Η ακρίβεια, πλέον, δεν έρχεται μόνο από το ράφι στα τρόφιμα, τόσο στην Ελλάδα όπου έτσι κι αλλιώς επικρατούσαν ιδιαίτερες συνθήκες πριν τον πόλεμο και την κρίση, όσο και διεθνώς. Έρχεται από τα στενά, από τα καύσιμα, από τα λιπάσματα, από τα πλοία που αργούν, από τα φορτία που κοστίζουν περισσότερο και, φυσικά, από την ενέργεια που ανεβάζει όλη την αλυσίδα παραγωγής.
Σύμφωνα με τον FAO (Food and Agriculture Organization of the United Nations), τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ, ο παγκόσμιος δείκτης τιμών στα τρόφιμα ανέβηκε τον Απρίλιο του 2026 στις 130,7 μονάδες, αυξημένος κατά 1,6% σε σχέση με τον Μάρτιο. Είναι η τρίτη συνεχόμενη μηνιαία άνοδος και το υψηλότερο επίπεδο από τον Φεβρουάριο του 2023. (FAOHome). Αυτό σημαίνει ότι η παγκόσμια αγορά τροφίμων αρχίζει να απορροφά το σοκ του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Το πρώτο «καμπανάκι» για τα τρόφιμα χτυπά στα φυτικά έλαια. Ο σχετικός δείκτης του FAO αυξήθηκε κατά 5,9% μέσα σε έναν μήνα και έφτασε στις 193,9 μονάδες, στο υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούλιο του 2022. Πίσω από την άνοδο βρίσκονται οι υψηλότερες τιμές στο φοινικέλαιο, στη σόγια, στο ηλιέλαιο και στο κραμβέλαιο. Ο FAO συνδέει την πίεση και με την αυξημένη ζήτηση για βιοκαύσιμα, η οποία ενισχύεται όταν ανεβαίνουν οι τιμές του αργού πετρελαίου.
Τι σημαίνει αυτό; Με απλά λόγια, όταν ακριβαίνει το πετρέλαιο, ανεβαίνει και η τιμή της βενζίνης. Παράλληλα, «ακριβαίνει» το χωράφι, το λίπασμα, το φορτηγό, το πλοίο, η αποθήκη, η ψύξη, η μεταφορά. Και στο τέλος, ακριβαίνει (τι άλλο;) τα τρόφιμα και στο σύνολο του, το καλάθι του καταναλωτή.
ΠΡΟΪΟΝΤΑ
Η εικόνα δεν είναι ενιαία σε όλα τα προϊόντα και τα τρόφιμα. Τα δημητριακά αυξήθηκαν φέτος τον Απρίλιο μόλις κατά 0,8%, ενώ οι τιμές τους ήταν μόλις 0,4% υψηλότερες από έναν χρόνο πριν, σύμφωνα με τα στοιχεία του FAO. Αυτό δείχνει ότι τα αποθέματα και οι προηγούμενες σοδειές λειτουργούν ακόμη σαν ανάχωμα. Όμως, το πρόβλημα είναι ότι το κόστος παραγωγής ανεβαίνει πριν ακόμη φανεί πλήρως στο τελικό προϊόν.
Τον Μάρτιο ήδη είχε φανεί η τάση. Ο FAO είχε καταγράψει άνοδο του δείκτη τιμών τροφίμων κατά 2,4% σε σχέση με τον Φεβρουάριο, αποδίδοντας την αύξηση κυρίως στο ακριβότερο ενεργειακό κόστος λόγω της κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή. Τότε ο δείκτης των φυτικών ελαίων είχε αυξηθεί κατά 5,1%, ενώ οι τιμές ήταν 13,2% υψηλότερες από έναν χρόνο πριν.
Το ανησυχητικό είναι οι αλυσιδωτές αυξήσεις οι οποίες μπορούν να ακολουθήσουν. Εάν το υψηλό ενεργειακό κόστος κρατήσει, οι παραγωγοί μπορεί να μειώσουν την χρήση των λιπασμάτων, να περιορίσουν τις καλλιέργειες ή να στραφούν σε λιγότερο απαιτητικές παραγωγές. Αυτό σημαίνει ότι η σημερινή ενεργειακή κρίση μπορεί να γίνει αύριο μια επισιτιστική πίεση.
ΕΥΡΩΠΗ – ΕΛΛΑΔΑ
Για την Ευρώπη και ειδικά για την Ελλάδα, το νέο κύμα ακρίβειας στα τρόφιμα δεν θα είναι, πλέον, μόνο θέμα των σούπερ μάρκετ. Για τους επόμενους μήνες, θα είναι θέμα ενέργειας, αγροτικής παραγωγής, μεταφορών, εισαγωγών και δημοσιονομικής πολιτικής. Αν οι κυβερνήσεις κινηθούν με γενικές επιδοτήσεις, θα πληρώσουν ακριβά τον λογαριασμό. Αν δεν κινηθούν καθόλου, τη «λυπητερή» θα πληρώσουν οι καταναλωτές.
