελείται η ελληνική παραγωγική βάση, καθώς απουσιάζει εντελώς το κριτήριο της εγχώριας παραγόμενης αξίας.
Επίσης, αξιολογείται ως προβληματική η απουσία ανάλυσης των κλαδικών πολιτικών, καθώς η βιομηχανία, ο αγροτικός τομέας και οι υπηρεσίες στον ψηφιακό τομέα δεν αποτελούν αντικείμενο ειδικού σχεδιασμού.
Στο ζήτημα των δανείων, η επιλογή της κυβέρνησης να κατευθύνει τους σχετικούς πόρους στις εμπορικές τράπεζες δεν ήταν η καλύτερη δυνατή από την άποψη του αναπτυξιακού αποτελέσματος, καθώς στο τέλος έλαβαν δάνειο με προνομιακούς όρους επιχειρήσεις που -έτσι κι αλλιώς- είχαν πρόσβαση στον τραπεζικό δανεισμό και πριν από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Τέλος, απουσιάζει η περιφερειακή διάσταση, καθώς δεν υπήρξε μια έστω ελάχιστη κατανομή των πόρων τόσο στις δεκατρείς Περιφέρειες της χώρας όσο και σε τοπικό επίπεδο.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 22/5/2026)
