Το ευνοϊκό προφίλ του χρέους και τα υψηλά ταμειακά διαθέσιμα περιορίζουν την έκθεση της χώρας σε βραχυπρόθεσμες διακυμάνσεις των αγορών
ΤΟΥ Κώστα Αποστολόπουλου
Σε έκτακτη προσαρμογή στις βασικές παραδοχές του Προϋπολογισμού είναι αναγκασμένη να προχωρήσει η Αθήνα πριν από την υποβολή της ετήσιας έκθεσης προόδου προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία με βάση το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης πρέπει να αποστέλλεται έως τις 30 Απριλίου κάθε έτους.
Το οικονομικό επιτελείο θα πρέπει είτε να διατηρήσει το φθινοπωρινό σενάριο του Προϋπολογισμού είτε να το διορθώσει προς τα κάτω υπό το βάρος του νέου ενεργειακού σοκ, το οποίο προκλήθηκε από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.
Ωστόσο, το βασικό πρόβλημα είναι ότι ο Προϋπολογισμός του 2026 συντάχθηκε στη βάση μιας διεθνούς εικόνας που… δεν υπάρχει πλέον. Στο προσχέδιο η κυβέρνηση προέβλεπε για το 2026 ανάπτυξη 2,4%, εναρμονισμένο πληθωρισμό 2,2%, πρωτογενές πλεόνασμα 2,8% του ΑΕΠ και δημόσιο χρέος 137,6% του ΑΕΠ, αλλά με παραδοχή για την τιμή του Brent στα… 64 δολ. το βαρέλι. Σήμερα η απόσταση ανάμεσα σε εκείνο το σενάριο και στις πραγματικές συνθήκες της αγοράς είναι πολύ μεγάλη για να αγνοηθεί.
Το Brent κινείται πάνω από τα 100 δολ. μετά την αδυναμία εξεύρεσης λύσης μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ/Ισραήλ, κάτι που σημαίνει πως η βασική εξωτερική παραδοχή πάνω στην οποία είχε χτιστεί ο Προϋπολογισμός έχει στην πράξη ακυρωθεί, έστω και αν η κυβέρνηση θέλησε να περιμένει λίγες ημέρες για να δει αν η κρίση θα αποκλιμακωθεί. Ωστόσο, η 30ή Απριλίου πλέον πλησιάζει επικίνδυνα…
ΟΙ ΝΕΕΣ ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ
Η οδός Νίκης δεν μπορεί πλέον να παρακάμπτει τις πολλαπλασιαζόμενες υποβαθμίσεις των προβλέψεων από θεσμικούς φορείς. Η Τράπεζα της Ελλάδος προβλέπει πλέον ανάπτυξη 1,9% για το 2026, με βάση την ακριβότερη ενέργεια, πιο αδύναμη εξωτερική ζήτηση και αρνητική συμβολή του εξωτερικού τομέα. Το ΔΝΤ είναι ακόμη χαμηλότερα, στο 1,8%, επισημαίνοντας ότι οι υψηλές τιμές ενέργειας και η ασθενέστερη εξωτερική ζήτηση θα πιέσουν την κατανάλωση και τον τουρισμό. Με αυτά τα δεδομένα, ο στόχος 2,4% του Προϋπολογισμού δεν είναι απλώς αισιόδοξος, αλλά ήδη παρωχημένος σε σχέση με τις νεότερες δημόσιες προβλέψεις.
Τα προβλήματα δεν σταματούν στην ανάπτυξη. Η νεότερη πρόβλεψη της ΤτΕ τοποθετεί τον πληθωρισμό στο 3,1% το 2026, αρκετά υψηλότερα από το 2,2% που είχε εγγράψει το οικονομικό επιτελείο στο φθινοπωρινό του σενάριο, περιορίζοντας το πραγματικό όφελος από τις αυξήσεις στα εισοδήματα, κρατώντας την ακρίβεια στο προσκήνιο και αυξάνοντας τις πιέσεις για νέα μέτρα στήριξης σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Επομένως, η κυβέρνηση είναι υποχρεωμένη να αποστείλει στην Κομισιόν μία έκθεση η οποία θα πρέπει να αποτυπώσει αν επιμένει στις αρχικές παραδοχές ή αν περνά σε πιο συντηρητική αποτίμηση, στέλνοντας έτσι το αντίστοιχο μήνυμα τόσο προς τις Βρυξέλλες όσο και προς τις αγορές. Υπάρχει όμως και ένας δεύτερος λόγος για τον οποίο η έκθεση που θα σταλεί ως το τέλος του μήνα έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς θα είναι το πρώτο επίσημο κείμενο μετά το νέο άλμα του πετρελαίου στο οποίο η κυβέρνηση θα πρέπει να αποτυπώσει τι θεωρεί προσωρινό και τι μόνιμο από την αναταραχή, δηλαδή αν περιμένει γρήγορη αποκλιμάκωση, και άρα μικρές μόνο διορθώσεις, ή αν βλέπει μεγάλη διάρκεια στα φαινόμενα, αφήνοντας ανοιχτό το παράθυρο ακόμα και στα πιο εφιαλτικά σενάρια για την πορεία της κρίσης.
ΤΟ ΠΛΕΟΝΑΣΜΑ
Το θετικό για την ελληνική πλευρά είναι ότι η αναθεώρηση γίνεται από καλύτερη αφετηρία σε σχέση με προηγούμενες διεθνείς κρίσεις. Το πρωτογενές πλεόνασμα του 2025, το οποίο, σύμφωνα με πηγές του οικονομικού επιτελείου, εκτιμάται ότι έκλεισε κοντά στο 5% του ΑΕΠ, ξεπερνώντας κατά πολύ τον ετήσιο στόχο, δεν είναι μόνο μια πολύ ισχυρή ετήσια επίδοση αλλά και μια βάση πάνω στην οποία μπορεί να «συγκρατηθούν» οι απώλειες για τον σχεδιασμό του 2026, καθώς η λογική του carry over είναι ότι η υπεραπόδοση της μιας χρονιάς περνά στην επόμενη ως καλύτερη αφετηρία, δίνοντας πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο και διευκολύνοντας την επίτευξη των νέων στόχων χωρίς άμεση ανάγκη για νέα μέτρα. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, αυτό το αποτέλεσμα έχει ευρύτερη στρατηγική σημασία, γιατί ενισχύει την αξιοπιστία της χώρας απέναντι στις αγορές και στους οίκους αξιολόγησης, επιτρέπει πιο επιθετικές κινήσεις στη διαχείριση του χρέους, ακόμα και μέσω μεγαλύτερων πρόωρων αποπληρωμών, και λειτουργεί ως «γραμμή άμυνας» απέναντι στο δυσμενέστερο διεθνές περιβάλλον στο οποίο επικρατεί ακριβότερη ενέργεια και μεγαλύτερη αβεβαιότητα από το αρχικό πλαίσιο στο οποίο γράφτηκε ο Προϋπολογισμός.
Ας σημειωθεί πως και στο επίπεδο του πιστοληπτικού προφίλ της Ελλάδας, η DBRS επιβεβαίωσε τον Μάρτιο την αξιολόγηση στο BBB με σταθερή τάση, ενώ παράλληλα η Τράπεζα της Ελλάδος σημειώνει ότι το χρέος υποχώρησε το 2025 στο 146% του ΑΕΠ, στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2010. Ως εκ τούτου, το ευνοϊκό προφίλ του χρέους και τα υψηλά ταμειακά διαθέσιμα περιορίζουν την έκθεση της χώρας σε βραχυπρόθεσμες διακυμάνσεις των αγορών, δίνοντας στην κυβέρνηση μεγαλύτερο περιθώριο να προσαρμόσει τις προβλέψεις της χωρίς να τεθεί άμεσα ζήτημα αξιοπιστίας ή χρηματοδοτικής πίεσης.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (17 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2026)
