Η αυξανόμενη ανησυχία για έναν ενδεχόμενο παρατεταμένο έλεγχο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν επαναφέρει στο προσκήνιο παλαιά αλλά ιδιαίτερα δαπανηρά σχέδια ενεργειακών υποδομών στις χώρες του Κόλπου. Στόχος είναι η διασφάλιση της απρόσκοπτης εξαγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου, παρακάμπτοντας το κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα από το οποίο διέρχεται μεγάλο μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας.
Σύμφωνα με τους Financial Times, αξιωματούχοι και στελέχη της ενεργειακής βιομηχανίας θεωρούν ότι οι νέοι αγωγοί ενδέχεται να αποτελούν τη μοναδική βιώσιμη λύση για τη μείωση της ευαλωτότητας της περιοχής σε γεωπολιτικές αναταράξεις. Ωστόσο, τα έργα αυτά συνοδεύονται από υψηλό κόστος, πολιτικές δυσκολίες και μεγάλους χρόνους υλοποίησης.
Η τρέχουσα κρίση έχει αναδείξει εκ νέου τη σημασία του αγωγού East-West της Σαουδικής Αραβίας, μήκους 1.200 χιλιομέτρων. Κατασκευασμένος τη δεκαετία του 1980 εν μέσω φόβων για αποκλεισμό των Στενών κατά τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ, ο αγωγός μεταφέρει σήμερα έως και 7 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως στο λιμάνι Γιανμπού της Ερυθράς Θάλασσας, παρακάμπτοντας πλήρως το Ορμούζ.
Όπως σημειώνει ανώτερο στέλεχος της ενεργειακής αγοράς, «εκ των υστέρων, ο αγωγός East-West αποδεικνύεται μια ιδιοφυής στρατηγική κίνηση». Στο πλαίσιο αυτό, η Σαουδική Αραβία εξετάζει πλέον τρόπους αύξησης των εξαγωγών μέσω χερσαίων διαδρομών, αξιοποιώντας ή επεκτείνοντας υφιστάμενες υποδομές, αλλά και αναζητώντας νέες λύσεις.
Παρότι αντίστοιχα έργα στο παρελθόν καθυστέρησαν λόγω κόστους και πολυπλοκότητας, το κλίμα φαίνεται να αλλάζει. Η Maisoon Kafafy του Atlantic Council επισημαίνει ότι η γεωπολιτική συγκυρία έχει μεταβάλει τις προτεραιότητες των κρατών της περιοχής.
Το αυξημένο ενδιαφέρον επιβεβαιώνει και ο Christopher Bush, διευθύνων σύμβουλος της Cat Group, εταιρείας που συμμετείχε στην κατασκευή του East-West. Όπως ανέφερε, υπήρχε ήδη κινητικότητα πριν από την πρόσφατη κλιμάκωση: «Έχουμε δεχθεί πολλαπλά αιτήματα για διαφορετικά έργα αγωγών. Υπάρχει έντονη δραστηριότητα σε επίπεδο σχεδιασμού».
Παρά τις φιλοδοξίες, τα εμπόδια παραμένουν σημαντικά. Η ανακατασκευή ενός αγωγού αντίστοιχου με τον East-West θα κόστιζε σήμερα τουλάχιστον 5 δισ. δολάρια, ενώ πιο σύνθετες διαδρομές —όπως εκείνες που θα διέρχονταν από το Ιράκ προς την Ιορδανία, τη Συρία ή την Τουρκία— εκτιμάται ότι θα απαιτούσαν επενδύσεις 15 έως 20 δισ. δολαρίων.
Επιπλέον, τα ζητήματα ασφάλειας αποτελούν κρίσιμο παράγοντα. Στο Ιράκ, η παρουσία ανεξερράγητων πυρομαχικών και ένοπλων ομάδων, συμπεριλαμβανομένων υπολειμμάτων του ISIS, δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους για μεγάλα ενεργειακά έργα. Αντίστοιχα, οι νότιες διαδρομές προς το Ομάν αντιμετωπίζουν γεωγραφικές προκλήσεις, καθώς διασχίζουν εκτεταμένες ερήμους και ορεινές περιοχές με σκληρό βραχώδες υπόβαθρο.
