Κρίσιμες προθεσμίες μέσα στον Ιούνιο καλούνται να προλάβουν χιλιάδες μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις για τις δράσεις του ΕΣΠΑ, την ώρα που οι όροι ένταξης δείχνουν πως το πραγματικό εμπόδιο δεν είναι μόνο η ύπαρξη διαθέσιμων κονδυλίων, αλλά η δυνατότητα πρόσβασης σε αυτά.
Το πρόβλημα βρίσκεται στις λεπτομέρειες των προσκλήσεων, εκεί όπου η επιχείρηση πρέπει να έχει έτοιμο το επενδυτικό σχέδιο, σωστό ΚΑΔ, πλήρη τεκμηρίωση, ολοκληρωμένο φάκελο, επαρκή βαθμολογία και ίδια συμμετοχή. Οι προϋποθέσεις δεν είναι από μόνες τους παράλογες, καθώς οι επιχειρήσεις γνωρίζουν από τη δημοσίευση της πρόσκλησης τι απαιτείται. Λειτουργούν, όμως, ως σημείο πίεσης για όσους δεν διαθέτουν ήδη οργάνωση και χρηματοδοτική ετοιμότητα.
Ετσι, την ώρα που το ΕΣΠΑ λειτουργεί ως μηχανισμός ενίσχυσης της παραγωγής, της αυτοαπασχόλησης και του εκσυγχρονισμού των ΜμΕ, οι όροι συμμετοχής λειτουργούν στην πράξη ως εμπόδιο που ευνοεί όσους είναι ήδη πιο οργανωμένοι και ισχυροί.
Διαβάστε ακόμα: Ιδιωτικό χρέος: Νέο πλαίσιο για ρυθμίσεις και κατασχέσεις
Η εικόνα γίνεται πιο καθαρή από το ημερολόγιο των δράσεων. Η δράση «Ξεκινώ Επιχειρηματικά» κλείνει στις 30/6/2026, ενώ η δράση «Παράγουμε στην Ελλάδα» έχει καταληκτική ημερομηνία τις 2/7/2026. Πρόκειται για δύο όψεις του ίδιου ζητήματος, δηλαδή από τη μία στήριξη νέων επιχειρηματικών πρωτοβουλιών και από την άλλη ενίσχυση υφιστάμενων ΜμΕ με παραγωγικό και εξαγωγικό προσανατολισμό.
Ωστόσο, αν και η λογική των προγραμμάτων είναι αναπτυξιακή, η εφαρμογή τους είναι πολύ περιοριστική. Στο «Παράγουμε στην Ελλάδα» οι επιχειρήσεις πρέπει να έχουν τουλάχιστον μία πλήρη κλεισμένη διαχειριστική χρήση πριν από την αίτηση, να διαθέτουν επιλέξιμους ΚΑΔ, να έχουν τουλάχιστον μία ετήσια μονάδα εργασίας εξαρτημένης απασχόλησης και να συγκεντρώνουν ελάχιστη βαθμολογία 75 στην αυτοαξιολόγηση του επενδυτικού σχεδίου. Παράλληλα, ο επιχορηγούμενος προϋπολογισμός του σχεδίου δεν μπορεί να υπερβαίνει το διπλάσιο του υψηλότερου κύκλου εργασιών που πέτυχε η επιχείρηση σε μία από τις προηγούμενες κλεισμένες χρήσεις.
ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
Ο πιο δύσκολος κόφτης είναι η ίδια συμμετοχή. Στη δράση «Παράγουμε στην Ελλάδα» απαιτείται κατά την υποβολή της αίτησης να προσκομιστούν αποδεικτικά στοιχεία εξασφάλισης ίδιας συμμετοχής τουλάχιστον 25% του αιτούμενου επιχορηγούμενου προϋπολογισμού. Τα ποσοστά ενίσχυσης κυμαίνονται από 50% έως 55%, ενώ ο προϋπολογισμός των επενδυτικών σχεδίων κινείται από 100.000 έως 400.000 ευρώ. Στην πράξη μια μικρή επιχείρηση που θέλει να υποβάλει σχέδιο 200.000 ευρώ πρέπει να αποδείξει ότι διαθέτει ή έχει εξασφαλίσει τουλάχιστον 50.000 ευρώ ίδιας συμμετοχής, προτού ακόμη μπει στην ουσία της επένδυσης. Ενα βασικό παράδοξο καθώς οι επιχειρήσεις που αναζητούν χρηματοδότηση για να εκσυγχρονιστούν είναι συχνά οι ίδιες που δεν έχουν εύκολη πρόσβαση σε κεφάλαια.
Αντίστοιχο είναι και το όριο που συνδέει τον επιχορηγούμενο προϋπολογισμό με τον κύκλο εργασιών. Για μια μικρή επιχείρηση με χαμηλό τζίρο, το όριο αυτό μπορεί να συγκρατήσει το ύψος του σχεδίου ακριβώς τη στιγμή που η ίδια θέλει να κάνει «άλμα» μεγέθυνσης.
Σωστά προγράμματα, αλλά όχι για όλους
Ακόμα και στη δράση «Ξεκινώ Επιχειρηματικά», η οποία είναι σαφώς πιο φιλική για τους δικαιούχους, καθώς προβλέπει 100% ενίσχυση και κατ’ αποκοπή ποσά, η πρόσβαση δεν είναι ανοιχτή σε κάθε νέο επαγγελματία. Το πρόγραμμα αφορά συγκεκριμένο κοινό, όπως πτυχιούχους που απέκτησαν τον πρώτο τίτλο σπουδών μετά την 1η/1/2016, υπό σύσταση ή νεοσύστατες πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις, με δραστηριότητα αποκλειστικά σε επιλέξιμους ΚΑΔ και με υποχρέωση λειτουργίας σε αυτοτελή επαγγελματικό χώρο.
Οι απαιτήσεις αυτές δεν είναι παράλογες για ένα πρόγραμμα που χρηματοδοτεί το 100% του επιχορηγούμενου προϋπολογισμού, καθώς λειτουργούν ως φίλτρα ελέγχου και βιωσιμότητας. Περιορίζουν, όμως, το πεδίο των δικαιούχων και αφήνουν εκτός όσους δεν ταιριάζουν στο συγκεκριμένο προφίλ.
Για νέους επαγγελματίες και μικρές ομάδες που αρχίζουν τώρα, τα κριτήρια αυτά διαμορφώνουν ένα σαφές πλαίσιο εκκίνησης. Η απαίτηση επαγγελματικού χώρου λειτουργεί ως ένδειξη πραγματικής επαγγελματικής δραστηριότητας και οργανωμένης λειτουργίας, ενώ η αποκλειστική δραστηριοποίηση σε επιλέξιμους ΚΑΔ οριοθετεί με ακρίβεια το πεδίο της ενίσχυσης. Ταυτόχρονα, ωστόσο, αποκλείει χιλιάδες «μικρούς» που δεν ταιριάζουν σε κάποιο από αυτά τα πολύ συγκεκριμένα κριτήρια.
Stress test για τους μικρομεσαίους
Το αποτέλεσμα είναι ότι οι μικρές επιχειρήσεις βρίσκονται μπροστά σε ένα διπλό τεστ. Από τη μία πρέπει να αποδείξουν ότι έχουν ανάγκη ενίσχυσης για να χρηματοδοτηθούν και να επενδύσουν. Από την άλλη πρέπει να δείξουν ότι είναι ήδη αρκετά οργανωμένες, κεφαλαιακά επαρκείς και διοικητικά έτοιμες για να πάρουν την ενίσχυση. Με αυτόν τον τρόπο η πρόσβαση στο ΕΣΠΑ δεν κρίνεται μόνο από την ποιότητα της ιδέας ή της επένδυσης, αλλά και από την προϋπάρχουσα αντοχή της επιχείρησης.
Προφανώς οι ελάχιστες απαιτήσεις λειτουργούν ως μηχανισμός προστασίας των δημόσιων πόρων, καθώς μειώνουν τον κίνδυνο ένταξης ανέτοιμων σχεδίων, περιορίζουν τις πιθανότητες μη υλοποίησης και θέτουν μετρήσιμα κριτήρια επιλογής. Ωστόσο, για την αγορά παραμένει το ερώτημα, πόσες ΜμΕ μπορούν πράγματι να αποδείξουν χρηματοδοτική επάρκεια, να συγκεντρώσουν τα δικαιολογητικά και να περάσουν τα κριτήρια αξιολόγησης μέσα στο παράθυρο των δράσεων που κλείνουν έως τέλος Ιουνίου και αρχές Ιουλίου;
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 5/6/2026)
Διαβάστε ακόμα: Τροχοπέδη για την οικονομία το έλλειμμα παραγωγικότητας: Πολλή δουλειά, μικρή απόδοση για την Ελλάδα
