Στον αέρα κινδυνεύουν να μείνουν επιχειρηματικά σχέδια που είχαν μπει στη διαδικασία χρηματοδότησης από το δανειακό σκέλος του Ταμείου Ανάκαμψης, μετά την αλλαγή του χρονοδιαγράμματος και με τα διαθέσιμα κεφάλαια για νέα χαμηλότοκα δάνεια να έχουν πλέον στενέψει δραστικά.
ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΥ
Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, υπάρχουν φάκελοι που έχουν περάσει από τράπεζες, έχουν αξιολογηθεί από ανεξάρτητους αξιολογητές και βρίσκονται στο τελικό στάδιο πριν από την υπογραφή. Η εμπλοκή προκύπτει επειδή η προθεσμία για τη σύναψη των δανειακών συμβάσεων «κλείδωσε» από το οικονομικό επιτελείο στις 29/5/2026.
Μέχρι πρότινος το χρονικό σημείο αναφοράς για την αγορά ήταν στις 31/8/2026, ως ορίζοντας εγκρίσεων των επενδυτικών σχεδίων. Αυτός ήταν ο χρόνος με βάση τον οποίο επιχειρήσεις, σύμβουλοι και τράπεζες είχαν οργανώσει φακέλους, χρηματοδοτικά σχήματα και τεχνικές διαδικασίες. Στις 16/3/2026, ωστόσο, με επιστολή προς τους επικεφαλής των τραπεζών, ανακοινώθηκε ότι η καταληκτική ημερομηνία για τη σύναψη των δανειακών συμβάσεων είναι στις 29/5/2026. Δηλαδή η αγορά κλήθηκε να συμπιέσει μέσα σε λίγες εβδομάδες διαδικασίες που, στην πράξη, είχαν οργανωθεί με ορίζοντα τέλους Αυγούστου.
Η διαφορά δεν είναι τυπική, καθώς άλλο η έγκριση ενός επενδυτικού σχεδίου και άλλο η υπογραφή της δανειακής σύμβασης. Για να φτάσει μια επιχείρηση στο σημείο της σύμβασης πρέπει να έχει ετοιμάσει το επιχειρηματικό σχέδιο, να έχει περάσει από τραπεζικό έλεγχο, να έχει συγκεντρώσει δικαιολογητικά, να έχει καλύψει περιβαλλοντικές και τεχνικές απαιτήσεις, να έχει αξιολογηθεί η επιλεξιμότητα του σχεδίου και να έχουν προετοιμαστεί τα νομικά κείμενα. Ολα αυτά απαιτούν χρόνο και χρήμα, τα οποία πλέον κινδυνεύουν να χαθούν.
Απειλή ανατροπής επενδύσεων
Το δανειακό σκέλος του Ταμείου Ανάκαμψης έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για τις επιχειρήσεις επειδή καλύπτει έως 50% του επιλέξιμου κόστους της επένδυσης με χαμηλότοκο δάνειο. Το υπόλοιπο σχήμα συμπληρώνεται, κατά κανόνα, με τουλάχιστον 30% τραπεζικό δανεισμό και 20% ίδια συμμετοχή. Η απώλεια του δανείου ΤΑΑ μπορεί να ανατρέψει ολόκληρη τη δομή της επένδυσης.
Σύμφωνα με επιχειρηματικούς κύκλους, στα μέσα Φεβρουαρίου είχαν εγκριθεί επενδυτικά σχέδια 21,38 δισ. ευρώ, με 9,51 δισ. ευρώ να αντιστοιχούν σε δάνεια ΤΑΑ, ενώ υπήρχαν επιπλέον φάκελοι περίπου 6 δισ. ευρώ που περίμεναν την τελική αξιολόγηση. Στις αρχές Μαΐου οι εκταμιεύσεις των χαμηλότοκων δανείων φέρεται ότι είχαν ανέβει στα 11,7 δισ. ευρώ, ανεβάζοντας τον βαθμό κάλυψης του διαθέσιμου δανειακού σκέλους κοντά στο 66%.
Στο σημείο αυτό υπάρχει και μία κρίσιμη διάκριση. Το συνολικό δανειακό σκέλος του Ταμείου Ανάκαμψης ανέρχεται σε περίπου 17,8 δισ. ευρώ, όμως η τραπεζική δράση για τα επιχειρηματικά δάνεια διαμορφώνεται κοντά στα 13,3 δισ. ευρώ, όπου περιλαμβάνεται και η μεταφορά 2 δισ. ευρώ στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, η οποία, σύμφωνα με μέλη του οικονομικού επιτελείου, ορίστηκε με απόφαση του Ecofin του Δεκεμβρίου.
Στις αρχές Μαΐου φέρεται ότι διατέθηκαν στις τέσσερις συστημικές τράπεζες περίπου 1,2 δισ. ευρώ ως τελευταία διαθέσιμα κεφάλαια για τα χαμηλότοκα επιχειρηματικά δάνεια, προκαλώντας αναστάτωση σε επιχειρήσεις που βρίσκονταν σε προχωρημένο στάδιο.
Οι ίδιοι κύκλοι αναφέρουν εγκεκριμένα ή ώριμα επενδυτικά σχέδια ύψους 4-4,5 δισ. ευρώ, τα οποία θα χρειάζονταν περίπου 2 δισ. ευρώ από το δανειακό σκέλος του ΤΑΑ. Τα ανωτέρω αποτελούν σχέδια αρκετά προχωρημένα, με τράπεζες, συμβούλους και αξιολογητές ήδη εμπλεκόμενους στη διαδικασία. Η κυβερνητική πλευρά αντιτείνει ότι οι συμβασιοποιήσεις έπρεπε να τηρούν και τους κανόνες του Ταμείου, μεταξύ των οποίων 20% για ψηφιακά δάνεια και 37,5% για πράσινα δάνεια.
Η πιο οδυνηρή συνέπεια για την αγορά είναι το κόστος που έχει ήδη αναληφθεί από τους επιχειρηματίες, καθώς η προετοιμασία ενός φακέλου για δάνειο ΤΑΑ δεν είναι ανέξοδη διαδικασία. Απαιτεί υπηρεσίες από εξειδικευμένους επαγγελματίες και σε ορισμένες περιπτώσεις οι δαπάνες φτάνουν σε υψηλά ποσά προτού καν υπογραφεί η σύμβαση.
Ετσι, λοιπόν, το κράτος από τη μία ζητά από τις επιχειρήσεις να επενδύσουν, να επιταχύνουν την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, να βάλουν ίδια κεφάλαια και να κινηθούν εντός συγκεκριμένων ορίων, ενώ, από την άλλη, κλείνει το χρονικό πλαίσιο νωρίτερα από τον ορίζοντα με τον οποίο είχε κινηθεί η αγορά, αφήνοντας επιχειρήσεις που έχουν ήδη προχωρήσει να αναζητούν απαντήσεις για το αν θα βρουν τελικά διαθέσιμη χρηματοδότηση.
Αναταραχή και στις τράπεζες
Η αναστάτωση δεν περιορίζεται στις επιχειρήσεις. Οπως αναφέρουν παράγοντες της αγοράς, οι τράπεζες έχουν επίσης βρεθεί σε δύσκολη θέση, καθώς είχαν εξετάσει και εγκρίνει επενδυτικά σχέδια πελατών τους, χωρίς πλέον να είναι σαφές αν θα μπορούν να τα χρηματοδοτήσουν με τους όρους του ΤΑΑ. Η εμπλοκή δεν είναι μόνο κρατική ή επιχειρηματική, αλλά επηρεάζει και το τραπεζικό σκέλος του προγράμματος.
Με τις επιχειρήσεις να βράζουν, η απαίτηση που διατυπώνεται είναι να υπάρξει εικόνα για τα διαθέσιμα ποσά και να τηρηθεί σειρά προτεραιότητας με βάση την ωριμότητα των φακέλων. Ιδίως για σχέδια που έχουν περάσει την τραπεζική έγκριση, έχουν λάβει αξιολόγηση και έχουν φτάσει στην προετοιμασία σύμβασης, το ερώτημα είναι αν θα αντιμετωπιστούν ως ώριμες επενδύσεις ή αν θα μείνουν εκτός επειδή τα διαθέσιμα κονδύλια εξαντλήθηκαν πριν από την υπογραφή.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 22/5/2026)
