Σε ωρολογιακή βόμβα για τον ελληνικό τουρισμό για μια ακόμη χρονιά, εξελίσσεται η έλλειψη εργαζομένων καθώς παρόλο που τυπικά βρισκόμαστε στην αρχή της καλοκαιρινής σεζόν, οι ιδιοκτήτες ξενοδοχείων και χωρών εστίασης συνεχίζουν να αναζητούν με το…τουφέκι καμαριέρες, ρεσεψιονίστ αλλά και μάγειρες, σερβιτόρους και λαντζέρηδες, όπως αναφέρει το thitanews.gr.
Η εικόνα αυτή που καλά κρατεί, ιδιαίτερα, μετά τον κορονοϊό, προβληματίζει ιδιαίτερα τους επαγγελματίες του χώρου. Κάνοντας μια απλή αναζήτηση σε ιστοσελίδες εύρεσης εργασίας, υπάρχουν χιλιάδες καταχωρημένες αγγελίες για μια σειρά θέσεων ωστόσο, όπως λένε καλοί γνώστες, συχνά δεν έχουν καμία ανταπόκριση. Ακόμη κι όταν έχουν όμως, προέρχεται από άτομα που δεν πληρούν τις απαραίτητες δεξιότητες.
Τα αποτελέσματα είναι ορατά. Επιχειρήσεις αναγκάζονται να λειτουργούν με μειωμένο προσωπικό, να περιορίζουν υπηρεσίες ή να αυξάνουν το κόστος λειτουργίας τους. Σε ορισμένες, μάλιστα, περιπτώσεις, επηρεάζεται άμεσα και η ποιότητα του παρεχόμενου προϊόντος.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ξενοδοχείο σε δημοφιλή τουριστική περιοχή που, μη βρίσκοντας μάγειρα, σκέφτεται να καταφύγει σε… catering για το πρωινό, αυξάνοντας το επιχειρηματικό κόστος ενώ, παράλληλα, δεν θα παρέχει τις υπηρεσίες που οι πελάτες του θα ανέμεναν. Δεν λείπουν και οι περιπτώσεις που η περιποίηση του εξωτερικού χώρου περιορίζεται από καθημερινή σε τρεις, τέσσερις φορές την εβδομάδα, με τις «εκπτώσεις» να συνεχίζονται, ελλείψει προσωπικού, σε σύμπτυξη του οργανογράμματος, ή αλλαγών σε αυτό, μη άνοιγμα κάποιου τμήματος του ξενοδοχείου, για παράδειγμα χώροι εστιατορίου, όταν αυτοί είναι περισσότεροι από ένας, και πάει…λέγοντας.
80.000 κενές θέσεις πανελλαδικά
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, πανελλαδικά σε ξενοδοχεία και εστίαση, η τουριστική σεζόν εκκίνησε με 80.000 κενές θέσεις εργασίας, γεγονός που φέρνει για άλλη μία χρονιά σε απόγνωση τους επιχειρηματίες του τουρισμού. Όσο για τους δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς της Βόρειας Ελλάδας, οι κενές θέσεις εργασίας ξεπερνούν τις 3.000, με το μεγαλύτερο πρόβλημα να εντοπίζεται στη Χαλκιδική, καθώς μόνο στα ξενοδοχεία καταγράφεται έλλειμα 1.500 εργαζομένων. Έντονο είναι το πρόβλημα στα ξενοδοχεία της Πιερίας, με κενές θέσεις που εκτιμούνται σε 500-600, ενώ περισσότερες από 200 είναι στη Θάσο.
Ζοφερή είναι η εικόνα και στην εστίαση καθώς υπάρχουν περιπτώσεις εστιατορίων που προσπαθούν να τα βγάλουν πέρα με το ⅓ του δυναμικού που θα έπρεπε να απασχολούν, περιμένοντας, το καλοκαίρι, τους φοιτητές για να καλύψουν κάποια κενά σερβιτόρων.
Την ώρα που οι κενές θέσεις εργασίας λαμβάνουν εφιαλτικές διαστάσεις, δεν λείπουν οι περιπτώσεις ξενοδόχων αλλά και επιχειρηματιών της εστίασης που μέσω ομάδων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πλειοδοτούν προκειμένου να…κλέψουν υπαλλήλους από άλλες επιχειρήσεις με δέλεαρ υψηλότερο μισθό κατά 200-300 ευρώ και μεγαλύτερη σε διάρκεια σεζόν.
Την ίδια στιγμή, η ανεργία στην Κεντρική Μακεδονία αγγίζει το 19,7%, με εγγεγραμμένα 145.197 άτομα. Ωστόσο πρόκειται για ανέργους διαφόρων ειδικοτήτων και όχι από τον τουριστικό τομέα.
Οι μεγαλύτερες ελλείψεις
Το μεγαλύτερο πρόβλημα την τελευταία πενταετία, όπως και φέτος, εστιάζεται σε εργαζόμενους υψηλής εξειδίκευσης, όπως sommeliers, executive chefs, housekeeping προϊσταμένους, bartenders, συντηρητές εξοπλισμών, therapy spa και front office υπαλλήλους. «Οι εργαζόμενοι χαμηλών προσόντων στην κουζίνα, τον κήπο και την καθαριότητα μπορούν να καλυφθούν από μετακλητούς από τρίτες χώρες. Το πρόβλημα είναι τι γίνεται με τους εξειδικευμένους. Γι’ αυτές τις ειδικότητες οι εργοδότες δεν έχουν πολλές επιλογές» αναφέρει ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εργαζομένων στον Επισιτισμό – Τουρισμό Γιώργος Χότζογλου. Κατά τον ίδιο, η στελέχωση του κλάδου απαιτεί ανθρώπους με εμπειρία, κάτι που δεν καλύπτεται εύκολα με πρόσκαιρες λύσεις, τη στιγμή μάλιστα που οι Έλληνες διαθέτουν όλα τα απαιτούμενα προσόντα.
Ωστόσο οι συνθήκες εργασίας, οι χαμηλοί μισθοί και η αδυναμία των εποχικών εργαζομένων να καλύψουν το ετήσιο κόστος διαβίωσης με εισόδημα λίγων μηνών, όπως λένε γνώστες του χώρου, τους στρέφει – σε κάποιες περιπτώσεις – σε ανταγωνιστικές τουριστικά χώρες, όπου βρίσκουν καλύτερες αμοιβές και συνθήκες, όπως είναι η Κροατία, η Ισπανία και η Μάλτα.
Πέρα πάντως από τους προαναφερθέντες λόγους που αποτελούν αγκάθια για την απασχόληση εργαζομενων στον κλάδο, σημαντικό μερίδιο ευθύνης φέρει και η αίσθηση ότι ο κλάδος δεν προσφέρει σταθερότητα ή δυνατότητα εξέλιξης. Επιπλέον μετά την πανδημία, ένα σημαντικό μέρος του εργατικού δυναμικού επαναξιολόγησε τις προτεραιότητες του, επιλέγοντας άλλες εργασίες.
«Οι νέοι δεν θέλουν να δουλέψουν στον τουρισμό»
«Το ηλικιακό target group 25 με 35 ετών δεν θέλει να δουλέψει στον κλάδο μας, έχει δεξιότητες τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, δεν θέλει εποχικό 6ημερο εργασίας, αναζητά πιο ποιοτικές θέσεις εργασίας. Ακόμη και τους εργαζομένους που βρίσκουμε από την εγχώρια αγορά δεν είναι της δυναμικής που χρειάζεται ένα ξενοδοχείο. Η μόνη λύση που μένει, λοιπόν, είναι οι μετακλήσεις – προσκλήσεις από το εξωτερικό. Ωστόσο, αντιμετωπίζουμε σοβαρό πρόβλημα από τις προξενικές αρχές των χωρών αναφοράς, πχ Φιλιππίνες, Ινδία, Αίγυπτος κ.α. στην έγκριση ή μη έγκριση αναφορικά με τα απαραίτητα έγγραφα» αναφέρει ο πρόεδρος της Ένωσης Ξενοδοχείων Χαλκιδικής και αντιπρόεδρος του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου Ελλάδας, Γρηγόρης Τάσιος υπογραμμίζοντας πως η προθεσμία των 90 ημερών για να ολοκληρωθεί η διαδικασία έγκρισης είναι θετικό βήμα.
«Αν κάποιος επιχειρηματίας έχει υποβάλει εγκαίρως αίτηση, θα πρέπει να έχει προσωπικό με την έναρξη της τουριστικής σεζόν. Ωστόσο, στην πράξη πολλές φορές αυτό δεν συμβαίνει. Επίσης, τα κριτήρια των προξενείων που εκδίδουν τις βίζες εργασίας είναι πολύ αυστηρά, με αποτέλεσμα από τις 100 αιτήσεις να εγκρίνονται οι 20-30» σημειώνει ο κ. Τάσιος.
Τι γίνεται με τις μετακλήσεις
Την ίδια ώρα, με σταγόνα στον ωκεανό μοιάζει ο αριθμός των εγκρίσεων της πολυδιαφημισμένης μετάκλησης εργαζομένων από τρίτες χώρες προκειμένου να καλυφθούν οι κενές θέσεις, όχι μόνο σε εργατικά χέρια χαμηλών απαιτήσεων, αλλά και σε εξειδικευμένους τομείς. Για φέτος στον κλάδο του τουρισμού έχουν εγκριθεί περί τις 9.500 θέσεις. Ωστόσο δεν σημαίνει πως οι θέσεις θα καλυφθούν στο σύνολο τους και εγκαίρως, καθώς είναι σύνηθες να υπάρχουν καθυστερήσεις. Σύμφωνα με επιχειρηματίες του κλάδου, από τους 10 εργαζομένους που έχουν εγκριθεί, συνήθως, φτάνουν στη χώρα πέντε ή έξι.
Όπως λέει ο πρόεδρος της Ένωσης Ξενοδόχων Πιερίας και β´ αντιπρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων, Ηρακλής Τσιτλακίδης «έχουν γίνει αιτήσεις έγκαιρα από ξενοδόχους για την κάλυψη των θέσεων με εργαζόμενους από τρίτες χώρες, ωστόσο ακόμη περιμένουν, την ώρα που η έλλειψη εργαζομένων δημιουργεί ένα ασφυκτικό τοπίο για πολλές επιχειρήσεις του κλάδου μας. Ιδιαίτερα έντονο είναι το πρόβλημα με την έλλειψη μαγείρων, που δυσκολεύει ακόμη και το πρωινό των ξενοδοχείων. Ακόμη και στις περιπτώσεις των εργαζομένων στον κήπο υπάρχουν ελλείψεις».
Αξίζει να σημειωθεί πως ο πρόσφατος νόμος του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου επισπεύδει σε έναν βαθμό τη χαοτική διαδικασία των μετακλήσεων. Το σημαντικότερο είναι ότι θέτει προθεσμία 90 ημερών μέχρι την άφιξη του εργαζομένου. Κατά συνέπεια η καθυστέρηση λόγω της γραφειοκρατίας που διαρκούσε έως και έξι μήνες θεωρητικά περιορίζεται. Ωστόσο μένει να φανεί στην πράξη αν τελικά, φέτος, θα κατορθώσει μεγαλύτερο ποσοστό αλλοδαπών να πάρει βίζα εργασίας εντός τριών μηνών.
Η διαδικασία της μετάκλησης
Τα σημαντικότερα στάδια της διαδικασίας μετάκλησης είναι τα εξής: μετά την έκδοση της εγκριτικής απόφασης μετάκλησης από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση στην Ελλάδα, ο μετακλητός εργαζόμενος πρέπει να συγκεντρώσει τα απαραίτητα δικαιολογητικά (διαβατήριο, πιστοποιητικό υγείας, Ποινικό Μητρώο), να κλείσει ραντεβού στο Global Visa Center World (GVCW) για βίζα Σένγκεν στην Ελλάδα, να δώσει συνέντευξη στην ελληνική πρεσβεία, να περιμένει την έγκριση της βίζας (έως 45 ημέρες), να παραλάβει το διαβατήριό του από το GVCW και να ξεκινήσει το ταξίδι του για την Ελλάδα.
Για τις καθυστερήσεις ευθύνονται, κατά κύριο λόγο, τo GVCW, το οποίο, εκτός από την Ελλάδα, εξυπηρετεί και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, με αποτέλεσμα η παραλαβή των φακέλων και η κατάθεσή τους στο προξενείο να χρονοτριβούν, αλλά και το προξενείο, που εξετάζει τους φακέλους και ορίζει το κλείσιμο των συνεντεύξεων.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
