Σοβαρό πλήγμα έχει δεχθεί η παγκόσμια αγορά ενέργειας, καθώς περισσότερα από 500 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου έχουν «χαθεί» από την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή, πριν από σχεδόν 50 ημέρες. Σύμφωνα με αναλυτές και εκτιμήσεις του Reuters, η αξία αυτής της απώλειας ξεπερνά τα 50 δισεκατομμύρια δολάρια, με τις επιπτώσεις να αναμένεται να διαρκέσουν για μήνες ή ακόμη και χρόνια.
Μέσα σε αυτό το ασταθές περιβάλλον, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί ανακοίνωσε την Παρασκευή το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, έπειτα από συμφωνία εκεχειρίας στον Λίβανο. Την ίδια στιγμή, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, εξέφρασε την εκτίμηση ότι μια συμφωνία για τον τερματισμό της σύγκρουσης με το Ιράν είναι κοντά.
Ωστόσο, η εξέλιξη αυτή αποδείχθηκε βραχύβια. Λιγότερο από 24 ώρες αργότερα, η Τεχεράνη ανακοίνωσε εκ νέου το κλείσιμο της στρατηγικής θαλάσσιας οδού, επικαλούμενη αντίποινα για τον αμερικανικό αποκλεισμό ιρανικών λιμανιών, επιτείνοντας την αβεβαιότητα για την πορεία της κρίσης.
Η μεγαλύτερη διαταραχή στη σύγχρονη ενεργειακή ιστορία
Από τα τέλη Φεβρουαρίου, η αγορά έχει απολέσει όγκους πετρελαίου που συνιστούν τη μεγαλύτερη διαταραχή εφοδιασμού στη σύγχρονη ιστορία, σύμφωνα με την Kpler. Η απώλεια αυτή αντιστοιχεί, ενδεικτικά, σε:
σχεδόν έναν μήνα κατανάλωσης πετρελαίου στις ΗΠΑ ή πάνω από έναν μήνα στην Ευρώπη,
μηδενική παγκόσμια οδική κυκλοφορία για 11 ημέρες,
πέντε ημέρες πλήρους κάλυψης των ενεργειακών αναγκών όλου του πλανήτη,
περίπου έξι χρόνια κατανάλωσης καυσίμων για τον αμερικανικό στρατό,
τέσσερις μήνες λειτουργίας της παγκόσμιας ναυτιλίας.
Κατακόρυφη πτώση παραγωγής και εξαγωγών
Οι χώρες του Κόλπου υπέστησαν σημαντικές απώλειες, με τη μείωση της παραγωγής να αγγίζει τα 8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τον Μάρτιο — ποσότητα συγκρίσιμη με τη συνολική παραγωγή ενεργειακών κολοσσών όπως η Exxon Mobil και η Chevron.
Παράλληλα, οι εξαγωγές καυσίμων αεροσκαφών από βασικούς παραγωγούς της περιοχής κατέρρευσαν, πέφτοντας από 19,6 εκατομμύρια βαρέλια τον Φεβρουάριο σε μόλις 4,1 εκατομμύρια συνολικά για Μάρτιο και Απρίλιο. Η διαφορά αυτή αντιστοιχεί σε καύσιμα για περίπου 20.000 υπερατλαντικές πτήσεις μετ’ επιστροφής.
Με τις τιμές του πετρελαίου να κινούνται κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι, η απώλεια εσόδων εκτιμάται στα 50 δισεκατομμύρια δολάρια — ποσό που ισοδυναμεί με περίπου το 1% του ΑΕΠ της Γερμανίας ή το σύνολο της οικονομίας μικρότερων χωρών όπως η Λετονία και η Εσθονία.
Αργή και δύσκολη η ανάκαμψη
Ακόμη και αν υπάρξει σταθεροποίηση στην περιοχή και επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, η επιστροφή στην κανονικότητα δεν θα είναι άμεση. Τα παγκόσμια αποθέματα έχουν ήδη μειωθεί κατά περίπου 45 εκατομμύρια βαρέλια μέσα στον Απρίλιο, ενώ οι διακοπές παραγωγής φτάνουν τα 12 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Πεδία πετρελαίου σε χώρες όπως το Κουβέιτ και το Ιράκ ενδέχεται να χρειαστούν έως και πέντε μήνες για να επανέλθουν σε πλήρη λειτουργία. Ταυτόχρονα, ζημιές σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές, όπως εγκαταστάσεις διύλισης και το συγκρότημα LNG Ras Laffan στο Κατάρ, ενδέχεται να παρατείνουν την πλήρη αποκατάσταση για χρόνια.
Το ενεργειακό τοπίο παραμένει εξαιρετικά αβέβαιο, με τις αγορές να παρακολουθούν στενά τις γεωπολιτικές εξελίξεις που θα καθορίσουν την επόμενη ημέρα.
