Σε νέα φάση περνά η φορολογική αντιμετώπιση των κρυπτονομισμάτων στην Ευρώπη, καθώς οι συναλλαγές σε crypto-assets εντάσσονται σταδιακά σε πιο σαφές πλαίσιο εποπτείας, δήλωσης και ανταλλαγής πληροφοριών. Σύμφωνα με την Ειρήνη Τσεσμελή, συνεργάτιδα του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών σε θέματα φοροτεχνικής υποστήριξης, σε άρθρο της στο ΑΠΕ – ΜΠΕ, μετά την εφαρμογή του Κανονισμού MiCA και της Οδηγίας DAC8, τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαμορφώνουν σταδιακά εθνικά φορολογικά πλαίσια για τα crypto-assets.
Η εξέλιξη αυτή συνδέεται με την ανάγκη μεγαλύτερης φορολογικής διαφάνειας, αλλά και με την προσπάθεια περιορισμού της χρήσης ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων σε δραστηριότητες που σχετίζονται με το ξέπλυμα χρήματος. Η διασυνοριακή λειτουργία των κρυπτονομισμάτων, η χρήση ψηφιακών πορτοφολιών και η πραγματοποίηση συναλλαγών μέσω διεθνών πλατφορμών έχουν δημιουργήσει νέα δεδομένα για τις φορολογικές αρχές.
ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ
Η Οδηγία DAC8 προβλέπει την αυτόματη ανταλλαγή φορολογικών πληροφοριών μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι συναλλαγές με crypto-assets, καθώς και η υποχρέωση των ανταλλακτηρίων και των παρόχων υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων να αναφέρουν στοιχεία χρηστών και κινήσεων.
Το νέο πλαίσιο συνδέεται και με το Crypto-Asset Reporting Framework του ΟΟΣΑ, το οποίο θέτει κοινά πρότυπα αναφοράς για τις συναλλαγές σε ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία. Με τον τρόπο αυτό, οι φορολογικές διοικήσεις θα μπορούν να λαμβάνουν περισσότερα δεδομένα για ενδεχόμενα κέρδη από αγοραπωλησίες, ανταλλαγές ή άλλες κινήσεις σε κρυπτονομίσματα.
Παράλληλα, ο Κανονισμός MiCA ρυθμίζει τη λειτουργία των παρόχων υπηρεσιών crypto στην ευρωπαϊκή αγορά. Οι εταιρίες του κλάδου καλούνται να εφαρμόζουν κανόνες διαφάνειας, ελέγχους ταυτοποίησης πελατών και διαδικασίες κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ
Στην Ελλάδα, η διαμόρφωση ειδικού φορολογικού πλαισίου για τα κρυπτονομίσματα βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο επεξεργασίας. Σύμφωνα με τις κατευθύνσεις που έχουν τεθεί στο τραπέζι, βασικό σενάριο είναι η φορολόγηση των καθαρών κερδών από υπεραξία με συντελεστή 15%.
Η προσέγγιση αυτή παραπέμπει στη λογική που εφαρμόζεται σε χρηματοοικονομικά επενδυτικά προϊόντα. Στην πράξη, το φορολογητέο εισόδημα θα προκύπτει από τη διαφορά μεταξύ της τιμής απόκτησης και της τιμής διάθεσης των crypto-assets, αφού ληφθούν υπόψη τα διαθέσιμα στοιχεία τεκμηρίωσης.
Κρίσιμο ζήτημα παραμένει ο τρόπος δήλωσης και απόδειξης της προέλευσης των ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων. Οι φορολογούμενοι ενδέχεται να χρειαστεί να προσκομίζουν στοιχεία για τον χρόνο αγοράς, το ιστορικό των wallets, τις κινήσεις συναλλαγών και τα αποδεικτικά απόκτησης.
ΑΝΟΙΧΤΑ ΘΕΜΑΤΑ
Ένα από τα βασικά ζητήματα που εξετάζονται αφορά την παλαιότερη κατοχή κρυπτονομισμάτων. Ένα σενάριο προβλέπει αναλυτική τεκμηρίωση του χρόνου αγοράς και των σχετικών συναλλαγών. Ένα δεύτερο σενάριο προσανατολίζεται στη δυνατότητα δήλωσης κατοχής crypto-assets της τελευταίας πενταετίας, χωρίς αναδρομική φορολογική επιβάρυνση για προηγούμενη διακράτηση.
Η συζήτηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς για μεγάλο διάστημα δεν υπήρχε σαφές φορολογικό πλαίσιο για τα κρυπτονομίσματα. Για τον λόγο αυτό, η αναδρομική φορολόγηση θα πρέπει να εξεταστεί με βάση τις αρχές της αναλογικότητας και της ασφάλειας δικαίου.
ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ
Για τους επενδυτές, η νέα πραγματικότητα καθιστά απαραίτητη την τήρηση πλήρους αρχείου. Ημερομηνίες αγοράς και πώλησης, αξίες συναλλαγών, προμήθειες, ανταλλαγές μεταξύ κρυπτονομισμάτων και μεταφορές μεταξύ wallets αποκτούν πλέον φορολογική σημασία.
Με την πρόσβαση της ΑΑΔΕ σε περισσότερα δεδομένα και την ενίσχυση των αυτοματοποιημένων διασταυρώσεων, τα crypto gains θα είναι ευκολότερο να εντοπίζονται. Το ζητούμενο για το νέο πλαίσιο είναι να συνδυάσει τη φορολογική συμμόρφωση με την προστασία των επενδυτών και της περιουσίας τους.
