Αντιμέτωπες με πρόστιμα που μπορούν να φθάσουν έως τα 35 εκατ. ευρώ ή το 7% του παγκόσμιου ετήσιου τζίρου τους βρίσκονται οι επιχειρήσεις που παραβιάζουν τις αυστηρότερες διατάξεις του ευρωπαϊκού AI Act για την Τεχνητή Νοημοσύνη.
ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΥ
Το ελληνικό εφαρμοστικό νομοσχέδιο βρίσκεται στη Βουλή και καθορίζει ποιοι θα ελέγχουν την αγορά στην Ελλάδα, πώς θα υποβάλλονται οι καταγγελίες και με ποιον τρόπο θα επιβάλλονται οι κυρώσεις του ευρωπαϊκού κανονισμού.
Διαβάστε ακόμα: ΟΟΣΑ – Πόρισμα-κόλαφος για τη δωροδοκία αλλοδαπών στην Τουρκία
Το πλαίσιο δεν αφορά μόνο τις εταιρείες που αναπτύσσουν δικά τους μοντέλα. Καλύπτει και επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν Τ.Ν. για προσλήψεις, αξιολόγηση εργαζομένων, πιστοληπτική ικανότητα, ασφαλιστική τιμολόγηση, εξυπηρέτηση πελατών ή παραγωγή περιεχομένου. Οι υποχρεώσεις εξαρτώνται από τον ρόλο της επιχείρησης και τον κίνδυνο της εφαρμογής.
ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΚΥΡΩΣΕΩΝ
Η βαρύτερη κατηγορία κυρώσεων αφορά απαγορευμένες πρακτικές και ορισμένες παραβάσεις των απαιτήσεων για τα δεδομένα. Το ανώτατο πρόστιμο φθάνει τα 35 εκατ. ευρώ ή το 7% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών. Για τις υπόλοιπες παραβάσεις προβλέπονται έως 15 εκατ. ευρώ ή 3% του τζίρου, ενώ η παροχή ανακριβών, ελλιπών ή παραπλανητικών στοιχείων στις Αρχές μπορεί να κοστίσει έως 7,5 εκατ. ευρώ ή 1,5%. Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις εφαρμόζεται το χαμηλότερο από το ποσό και το ποσοστό, ενώ για τις μεγαλύτερες το υψηλότερο.
Στις απαγορευμένες χρήσεις περιλαμβάνονται η κοινωνική βαθμολόγηση, η επιβλαβής χειραγώγηση, η εκμετάλλευση ευάλωτων ομάδων, η μαζική συλλογή εικόνων από το διαδίκτυο ή κάμερες για βάσεις αναγνώρισης προσώπου και η αναγνώριση συναισθημάτων στους χώρους εργασίας. Οι απαγορεύσεις εφαρμόζονται ήδη από τον Φεβρουάριο του 2025.
Το ελληνικό νομοσχέδιο επιτρέπει στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων και στις τομεακές Αρχές να απευθύνουν προειδοποιήσεις και επιπλήξεις, να επιβάλλουν πρόστιμα και να ενεργοποιούν περιοδικές χρηματικές κυρώσεις. Για τις επιχειρήσεις, οι τελευταίες δεν μπορούν να υπερβαίνουν το 2% του μέσου ημερήσιου παγκόσμιου κύκλου εργασιών ή εισοδήματος της προηγούμενης χρήσης.
Οι αποφάσεις επιβολής κυρώσεων θα δημοσιοποιούνται μαζί με τη φύση της παράβασης και την ταυτότητα του παραβάτη. Η επιχείρηση μπορεί, επίσης, να κληθεί να καλύψει τα έξοδα των δοκιμών, των ελέγχων και των ενεργειών που απαιτήθηκαν για να διαπιστωθεί η μη συμμόρφωση.
Απαιτείται εκπαίδευση προσωπικού από την Ε.Ε.
Το πρώτο βήμα συμμόρφωσης είναι η καταγραφή των συστημάτων Τ.Ν. που χρησιμοποιούνται. Κάθε επιχείρηση πρέπει να γνωρίζει ποια εργαλεία λειτουργούν στα τμήματα ανθρώπινου δυναμικού, πωλήσεων, εξυπηρέτησης, πιστώσεων ή παραγωγής περιεχομένου και αν πρόκειται για εφαρμογή χαμηλού κινδύνου, σύστημα με υποχρεώσεις διαφάνειας ή χρήση υψηλού κινδύνου.
Κρίσιμη είναι και η εκπαίδευση του προσωπικού. Η ευρωπαϊκή υποχρέωση για επαρκή γραμματισμό στην Τ.Ν. ισχύει ήδη για παρόχους και επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν σχετικά συστήματα. Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι οι Αρχές, κατά την επιμέτρηση των κυρώσεων, μπορούν να εξετάζουν αν είχαν ληφθεί επαρκή μέτρα κατάρτισης.
Από τον Αύγουστο του 2026 ενεργοποιούνται οι κανόνες διαφάνειας για εφαρμογές όπως τα chatbot και το παραγόμενο περιεχόμενο. Ο χρήστης πρέπει να ενημερώνεται όταν συνομιλεί με μηχανή. Οι πάροχοι παραγωγικής Τ.Ν. οφείλουν να καθιστούν τα αποτελέσματα τεχνικά ανιχνεύσιμα, ενώ τα deepfakes και κείμενα που δημοσιεύονται για την ενημέρωση του κοινού πρέπει να φέρουν εμφανή γνωστοποίηση.
Το ελληνικό σχέδιο νόμου προβλέπει φυλάκιση και χρηματική ποινή για όποιον αφαιρεί τις μηχαναγνώσιμες σημάνσεις ή εμποδίζει τη γνωστοποίηση ότι περιεχόμενο αποτελεί deepfake ή έχει παραχθεί τεχνητά, εφόσον η πράξη δεν τιμωρείται βαρύτερα από άλλη διάταξη.
Αλγόριθμοι κρίνουν υποψηφίους, δανειολήπτες, ασφαλισμένους
Στη ζώνη υψηλού κινδύνου εντάσσονται εφαρμογές που αξιολογούν βιογραφικά, κατατάσσουν υποψηφίους, παρακολουθούν την απόδοση εργαζομένων, υπολογίζουν την πιστοληπτική ικανότητα φυσικών προσώπων ή επηρεάζουν την πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες. Οι πάροχοι πρέπει να διαθέτουν διαχείριση κινδύνων, κατάλληλα δεδομένα, τεχνική τεκμηρίωση, καταγραφή λειτουργίας, ανθρώπινη εποπτεία, ακρίβεια και κυβερνοασφάλεια.
Οι επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν τέτοια συστήματα οφείλουν να ακολουθούν τις οδηγίες, να παρακολουθούν τη λειτουργία τους και να ορίζουν πρόσωπο με ουσιαστική δυνατότητα ανθρώπινης παρέμβασης. Οταν η εφαρμογή χρησιμοποιείται στον χώρο εργασίας, οι εργαζόμενοι και οι εκπρόσωποί τους πρέπει να ενημερώνονται εκ των προτέρων. Οταν συμβάλλει σε απόφαση με νομικές συνέπειες, ο ενδιαφερόμενος έχει δικαίωμα σε σαφή και ουσιαστική εξήγηση.
Η ευρωπαϊκή πολιτική συμφωνία για την απλούστευση του AI Act προβλέπει ότι οι αναλυτικές υποχρεώσεις για τα αυτόνομα συστήματα υψηλού κινδύνου θα εφαρμοστούν από τον Δεκέμβριο του 2027 και για όσα ενσωματώνονται σε ρυθμιζόμενα προϊόντα από τον Αύγουστο του 2028. Δεν μετατίθενται, όμως, οι απαγορεύσεις και η υποχρέωση εκπαίδευσης, ενώ οι κανόνες διαφάνεια ενεργοποιούνται τον Αύγουστο του 2026.
ΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
Κεντρική Αρχή εποπτείας και ενιαίο σημείο επαφής ορίζεται η Αρχή Προστασίας Δεδομένων, ενώ η ΕΕΤΤ αναλαμβάνει τον ρόλο της κοινοποιούσας Αρχής και φιλοξενεί Κέντρο Συντονισμού και Τεχνογνωσίας. Δημιουργείται επίσης ενιαίο σύστημα καταγγελιών, μέσω του οποίου οι υποθέσεις θα διαβιβάζονται στην αρμόδια αρχή.
Παράλληλα, συστήνεται ρυθμιστικό δοκιμαστήριο, στο οποίο κυρίως νεοφυείς και μικρομεσαίες επιχειρήσεις θα μπορούν να δοκιμάζουν εφαρμογές υπό εποπτεία. Η συμμετοχή δεν καταργεί την ευθύνη συμμόρφωσης, αλλά επιτρέπει τον έλεγχο ενός συστήματος πριν από την ευρεία διάθεσή του στην αγορά.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (17 ΙΟΥΛΙΟΥ 2026
Διαβάστε ακόμα: ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ: Άντλησε 250 εκατ. ευρώ από την ΑΜΚ – Στα 4,20 ευρώ η τιμή διάθεσης
