Η επιλογή γυαλιών ηλίου δεν αφορά μόνο το σχέδιο ή το χρώμα του φακού. Αφορά κυρίως την προστασία των ματιών από την υπεριώδη ακτινοβολία, αλλά και την άνεση στην καθημερινή χρήση, στην οδήγηση ή στις δραστηριότητες σε θάλασσα και βουνό.
Σύμφωνα με τη θέση της Επιστημονικής Επιτροπής του Πανελληνίου Συλλόγου Οπτικών Οπτομετρών, τα γυαλιά ηλίου λειτουργούν ως μέσα ατομικής προστασίας και πρέπει να συνδυάζουν επαρκή απορρόφηση της ακτινοβολίας UV με καθαρή και ασφαλή όραση. Η σωστή επιλογή μπορεί να περιορίσει την έκθεση των ματιών στην ηλιακή ακτινοβολία και να συμβάλει στην προστασία της οφθαλμικής υγείας σε βάθος χρόνου.
Διαβάστε ακόμα: Άρθρο Κωνσταντίνος Κουσκούκης: Νερό, ένας ενεργός παράγοντας υγείας και διατροφής
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ UV
Το πρώτο στοιχείο που πρέπει να ελέγχει ο καταναλωτής είναι η προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία. Οι σύγχρονες προδιαγραφές προβλέπουν κάλυψη έως τα 380 νανόμετρα, με προστασία και από σημαντικό τμήμα της UVB ακτινοβολίας.
Η ένδειξη CE αποτελεί βασικό στοιχείο συμμόρφωσης, δεν αρκεί όμως από μόνη της ως εγγύηση για την ποιότητα της UV προστασίας. Χρειάζεται έλεγχος των πληροφοριών που συνοδεύουν το προϊόν, της κατηγορίας φίλτρου και της αξιοπιστίας του σημείου πώλησης. Τα γυαλιά πρέπει να φέρουν σαφή σήμανση και οδηγίες χρήσης.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτούν οι πολύ σκούροι φακοί άγνωστης προέλευσης. Όταν δεν προσφέρουν επαρκή απορρόφηση της UV ακτινοβολίας, μπορεί να δημιουργούν μεγαλύτερο πρόβλημα: η κόρη του ματιού διαστέλλεται λόγω της σκίασης και επιτρέπει την είσοδο περισσότερης ακτινοβολίας.
ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ
Οι φακοί κατηγοριοποιούνται από το 0 έως το 4, ανάλογα με το ποσοστό ορατού φωτός που επιτρέπουν να περνά. Η κατηγοριοποίηση δείχνει κυρίως τον βαθμό σκουρότητας και όχι από μόνη της την ποιότητα της UV προστασίας.
Η κατηγορία 0 περιλαμβάνει διαφανείς ή πολύ ανοιχτόχρωμους φακούς, οι οποίοι είναι κατάλληλοι κυρίως για εσωτερικούς χώρους ή περιορισμένη φωτεινότητα. Η κατηγορία 1 χρησιμοποιείται σε ημέρες με χαμηλή ηλιοφάνεια και επιτρέπεται για οδήγηση.
Οι φακοί κατηγορίας 2 καλύπτουν συνηθισμένες καθημερινές ανάγκες, με μέτρια σκίαση. Η κατηγορία 3 είναι η πιο διαδεδομένη για έντονη ηλιοφάνεια, διακοπές, περπάτημα και οδήγηση. Παρέχει υψηλή προστασία από τη φωτεινότητα και μπορεί να χρησιμοποιηθεί στο αυτοκίνητο.
Η κατηγορία 4 προορίζεται για πολύ έντονη αντανάκλαση και φως, όπως σε χιόνι, σκι, θάλασσα ή θαλάσσια σπορ. Οι φακοί αυτοί δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται στην οδήγηση, επειδή περιορίζουν σημαντικά την ορατότητα.
ΕΦΑΡΜΟΓΗ
Το πλαίσιο πρέπει να εφαρμόζει σταθερά, χωρίς να πιέζει τη μύτη ή τους κροτάφους. Μεγαλύτεροι φακοί και σωστό σχήμα πλαισίου μπορούν να περιορίσουν και την ακτινοβολία που φτάνει στα μάτια από τα πλάγια.
Για παιδιά, οδηγούς, άτομα που περνούν πολλές ώρες σε εξωτερικούς χώρους ή έχουν αυξημένη ευαισθησία στο φως, η επιλογή καλό είναι να γίνεται με τη συμβουλή οπτικού-οπτομέτρη. Τα γυαλιά ηλίου χρειάζονται έλεγχο για φθορές, γρατζουνιές και αλλοιώσεις στους φακούς, ώστε να διατηρούν τη χρηστικότητά τους.
Αναλυτικότερα, σύμφωνα με την ανακοίνωση:
Οπτικά Χαρακτηριστικά και Προδιαγραφές των Απορροφητικών Γυαλιών Ηλίου
Θέση της Επιστημονικής Επιτροπής του Πανελληνίου Συλλόγου Οπτικών Οπτομετρών (ΠΣΟΟ/ΝΠΔΔ)
Μέλη της Επιστημονικής Επιτροπής:
Dr. Κόκοτας Βασίλης, BSc, DOptom
Visiting Professor SAERA / Universita Isabel I
Visiting Lecturer, Department of Health Sciences, European University Cyprus
Ευγενία Κωνσταντακοπούλου, MCOptom, MSc, PhD, FHEA, DipTp(IP), Dip Glauc
Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Οπτομετρίας, Τμήμα Βιοϊατρικών Επιστημών – Τομέας Οπτικής-Οπτομετρίας, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής
Associate Professor (Hon), UCL Institute of Ophthalmology & Moorfields Eye Hospital, UK
Δρ Δήμητρα Μακρυνιώτη, BSc(Hons), MSc, PhD, FBCLA, UNSW Visiting Fellow
Αναπληρώτρια Καθηγήτρια (Οπτική και Οπτομετρία Φακών Επαφής με έμφαση στη Μορφολογία του Κερατοειδούς)
Οπτικός – Οπτομέτρης, Επιστημονικός Σύμβουλος Οπτικής-Οπτομετρίας-Φακών Επαφής, Σχολή Επιστημών Αποκατάστασης Υγείας, Πανεπιστήμιο Πατρών
” Τα γυαλιά ηλίου χαρακτηρίζονται ως ιατρικές συσκευές (medical devices) και ως μέσα ατομικής προστασίας (personal protective equipment).
Σκοπός τους είναι να προστατεύουν τα μάτια από την επιβλαβή υπεριώδη ακτινοβολία (UV), διασφαλίζοντας παράλληλα την οπτική ευκρίνεια και συμβάλλοντας στην πρόληψη μακροχρόνιων οφθαλμικών βλαβών.
Για τον λόγο αυτό πρέπει να πληρούν συγκεκριμένες προδιαγραφές ασφαλείας που αφορούν την απορρόφηση της υπεριώδους ακτινοβολίας και την προστασία της οφθαλμικής υγείας.
Οι βασικές ευρωπαϊκές προδιαγραφές είναι:
(EU) 2016/425
EN ISO 12312-1:2013
EN ISO 12312-1/A1:2015
EN ISO 12312-1:2022
Σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες οδηγίες, η προστασία πρέπει να φθάνει έως τα 380 nm και να καλύπτει σημαντικό μέρος της UVB.
Οι προδιαγραφές καθορίζουν επίσης μηχανικές και οπτικές απαιτήσεις για τα γυαλιά ηλίου γενικής χρήσης.
Επομένως, η σήμανση CE από μόνη της δεν εγγυάται την επαρκή απορρόφηση της υπεριώδους ακτινοβολίας.
Μελέτη του 2010 έδειξε ότι 17,3% των γυαλιών ηλίου με πιστοποίηση CE δεν πληρούσαν τις τότε ισχύουσες ευρωπαϊκές απαιτήσεις απορρόφησης UV.
Η χρήση μη πιστοποιημένων γυαλιών με σκούρους φακούς αλλά χωρίς επαρκή προστασία UV μπορεί να είναι πιο επικίνδυνη από τη μη χρήση γυαλιών, καθώς η διαστολή της κόρης επιτρέπει την είσοδο περισσότερης υπεριώδους ακτινοβολίας στο μάτι.
Κατηγορίες φίλτρων γυαλιών ηλίου
Η κατηγοριοποίηση αφορά τη διαπερατότητα του ορατού φωτός (βαθμό σκουρότητας) και περιλαμβάνει τις κατηγορίες 0 έως 4.
Category 0
Πολύ περιορισμένη προστασία απο την φωτεινότητα.
Διαφανείς ή ελαφρώς χρωματισμένοι φακοί.
Κατάλληλοι κυρίως για εσωτερικούς χώρους.
Category 1
Περιορισμένη προστασία απο την φωτεινότητα.
Ήπια χρωματισμένοι φακοί.
Για ημέρες με χαμηλή ηλιοφάνεια.
Επιτρέπεται η οδήγηση.
Category 2
Καλή προστασία από την φωτεινότητα.
Μέτρια χρωματισμένοι φακοί.
Για καθημερινή χρήση.
Επιτρέπεται η οδήγηση.
Category 3
Υψηλή προστασία απο την φωτεινότητα.
Σκουρόχρωμοι φακοί.
Οι πιο συνηθισμένοι για έντονη ηλιοφάνεια.
Επιτρέπεται η οδήγηση.
Category 4
Πολύ υψηλή προστασία από την φωτεινότητα.
Πολύ σκούροι φακοί.
Κατάλληλοι για πολύ έντονη ηλιοφάνεια (παραλία, θαλάσσια σπορ, χιόνι, σκι).
Δεν επιτρέπονται για οδήγηση”.
Διαβάστε ακόμα: Άρθρο Κωνσταντίνος Κουσκούκης: Μικροπλαστικά, η αόρατη απειλή για την υγεία
