Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο καθορισμού και ελέγχου των αμοιβών στην αγορά εργασίας φέρνει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, το οποίο ενσωματώνει την ευρωπαϊκή οδηγία 2023/970 για τη μισθολογική διαφάνεια και την ίση αμοιβή ανδρών και γυναικών.
Η νομοθετική πρωτοβουλία στοχεύει στην ενίσχυση της ισότητας στην εργασία, διασφαλίζοντας ότι οι αποδοχές των εργαζομένων καθορίζονται αποκλειστικά με βάση τα προσόντα, τις δεξιότητες, την απόδοση και την αξία της εργασίας τους, χωρίς διακρίσεις λόγω φύλου.
Κεραμέως: Οι αμοιβές πρέπει να βασίζονται στην αξία και όχι στο φύλο
Η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, χαρακτήρισε το νομοσχέδιο ως ένα ακόμη βήμα για την ενίσχυση των ίσων ευκαιριών στην αγορά εργασίας.
Όπως δήλωσε, η αυξημένη διαφάνεια στις αμοιβές και οι νέοι μηχανισμοί ελέγχου θα συμβάλουν στην εξάλειψη αδικαιολόγητων μισθολογικών διαφορών, ενισχύοντας την αξιοκρατία και την ίση μεταχείριση εργαζομένων.
Το μισθολογικό χάσμα παραμένει υψηλό στην Ελλάδα
Η παρέμβαση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το μισθολογικό χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του 2024, το μέσο μισθολογικό χάσμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση διαμορφώθηκε στο 11,1%, ενώ στην Ελλάδα έφτασε το 13,4%, ποσοστό υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Υποχρεωτική ενημέρωση για τον μισθό πριν από τη συνέντευξη
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τη διαδικασία πρόσληψης. Οι εργοδότες θα υποχρεούνται πλέον να γνωστοποιούν στους υποψηφίους το ύψος των αποδοχών ή το μισθολογικό εύρος της θέσης πριν από τη συνέντευξη.
Παράλληλα, θα πρέπει να ενημερώνουν για την εφαρμογή τυχόν Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας, ενώ απαγορεύεται να ζητούν πληροφορίες για τις προηγούμενες αποδοχές των υποψηφίων.
Επιπλέον, οι διαδικασίες πρόσληψης και οι αγγελίες εργασίας θα πρέπει να είναι πλήρως ουδέτερες ως προς το φύλο και απαλλαγμένες από κάθε μορφή διάκρισης.
Ρόλος των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας
Το νομοσχέδιο προβλέπει ειδική μέριμνα για τις επιχειρήσεις που εφαρμόζουν Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας (ΣΣΕ).
Στις περιπτώσεις αυτές θεωρείται καταρχήν ότι δεν υφίστανται αδικαιολόγητες μισθολογικές διακρίσεις κατά τη συζήτηση εργατικών διαφορών στην Επιθεώρηση Εργασίας. Παράλληλα, οι ΣΣΕ μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για τη διαμόρφωση μισθολογικών δομών εντός των επιχειρήσεων.
Σύμφωνα με το υπουργείο, η πρόβλεψη αυτή διευκολύνει τη συμμόρφωση των επιχειρήσεων και δημιουργεί επιπλέον κίνητρα για την υπογραφή νέων συλλογικών συμβάσεων.
Δικαίωμα πρόσβασης σε στοιχεία αμοιβών
Το νέο πλαίσιο ενισχύει και τα δικαιώματα των εργαζομένων, οι οποίοι θα μπορούν να ζητούν πληροφορίες σχετικά με το επίπεδο των αποδοχών τους, καθώς και στοιχεία για τον μέσο όρο αμοιβών ανδρών και γυναικών που εκτελούν ίδια ή ισοδύναμη εργασία.
Οι πληροφορίες αυτές θα παρέχονται χωρίς να αποκαλύπτεται η ταυτότητα των εργαζομένων.
Υποχρεωτικές αναφορές για το μισθολογικό χάσμα
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην παρακολούθηση των μισθολογικών διαφορών εντός των επιχειρήσεων.
Οι εργοδότες θα υποχρεούνται να υποβάλλουν στοιχεία για:
Το συνολικό μισθολογικό χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών.
Το χάσμα στις πρόσθετες αμοιβές και τα bonus.
Το διάμεσο μισθολογικό χάσμα.
Τις μισθολογικές διαφορές ανά κατηγορία εργαζομένων.
Η υποχρέωση θα εφαρμόζεται ετησίως για επιχειρήσεις με περισσότερους από 250 εργαζόμενους, ανά τριετία για επιχειρήσεις με 150 έως 249 εργαζόμενους και από το 2031, επίσης ανά τριετία, για επιχειρήσεις με 100 έως 149 εργαζόμενους.
Διορθωτικές παρεμβάσεις και κυρώσεις
Σε περιπτώσεις όπου εντοπίζονται αδικαιολόγητες μισθολογικές αποκλίσεις μεταξύ ανδρών και γυναικών, οι επιχειρήσεις θα υποχρεούνται να προχωρούν σε διορθωτικές ενέργειες και αναπροσαρμογή της μισθολογικής τους πολιτικής.
Εφόσον η διαφορά αμοιβών φτάνει ή ξεπερνά το 5% και δεν αποκατασταθεί μέσα σε έξι μήνες, θα ενεργοποιείται ειδική διαδικασία αξιολόγησης των μισθολογικών πρακτικών της επιχείρησης.
Ενισχυμένη προστασία των εργαζομένων
Το νομοσχέδιο προβλέπει επίσης αυξημένες εγγυήσεις για τους εργαζόμενους που θεωρούν ότι υφίστανται μισθολογική διάκριση λόγω φύλου.
Οι εργαζόμενοι θα μπορούν να προσφεύγουν στη Δικαιοσύνη, να ζητούν πρόσβαση σε σχετικά στοιχεία και να λαμβάνουν υποστήριξη από τον Συνήγορο του Πολίτη ή συνδικαλιστικές οργανώσεις.
Παράλληλα, η Επιθεώρηση Εργασίας διατηρεί πλήρως τις ελεγκτικές της αρμοδιότητες και τη δυνατότητα επιβολής διοικητικών κυρώσεων και προστίμων σε περιπτώσεις παραβίασης της νομοθεσίας.
