Με άρθρα και αναλύσεις μας που δημοσιεύτηκαν τόσο στην «Εστία» (βλέπε άρθρο μας της 20/02 με τίτλο «Η καταιγίδα που έρχεται») όσο και στο energia.gr όλες τις προηγούμενες ημέρες είχαμε προειδοποιήσει για την καταιγίδα που έρχεται. Αρα δεν πρέπει να μας εκπλήσσει η επίθεση που εξαπέλυσαν από κοινού ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν το Σάββατο (1/3), στόχος της οποίας είναι η εξουδετέρωση του Ιράν ως ενεργού δρώντος στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής και όχι μόνο.
ΤΟΥ ΚΩΣΤΗ ΣΤΑΜΠΟΛΗ
Η πρώτη φάση της αμερικανικής επιχείρησης «Επική Οργή» και της παράλληλης ισραηλινής με την κωδική ονομασία «Βρυχηθμός του λιονταριού» ολοκληρώθηκε τυπικά την Κυριακή 2/3, με την επιβεβαίωση από ιρανικής πλευράς του θανάτου του υπέρτατου ηγέτη αγιατολάχ Αλί Χαμεϊνί έπειτα από στοχευμένο πλήγμα βαλλιστικών πυραύλων κατά του συμπλέγματος γραφείων και κατοικιών που διέμενε στο κέντρο της Τεχεράνης. Αλλά και την εξολόθρευση της στρατιωτικής ηγεσίας, συμπεριλαμβανομένου του υπουργού Αμύνης και του διοικητή των Φρουρών της Επανάστασης και πολλών άλλων ανώτερων στελεχών του κρατικού μηχανισμού του θεοκρατικού καθεστώτος.
Η σκοπιμότητα των ανωτέρω ενεργειών είναι προφανής και αποβλέπει στον αποκεφαλισμό της διοικητικής πυραμίδας του Ιράν. Ετσι που να καθίσταται δύσκολος, εάν όχι αδύνατος, ο συντονισμός της άμυνας του Ιράν κατά των δυτικών επιδρομέων. Οι επόμενες φάσεις των αμερικανο-ισραηλινών επιχειρήσεων, οι οποίες θα χρειαστούν μερικές εβδομάδες προτού ολοκληρωθούν, προβλέπουν την πλήρη ισοπέδωση των στρατιωτικών και πολιτικών υποδομών του Ιράν. Με άμεσο στόχο την κατάρρευση και με απώτερο την αλλαγή καθεστώτος.
Μέχρι τότε προβλέπονται φονικές μάχες και εκατόμβες νεκρών, καθώς το Ιράν, αμυνόμενο σε μια άνιση μάχη έναντι της αμερικανο-ισραηλινής υπεροπλίας, θα προσπαθήσει μέσω της εκτόξευσης βαλλιστικών πυραύλων να επιφέρει όσο το δυνατό μεγαλύτερη καταστροφή στα επιτιθέμενα στρατεύματα, αλλά και σε πολιτικούς στόχους στο Ισραήλ και στα πέριξ αυτού κράτη στον Περσικό Κόλπο. Ηδη αναφέρονται εκτεταμένες καταστροφές από βαλλιστικά πλήγματα σε ενεργειακές εγκαταστάσεις της Σ. Αραβίας, του Κουβέιτ, του Κατάρ, του Ιράν κ.α.
ΑΜΕΣΗ ΕΠΙΡΡΟΗ
Αμεσο αποτέλεσμα των ιρανικών βαλλιστικών επιθέσεων ήταν να επηρεαστεί αίφνης το 20% της παγκόσμιας ροής πετρελαίου και LNG και άρα να προκύψουν θέματα προμήθειας για αρκετές ασιατικές χώρες αλλά και για την Ευρώπη. Σε αντίθεση με όλες τις προηγούμενες κρίσεις στον Κόλπο, η σημερινή διαφοροποιείται ως προς το ενεργειακό σκέλος της, καθότι είναι η πρώτη φορά που επηρεάζεται τόσο άμεσα και αρνητικά η τιμή του φυσικού αερίου. Αυτό οφείλεται στην ανάδειξη, τα τελευταία 10 χρόνια, του LNG σε βασικό καύσιμο με διεθνή απήχηση και εμπορευσιμότητα.
Η διάσωση του θεοκρατικού καθεστώτος έναντι οιαδήποτε τιμήματος αποτελεί πλέον το διακύβευμα της αντίστασης που προβάλλει σήμερα το Ιράν. Μόνο που η διάσωση του καθεστώτος κάθε άλλο παρά εξασφαλισμένη είναι. Και αυτό γιατί υπάρχει αποφασιστικότητα από πλευράς ΗΠΑ – Ισραήλ για τον απόλυτο έλεγχο του Ιράν και στο σχέδιο αυτό δεν προβλέπεται η συνέχεια της θεοκρατικής ηγεσίας. Πέρα από την εξάλειψη του σιιτικού τόξου επιρροής στην περιοχή, ο έλεγχος του Ιράν από τις δυτικές δυνάμεις αποβλέπει και στον έλεγχο των τεράστιων κοιτασμάτων αερίου και πετρελαίου που διαθέτει η χώρα και στην προσέλκυση επενδύσεων από τις διεθνείς ενεργειακές εταιρίες με στόχο την ανάπτυξή τους. Με αυτόν τον τρόπο ενισχύεται περαιτέρω η αμερικανική ενεργειακή κυριαρχία παγκοσμίως, που αποτελεί και βασικό στοιχείο της πολιτικής Τραμπ, όπως είναι ξεκάθαρα δηλωμένο στην Εκθεση της Εθνικής Στρατηγικής Ασφαλείας που δημοσιεύτηκε από την αμερικανική κυβέρνηση τον περασμένο Δεκέμβριο.
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΝΑΥΣΙΠΛΟΪΑΣ
Είναι λογικό και επόμενο να υπάρξουν επιπτώσεις στις διεθνείς τιμές πετρελαίου και αερίου, οι οποίες, όπως αναμένετο, κινήθηκαν έντονα ανοδικά την εβδομάδα που πέρασε, με το Brent, το διεθνές benchmark, να ανατιμάται περίπου 23% μέσα σε πέντε ημέρες και να ξεπερνά τα 90 δολ. το βαρέλι, και αντίστοιχα το αέριο στο TTF να φθάνει τα 54 ευρώ (70% αύξηση). Οι τιμές των ενεργειακών αυτών προϊόντων ενδέχεται να ανέβουν περαιτέρω, χωρίς όμως να φθάσουν στα άκρα, καθώς θα ομαλοποιείται η διέλευση τάνκερ και άλλων φορτίων μέσω των Στενών του Ορμούζ, ενώ το Πεντάγωνο έχει δεσμευτεί για την προστασία της ναυσιπλοΐας, μέσω της εκεί παρουσίας αμερικανικών πολεμικών πλοίων. Παράλληλα, η παγκόσμια αγορά είναι καλά εφοδιασμένη με υψηλά αποθέματα και σταθερή παραγωγή από τις χώρες του OPEC+ τις ΗΠΑ, τον Καναδά, το Μεξικό, τη Βραζιλία, τη Νορβηγία κ.ά.
Οσο είναι σε εξέλιξη οι στρατιωτικές επιχειρήσεις στον Κόλπο θα υπάρχει νευρικότητα στις αγορές εμπορευμάτων και ενέργειας. Ομως οι τιμές κινούνται μέσα σε προβλεπόμενο πλαίσιο και η απόλυτη καταστροφή και ανεξέλεγκτη άνοδός τους, όπως υποστήριζαν μερικοί «ειδήμονες», δεν επαληθεύεται. Σε αυτό έχει συμβάλει και η άριστη πληροφόρηση (που έχει βελτιωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια) για παραγωγή, αποθήκευση και φορτία, πράγμα που αμβλύνει την αβεβαιότητα και άρα την τάση για κερδοσκοπία.
Εξάλλου είναι τοις πάσι γνωστό ότι οι πόλεμοι επιφέρουν πλήθος παρενεργειών, πλην όμως, όπως έγραφε ο μέγας προσωκρατικός φιλόσοφος Ηράκλειτος ο Εφέσιος (544-484 π.Χ.), «πόλεμος πατήρ πάντων», θέλοντας να επισημάνει τη σημασία του πολέμου στην απελευθέρωση δημιουργικών δυνάμεων.
*Πρόεδρος του ΙΕΝΕ και διευθυντής του energia.gr
*Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην «Εστία της Κυριακής» (8/3/2026)
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 13/3/2026)
