Η ανακοίνωση της Τεχεράνης ότι τα Στενά του Ορμούζ είναι ξανά ανοιχτά για τα εμπορικά πλοία έριξε αμέσως τους τόνους στις αγορές. Το πετρέλαιο υποχώρησε απότομα και τα χρηματιστήρια πήραν ανάσα. Τουλάχιστον προσωρινά απομακρύνεται ο κίνδυνος ενός γενικευμένου σοκ στην ενέργεια. Όμως αυτή είναι μόνο η μισή εικόνα. Το Ορμούζ μπορεί να άνοιξε, αλλά η κρίση ούτε έκλεισε ούτε επέστρεψε σε κανονικότητα.
Η ιρανική πλευρά ξεκαθάρισε ότι η διέλευση επιτρέπεται για όλα τα εμπορικά πλοία όσο διαρκεί η δεκαήμερη εκεχειρία Ισραήλ–Λιβάνου, αλλά όχι χωρίς όρους. Η ναυσιπλοΐα, σύμφωνα με την ίδια την ανακοίνωση, πρέπει να γίνεται μέσω της συντονισμένης διαδρομής που έχει ορίσει ο ιρανικός οργανισμός λιμένων και ναυτιλίας. Αυτό σημαίνει ότι δεν γίνεται λόγος για πλήρη επιστροφή στην παλιά ελευθερία κίνησης, αλλά για μια ελεγχόμενη, προσωρινή χαλάρωση μέσα σε ένα ακόμα εύθραυστο περιβάλλον.
Το δεύτερο κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η Ουάσιγκτον δεν θεωρεί πως η υπόθεση έχει λήξει. Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι, παρά το άνοιγμα του Στενού, ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός που αφορά το Ιράν παραμένει «σε πλήρη ισχύ» μέχρι να υπάρξει ολοκληρωμένη συμφωνία με την Τεχεράνη.
Στο πλαίσιο αυτό, το πετρέλαιο σημείωσε πτώση περίπου 11%, με το Brent στα 88,80 δολάρια και το WTI στα 83,89 δολάρια (στα χαμηλότερα επίπεδα από τις 11 Μαρτίου). Η αγορά δηλαδή «τιμολόγησε» στην παρούσα φάση την απομάκρυνση του χειρότερου σεναρίου, δηλαδή να παραμείνει ουσιαστικά μπλοκαρισμένο το πέρασμα από το οποίο συνήθως περνά περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και LNG.
Διεθνείς αναλυτές σημειώνουν ότι το άνοιγμα δεν σημαίνει αυτόματα και άμεση αποκατάσταση της πραγματικής ροής. Ήδη υπήρχαν εγκλωβισμένα πλοία, πιεσμένα ναυλοσύμφωνα, δεκάδες χιλιάδες ναυτικοί σε καθεστώς αβεβαιότητας και μια αγορά που δεν ξεχνά εύκολα τον γεωπολιτικό κίνδυνο. Ακόμη και αν περάσει το πρώτο σοκ, η εφοδιαστική αλυσίδα δεν «γυρίζει διακόπτη». Θέλει χρόνο, ασφάλεια και συνέπεια στο πεδίο.
ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΑΣΤΑΘΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
Το ίδιο ισχύει και στο πολιτικό επίπεδο. Η εκεχειρία Ισραήλ–Λιβάνου είναι δεκαήμερη, όχι οριστική. Το Ισραήλ διατηρεί θέσεις έως και 10 χιλιόμετρα μέσα στον νότιο Λίβανο, ενώ η συμφωνία αφήνει ανοιχτά κρίσιμα ζητήματα, όπως το μέλλον της Χεζμπολάχ και η πραγματική διάρκεια της αποκλιμάκωσης. Ολο το οικοδόμημα πάνω στο οποίο «πάτησε» η επαναλειτουργία του Ορμούζ παραμένει δηλαδή προσωρινό και πολιτικά ασταθές.
Αυτός είναι ο λόγος που η Ευρώπη δεν αντιμετωπίζει τις εξελίξεις ως λήξη συναγερμού. Γαλλία και Βρετανία συγκάλεσαν σύσκεψη περίπου 40 χωρών για το πώς μπορεί να διασφαλιστεί η ελευθερία ναυσιπλοΐας όταν το επιτρέψουν οι συνθήκες, με στόχο όχι να μπουν τώρα στον πόλεμο, αλλά να οργανώσουν το πλαίσιο της επόμενης ημέρας. Η ίδια η πρωτοβουλία δείχνει ότι η διεθνής κοινότητα βλέπει το σημερινό άνοιγμα ως εύθραυστη ανάσα και όχι ως σταθερή λύση.
Το συμπέρασμα είναι ότι το Ορμούζ άνοιξε και αυτό το γεγονός αποτελεί μια σημαντική εξέλιξη. Ομως, τα Στενά άνοιξαν μέσα στο πλαίσιο μιας εκεχειρίας περιορισμένου χρόνου, με ιρανικούς όρους διέλευσης, με τον αμερικανικό αποκλεισμό κατά του Ιράν ακόμα ενεργό και με τη Μέση Ανατολή να παραμένει γεμάτη ανοιχτούς λογαριασμούς. Οι αγορές πανηγύρισαν την απομάκρυνση του άμεσου κινδύνου. Η γεωπολιτική, όμως, εξακολουθεί να δείχνει ότι η περιοχή δεν επέστρεψε στην ομαλότητα. Απλώς πέρασε σε μια πιο εύθραυστη φάση διαχείρισης της κρίσης.
