Το δεύτερο εξάμηνο προμηνύεται δύσκολο, καθώς ο εκλογικός κύκλος και το πολιτικό σκηνικό δρουν ανασταλτικά σε επιχειρηματικά σχέδια, ειδικά υπό την παρούσα διεθνή συγκυρία
Το γεγονός πως οι πληθωριστικές πιέσεις ήρθαν για να μείνουν στην ελληνική οικονομία έχει γίνει φανερό εδώ και καιρό. Ωστόσο, πλέον επισφραγίζεται και η διαφορά πληθωρισμού με τα άλλα κράτη «ανταγωνιστές» της Ελλάδας, η οποία συνεχώς μεγαλώνει και προκαλεί επιπλέον παρενέργειες, ροκανίζοντας καθημερινά την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας αλλά και καθιστώντας απατηλό όνειρο την εισοδηματική σύγκλιση. Πλέον, πολλαπλασιάζονται και οι προβλέψεις για καθίζηση του ρυθμού ανάπτυξης, καθιστώντας ορατό το φάντασμα του στασιμοπληθωρισμού που πλησιάζει…
Ο αρμόδιος επίτροπος Βάλντις Ντομπρόβσκις μίλησε ανοιχτά για τον κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού σε ολόκληρη την Ε.Ε. και η πεποίθησή του καθρεφτίζεται στις εαρινές εκτιμήσεις που δόθηκαν με καθυστέρηση – στη δημοσιότητα. Επιβεβαιώνοντας, ξανά, από την άλλη πλευρά όχι μόνο την επιμονή στη δημοσιονομική πειθαρχία, αλλά και το γεγονός ότι υπό τις παρούσες συνθήκες ίσως τα δημοσιονομικά περιθώρια να είναι ακόμα πιο στενά για χώρες που «δεν έχουν» λόγω υψηλού χρέους.
Ουσιαστικά επιβεβαιώνεται πως κράτη όπως η Ελλάδα μένουν αφενός ακάλυπτα από το υφιστάμενο πλαίσιο παρέμβασης της Ε.Ε. (ελαστικότεροι κανόνες κρατικών ενισχύσεων, εργαλειοθήκη ενεργειακών μέτρων) που παρέχουν το νομικό δικαίωμα αλλά όχι τους πόρους για μέτρα στήριξης. Αφετέρου η Ελλάδα έχει να αντιμετωπίσει την ταχύτατη άνοδο των τιμών με πενιχρά εργαλεία λόγω των χαμηλών εισοδημάτων των πολιτών – καταναλωτών, των υψηλότατων (σε σχέση με τα άλλα κράτη) φόρων και εισφορών, αλλά και με τα μεγάλα βαρίδια στην παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα να παραμένουν. Τα εν λόγω βαρίδια με τη σειρά τους εμποδίζουν τη συγκράτηση του ρυθμού ανόδου των τιμών, αλλά και την ανάπτυξη των εξαγωγών και την έλευση επενδύσεων που θα αποτελούσαν διέξοδο σε αυτήν τη συγκυρία.
Πλέον η κατάσταση επιδεινώνεται από το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης αλλά και από τον πολιτικό κίνδυνο. Προμηνύεται ένα δύσκολο δεύτερο εξάμηνο, καθώς ο εκλογικός κύκλος και το πολιτικό σκηνικό, όπως διαμορφώνεται, δρουν ανασταλτικά σε επιχειρηματικά σχέδια, ειδικά υπό την παρούσα διεθνή συγκυρία, επιδεινώνοντας το κλίμα.
Τα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος, που δημοσιεύτηκαν την προηγούμενη εβδομάδα για την έκρηξη ακρίβειας στην ελληνική αγορά αλλά και για τις ζοφερές εκτιμήσεις για το μέλλον, είναι ενδεικτικά της κατάστασης. Ενδεικτικά είναι επίσης τα στοιχεία για τις καθαρές άμεσες ξένες επενδύσεις, οι οποίες δεν κατάφεραν να κάνουν το άλμα, παρά τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης, καθιστώντας πλέον αναγκαίο να διερευνηθεί τι είναι αυτό που εμποδίζει τους επενδυτές να έρθουν στη χώρα.
Παράγοντες της αγοράς εξηγούν πως αυτό που έχει αλλάξει ουσιαστικά στην ελληνική οικονομία τα τελευταία χρόνια είναι η δημοσιονομική προσαρμογή. Ωστόσο, αυτό που δεν έχει γίνει είναι το άλμα ανάπτυξης. Μένει μετέωρο, όπως αποκαλύπτεται κάθε μήνα και από την Τράπεζα της Ελλάδος στα στοιχεία που καταγράφει και δείχνουν τη χώρα σε σταθερά χαμηλή κατάταξη στους παγκόσμιους δείκτες ανταγωνιστικότητας. Επιπλέον, οι συνθήκες ασφυξίας εντείνονται από τη συνεχή άνοδο στις τιμές ακινήτων, αλλά και από τους δείκτες απασχόλησης, που πλέον αρχίζουν να αναστρέφονται.
Τα στοιχεία
Στο πεδίο του πληθωρισμού, ο γενικός δείκτης αυξάνεται με όλο και ταχύτερο ρυθμό σε σχέση με τα κράτη της Ε.Ε. Τον Απρίλιο η Ελλάδα ήταν το κράτος με τον 5ο ταχύτερο πληθωρισμό στην Ευρωζώνη μετά τη Βουλγαρία, την Κροατία, το Λουξεμβούργο και τη Λιθουανία. Οι διαφορές στον πληθωρισμό, σύμφωνα με τα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος και της ΕΛ.ΣΤΑΤ., συνδέονται κυρίως με τα μη επεξεργασμένα τρόφιμα που έτρεξαν με διψήφιο ρυθμό τον Απρίλιο, αλλά και με τον κλάδο ενέργειας, του οποίου η άνοδος έφτασε κοντά στο 22%, έναντι 11% ανόδου σε επίπεδο Ευρωζώνης (η άνοδος τιμών στο ρεύμα έφτασε στο 14%, στο φυσικό αέριο στο 19,3% και στα καύσιμα στο 53,2%).
Η ΤτΕ δίνει έμφαση και σε άλλους δείκτες: οι τιμές παραγωγού στην εγχώρια αγορά, ενώ ήταν σε αρνητικό έδαφος τους πρώτους δύο μήνες του 2026, επέστρεψαν σε θετικό έδαφος τον Μάρτιο. Ο δείκτης τιμών εισαγωγών επιταχύνθηκε στο 11,4% τον Μάρτιο, από -3,2% τον Φεβρουάριο. Εκτιμάται πως (μέσα από τις αλλαγές στον αποπληθωριστή του ΑΕΠ) οι επιχειρήσεις και στην προηγούμενη κρίση 2021-2022 είχαν καταφέρει να μετακυλίσουν στις τελικές τιμές τις διαταραχές κόστους που σχετίζονται με την αύξηση των τιμών ενέργειας και άλλων ενδιάμεσων τιμών παραγωγής.
Χάσμα προβλέψεων αποτυπώνει βαθιά απόκλιση τιμών
Οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό μέσα από την Ερευνα Προσδοκιών Καταναλωτών (CES) της ΕΚΤ δείχνει ότι τον Μάρτιο οι μέσες προσδοκίες για τον πληθωρισμό τους επόμενους 12 μήνες αυξήθηκαν σημαντικά στην Ελλάδα σε 10% από 5,2% τον Φεβρουάριο και στην Ευρωζώνη σε 4% από 2,5%. Το χάσμα είναι πολύ μεγάλο. Επίσης, οι μέσες προσδοκίες για τον πληθωρισμό για τα τρία επόμενα χρόνια τον Μάρτιο αυξήθηκαν στην Ελλάδα σε 7,4% από 5,1% τον προηγούμενο μήνα και στην Ευρωζώνη σε 3% από 2,5%.
Αναφορικά με τις προσδοκίες για τον πληθωρισμό των επιχειρήσεων για το επόμενο έτος στην Ελλάδα αυξήθηκαν σε 3,3% το πρώτο τρίμηνο του 2026 από 2,9% το τέταρτο τρίμηνο του 2025 και στη ζώνη του ευρώ σε 3% από 2,6% την ίδια περίοδο. Οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό σε ορίζοντα τριών ετών αυξήθηκαν στην Ελλάδα σε 3,3% το πρώτο τρίμηνο του 2026 από 3% το τέταρτο τρίμηνο του 2025, ενώ στη ζώνη του ευρώ παρέμειναν αμετάβλητες στο 3%. Οι μέσες προσδοκίες των επιχειρήσεων για τον πληθωρισμό σε ορίζοντα πέντε ετών στην Ελλάδα αυξήθηκαν σε 3,3% το πρώτο τρίμηνο του 2026 από 3% το προηγούμενο τρίμηνο, ενώ στη ζώνη του ευρώ παρέμειναν αμετάβλητες στο 3%.
Επιπλέον, σύμφωνα με τον Δείκτη Τιμών Παραγωγών (PMI) του Απριλίου, ο πληθωρισμός τιμών εισροών στη μεταποίηση αυξήθηκε με τον υψηλότερο ρυθμό από τον Ιούνιο του 2022. Οι τιμές παραγωγού αυξήθηκαν στον μεγαλύτερο βαθμό σε τριάμισι χρόνια, καθώς οι επιχειρήσεις προσπάθησαν να μετακυλίσουν το υψηλότερο κόστος στους πελάτες. Οι προσδοκίες για την πορεία των τιμών πώλησης σε επιχειρηματικούς τομείς στην Ελλάδα (για τους επόμενους τρεις μήνες) αυξήθηκαν στους κλάδους της μεταποίησης, του λιανικού εμπορίου και των κατασκευών (στοιχεία Απριλίου).
Χαμηλή βαθμολογία για την Ελλάδα στον τομέα της ανταγωνιστικότητας
Το 2025 οι εισροές ξένων επενδύσεων έφτασαν τα 11,9 δισ. ευρώ (4,8% του ΑΕΠ), αλλά συμπεριλαμβανομένης της εταιρικής αναδιοργάνωσης της Metlen. Αν εξαιρεθεί αυτή η κίνηση, παρέμειναν υψηλότερες από ό,τι το 2024 (δηλαδή 3,1% του ΑΕΠ το 2025, από 2,6% του ΑΕΠ το 2024).
Η ανταγωνιστικότητα σε όρους τιμών επιδεινώθηκε το 2025 λόγω της σημαντικής ονομαστικής ανατίμησης του ευρώ αλλά και του πληθωρισμού. Η διαρθρωτική ανταγωνιστικότητα παραμένει σταθερά υπό πίεση. Πρόοδος υπάρχει σε τομείς όπως ο ψηφιακός μετασχηματισμός της οικονομίας και η μείωση της φοροδιαφυγής. Ωστόσο, στην παγκόσμια κατάταξη ανταγωνιστικότητας του IMD το 2025 η Ελλάδα παρέμεινε στην 50η θέση (επί συνόλου 69) από την 47η (επί συνόλου 64) έναν χρόνο πριν, χάνοντας τρεις θέσεις.
Στο πιο πρόσφατο Business Ready (πρώην Doing Business) της Παγκόσμιας Τράπεζας είναι πολύ χαμηλά στον πυλώνα της λειτουργικής αποτελεσματικότητας με μεγάλες προκλήσεις στη μεταβίβαση ακινήτων, κενά στα συστήματα διαχείρισης γης και επαχθείς διαδικασίες καταχώρισης, καταχώρισης τίτλων ασφαλείας και ηλεκτρονικών πληρωμών.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 22/5/2026)
