Η Ελλάδα κάνει το πρώτο θεσμικό βήμα προς τη διερεύνηση της αξιοποίησης πυρηνικής ενέργειας, με την κυβέρνηση να ανακοινώνει τη σύσταση διυπουργικής επιτροπής που θα εξετάσει τη δυνατότητα ένταξης μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων (SMRs) στο ενεργειακό μείγμα της χώρας. Η ανακοίνωση έγινε από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στο πλαίσιο διεθνούς συνόδου για την πυρηνική ενέργεια στο Παρίσι.
Η πρωτοβουλία αυτή σηματοδοτεί την έναρξη της πρώτης φάσης της λεγόμενης «Milestones Approach» του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA), της διαδικασίας που ακολουθούν τα κράτη όταν εξετάζουν την ανάπτυξη πυρηνικών υποδομών ηλεκτροπαραγωγής. Πρόκειται για μια μακροχρόνια διαδικασία, η οποία, σύμφωνα με ειδικούς, μπορεί να διαρκέσει από 10 έως 15 χρόνια μέχρι να φτάσει σε ενδεχόμενη υλοποίηση.
ΠΡΩΤΟ ΒΗΜΑ
Η πρώτη φάση αφορά κυρίως την αξιολόγηση του κατά πόσο η πυρηνική ενέργεια θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος της ενεργειακής στρατηγικής μιας χώρας. Στο στάδιο αυτό εξετάζονται τεχνικές, οικονομικές και θεσμικές παράμετροι, όπως η σκοπιμότητα επένδυσης, το ρυθμιστικό πλαίσιο, οι απαιτήσεις ασφάλειας και οι κοινωνικές προϋποθέσεις.
Η διυπουργική επιτροπή που θα συγκροτηθεί στην Ελλάδα θα λειτουργήσει ως κεντρικός μηχανισμός συντονισμού για τη μελέτη αυτών των ζητημάτων. Στο τέλος της φάσης αυτής εκπονείται έκθεση αξιολόγησης, η οποία καθορίζει αν η χώρα θα προχωρήσει στο επόμενο στάδιο.
Δείτε ακόμη: Μικροί πυρηνικοί αντιδραστήρες στο ενεργειακό σχέδιο που εξετάζει η Ελλάδα
ΤΡΙΑ ΣΤΑΔΙΑ
Η μεθοδολογία του IAEA προβλέπει τρεις διακριτές φάσεις.
Στη δεύτερη φάση, εφόσον ληφθεί θετική απόφαση, αρχίζει η προετοιμασία των θεσμών και των υποδομών που απαιτούνται για ένα πυρηνικό πρόγραμμα. Σε αυτή περιλαμβάνεται η δημιουργία ρυθμιστικών αρχών, η ανάπτυξη τεχνικής τεχνογνωσίας και η διερεύνηση συνεργασιών με προμηθευτές τεχνολογίας.
Στο τέλος του δεύτερου σταδίου μια χώρα μπορεί να ανακοινώσει ότι είναι έτοιμη να δεχθεί προσφορές για την κατασκευή του πρώτου πυρηνικού σταθμού.
Η τρίτη φάση αφορά την υλοποίηση του έργου, δηλαδή την κατασκευή και τη λειτουργία του αντιδραστήρα, μέχρι τη στιγμή που η μονάδα θα τεθεί σε λειτουργία στο ηλεκτρικό σύστημα.
ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ SMR
Η ελληνική συζήτηση επικεντρώνεται κυρίως στους μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες (Small Modular Reactors – SMRs). Πρόκειται για αντιδραστήρες ισχύος περίπου 50 έως 300 μεγαβάτ, οι οποίοι σχεδιάζονται με στόχο τη χαμηλότερη αρχική επένδυση και την τυποποιημένη κατασκευή.
Οι SMRs θεωρούνται από πολλούς ως πιθανή λύση για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με χαμηλές εκπομπές άνθρακα, ενώ υποστηρίζεται ότι προσφέρουν αυξημένα επίπεδα ασφάλειας σε σχέση με τους μεγάλους παραδοσιακούς αντιδραστήρες.
Ωστόσο, η οικονομική βιωσιμότητα των έργων αυτών αποτελεί ακόμη αντικείμενο αξιολόγησης. Εκτιμάται ότι η πραγματική εικόνα για το επιχειρηματικό μοντέλο των SMRs θα διαμορφωθεί μετά το 2030, όταν περισσότερα έργα θα έχουν προχωρήσει σε εμπορική ανάπτυξη.
ΕΠΟΜΕΝΑ ΒΗΜΑΤΑ
Σε εθνικό επίπεδο, η διερεύνηση της πυρηνικής επιλογής θα απαιτήσει σειρά θεσμικών και τεχνικών ενεργειών. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η δημιουργία ενός ενιαίου εθνικού κέντρου συντονισμού, η ενσωμάτωση σεναρίων πυρηνικής ενέργειας στο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα, καθώς και η ανάπτυξη πλαισίου διαχείρισης πυρηνικών αποβλήτων.
Παράλληλα, θα χρειαστούν διεθνείς συνεργασίες με χώρες που διαθέτουν εμπειρία στην πυρηνική τεχνολογία, ώστε να εξασφαλιστεί πρόσβαση σε ώριμα σχέδια αντιδραστήρων και τεχνική υποστήριξη.
ΔΙΕΘΝΗΣ ΤΑΣΗ
Η διεθνής ενεργειακή συζήτηση δείχνει αυξανόμενο ενδιαφέρον για την πυρηνική ενέργεια, ιδιαίτερα στο πλαίσιο της μετάβασης σε χαμηλότερες εκπομπές άνθρακα. Πολλές χώρες εξετάζουν νέες επενδύσεις ή την ανάπτυξη μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων.
Στην Ευρώπη, χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Πολωνία, η Ρουμανία, η Φινλανδία και η Γαλλία έχουν ήδη προχωρήσει σε σχεδιασμό ή ανάπτυξη πυρηνικών έργων. Παράλληλα, μεγάλες οικονομίες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ρωσία και η Κίνα επενδύουν σημαντικούς πόρους στην εξέλιξη της τεχνολογίας SMR.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα εισέρχεται σε μια διαδικασία αξιολόγησης που θα καθορίσει αν η πυρηνική ενέργεια μπορεί να αποτελέσει μέρος της μακροπρόθεσμης ενεργειακής στρατηγικής της χώρας. Οι πρώτες απαντήσεις εκτιμάται ότι θα προκύψουν μέσα στην επόμενη δεκαετία.
