Σαφές πλεονέκτημα για τις ΗΠΑ, χάρη στην αυτάρκεια που διαθέτουν, με την Ευρώπη να παραμένει εξαρτώμενη και να σκέφτεται ακόμα και χαλάρωση των μέτρων κατά της Ρωσίας
ΤΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΓΕΛΑΝΤΑΛΙ
Δεν φάνηκε να «ιδρώνει το αυτί» των πολιτικών «ηγετών» της Ευρώπης στην τελευταία Σύνοδο Κορυφής. Οπως αναμενόταν, ουδεμία απόφαση για λήψη κοινής/ενιαίας δράσης προκειμένου να γίνει πιο διαχειρίσιμη η επικείμενη απελευθέρωση του… θηρίου του πληθωρισμού. Με την τιμή του φυσικού αερίου στις ΗΠΑ να έχει αυξηθεί 17% από την επίθεση ΗΠΑ – Ισραήλ στο Ιράν -αρχές Μαρτίου-, στην Ευρώπη «τιμολογείται» πλέον επτά φορές ακριβότερο απ’ ό,τι στις ΗΠΑ. Την ίδια ώρα η αναπόφευκτη αναζωπύρωση πληθωριστικών πιέσεων ενεργοποιεί ντόμινο στην αγορά χρέους χωρών-μελών της Ευρωζώνης. Πάνω από το 3% η απόδοση για το κρατικό ομόλογο της Γερμανίας, για πρώτη φορά από το 2011, για το bund-σημείο αναφοράς για τις ευρωπαϊκές αγορές χρέους.
Σχεδόν παράλληλα με τη Σύνοδο Κορυφής και η συνεδρίαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, που ναι μεν άφησε αμετάβλητα τα επιτόκια (2%), πλην όμως άνοιξε παράθυρο να ακολουθήσει τις Fed, BoE και άλλες κεντρικές τράπεζες που θα υποχρεωθούν να προχωρήσουν σε αυξήσεις στη συνέχεια του 2026. Ωστόσο, ήρθε η παρέμβαση Νάιγκελ (στο Bloomberg) για να διαλύσει τις ψευδαισθήσεις όσων δεν βλέπουν (ή παριστάνουν πως δεν…) τα επερχόμενα. Η ΕΚΤ θα χρειαστεί να εξετάσει το ενδεχόμενο αύξησης των επιτοκίων, ήδη από τον επόμενο μήνα, εάν οι πιέσεις στις τιμές ενταθούν περαιτέρω λόγω του πολέμου στον Περσικό. Παρέμβαση-προειδοποίηση του επικεφαλής της Bundesbank, που προφανώς και γνωρίζει πολύ καλά τη βαρύτητά της και σοβαρά θα πρέπει να λαμβάνεται υπ’ όψιν. Εύλογο όμως το ερώτημα κατά πόσον το μήνυμα φτάνει μέχρι τις Βρυξέλλες και την ωσεί παρούσα διοίκηση της Κομισιόν. Δηλώσεις που καταδεικνύουν το επίπεδο ανησυχίας, καθώς η ραγδαία άνοδος των τιμών της ενέργειας πυροδοτεί πληθωριστικό ράλι, που αποτυπώνεται ήδη από τον Φεβρουάριο στα στοιχεία της Eurostat. Στο 1,9% ο πληθωρισμός τον προηγούμενο μήνα, με αυξητική φορά πριν από την έναρξη της σύρραξης στον Περσικό. Πλέον, όπως καταδείχθηκε στη συνεδρίαση των μελών της ΕΚΤ, τα ενδεχόμενα που εξετάζονται για τη συνέχεια είναι από το βασικό (αρνητικό) με κλιμάκωση έως το ακραία οξύ, που φτάνει τον πληθωρισμό στο 6,3%. Απευκταίο μεν, μεταξύ των σεναρίων δε, με ό,τι αυτό μπορεί να σημαίνει για τις αντοχές της ήδη ασθμαίνουσας ευρωπαϊκής οικονομίας, της εδώ και καιρό φθίνουσας ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων.
Σε δυσχερέστερη θέση η Αθήνα, καθώς ο πληθωρισμός Φεβρουαρίου ανήλθε στο 3,1%, σύμφωνα με την Eurostat, πάνω και από προηγούμενη εκτίμηση 3% της ίδιας Αρχής. Κοινός τόπος πως για τη μείωση του πληθωρισμού ένα «εργαλείο» είναι η αύξηση των επιτοκίων. Για τη διάσωση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων είναι η μείωσή τους. Ανεβαίνει το ρίσκο, αποτυπώνεται πλέον και στις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων της Ευρωζώνης, με τις αγορές να προεξοφλούν την άνοδο των επιτοκίων, την επιβάρυνση στις αγορές χρήματος. Κόστος που -όπως αποτυπώνεται στα ομόλογα- ανάλογα περνά στην πραγματική οικονομία ως επιπλέον βάρος σε χρηματοδότηση, δανεισμό, παρασύροντας από επιχειρήσεις, επαγγελματίες, ιδιώτες κ.λπ.
Η ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΕΠΑΡΚΕΙΑ
Ωστόσο, δεν μπορεί να παραβλεφθεί το γεγονός πως και αυτή η κρίση επενεργεί πολλαπλάσια σε βάρος της Ευρώπης έναντι των ΗΠΑ. Οντως οι τιμές των καυσίμων έχουν εκτιναχθεί έως 50% υψηλότερα, πλην όμως όταν το Brent «τιμολογείται» στα 115 δολ., το Crude Oil WTI δεν ξεπερνά τα 100 δολ. Παράλληλα, ενώ οι ΗΠΑ διαθέτουν επάρκεια (και λόγω παραγωγής σχιστολιθικού), η Ευρώπη παραμένει απόλυτα εξαρτώμενη, φθάνοντας μάλιστα στο σημείο ορισμένες κυβερνήσεις να θέτουν ζήτημα χαλάρωσης των μέτρων κατά της Ρωσίας (προκειμένου να προμηθευτούν «πρώτη ύλη»).
Παράλληλα ο πληθωρισμός επιβαρύνεται από τον ημι-αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ. Πράγματι από τα Στενά του Ορμούζ διακινείται το 20% του πετρελαίου παγκοσμίως. Ομως, ανάλογες -και χειρότερες- καταστάσεις συνέβαιναν τόσο στον ιρανικο-ρακινό πόλεμο όσο και σε περιόδους διενέξεων στην περιοχή, που σημαίνει ότι o πραγματικός λόγος είναι αλλού: συνδυαστικά στον τρόπο που (δεν) λειτουργεί η Ευρωπαϊκή Ενωση, το πόσο αυξημένη παραμένει η γραφειοκρατία, η αγορά που δεν έχει αποκτήσει ενιαία μορφή, τα εσωτερικά εμπόδια (στα οποία αναφερόταν χρόνια πριν ο Μάριο Ντράγκι). Θυμίζουμε ότι σύμφωνα με τον Ιταλό παράγοντα α) οι εσωτερικοί φραγμοί της Ε.Ε. λειτουργούν σαν δασμοί, με το ΔΝΤ να εκτιμά ότι αυτοί ισοδυναμούν με δασμούς 45%, β) οι εσωτερικοί φραγμοί επιβάλλουν δασμολογικά ισοδύναμα που φτάνουν το 64% στον αμυντικό εξοπλισμό και έως 95%-110% στα μέταλλα. Πρακτικά τα δομικά προβλήματα της ευρωπαϊκής οικονομίας προϋπήρχαν του Τραμπ, απλώς οι εκάστοτε κρίσεις λειτουργούν σαν επιταχυντές μεγέθυνσής τους. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και με την ελληνική οικονομία, που το μεγαλύτερο ποσοστό στη διαμόρφωση του θηριώδους πληθωρισμού έχει το ενεργειακό κόστος συνδυαστικά με την υπερφορολόγηση άμεση/έμμεση (ΕΦΚ, ΦΠΑ κ.λπ.).
Αλλωστε, η αδυναμία να ελεγχθεί η αισχροκέρδεια είναι διαχρονική, ο πόλεμος στον Περσικό την παρόξυνε. Ο πληθωρισμός ήταν στο 3,1% τον Φεβρουάριο, πριν από την την έναρξη της σύρραξης, που λειτουργεί περισσότερο προσχηματικά για να καλυφθεί η ανεπάρκεια των κυβερνητικών παραγόντων.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 27/3/2026)
