Πριν από τέσσερα χρόνια η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία εκτόξευσε τις τιμές του αργού πετρελαίου Brent, ενώ την ίδια περίοδο οι τιμές του σιταριού αυξήθηκαν πάνω από 60%. Παράλληλα, οι τιμές του αλουμινίου, του χάλυβα και του νικελίου είδαν αυξήσεις από 18% έως 150%, γιγαντώνοντας έτσι τον παγκόσμιο πληθωρισμό.
Οπως αναφέρει το έγκριτο Atlantic Council, η παγκόσμια οικονομία αντιμετωπίζει σήμερα ένα παρόμοιο αδιέξοδο: η επίθεση ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν οδήγησε στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, διακόπτοντας την ασφαλή διέλευση περίπου του ενός πέμπτου της παγκόσμιας κατανάλωσης υγρών πετρελαιοειδών και σημαντικών προμηθειών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Οπως συνέβη και με τον πόλεμο στην Ουκρανία, η οικονομική αναταραχή δεν θα σταματήσει στις ενεργειακές αγορές, αλλά θα πλήξει σταδιακά τον καταναλωτή. Ενδεικτικό είναι πως τα σύγχρονα γεωργικά συστήματα βασίζονται σε λιπάσματα πλούσια σε άζωτο και τα έθνη του Περσικού Κόλπου διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στην παραγωγή και την προμήθειά τους.
Η έκρηξη των τιμών θα επηρεάσει περισσότερο το καλαμπόκι -καλλιέργεια με υψηλές ανάγκες σε άζωτο-, με ανοδικές πιέσεις συνολικά στις τιμές των τροφίμων. Καθώς το ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής καλαμποκιού συγκεντρώνεται στις ΗΠΑ, οι Αμερικανοί αγρότες αναμένεται να υποστούν τη μεγαλύτερη επιβάρυνση. Λόγω του αποκλεισμού των Στενών, φορτία που ήταν προγραμματισμένα για τον Απρίλιο είναι απίθανο να φτάσουν εγκαίρως, απειλώντας τη φετινή σπορά και τις αποδόσεις του καλαμποκιού. Οι αναλυτές προβλέπουν στροφή των Αμερικανών αγροτών από το καλαμπόκι στη σόγια έως και για 6 εκατ. στρέμματα, γεγονός που θα πυροδοτήσει αλυσιδωτές επιπτώσεις στις τιμές των τροφίμων παγκοσμίως, πιθανώς έως και το 2027.
Πέρα από τις αγορές ενέργειας και λιπασμάτων, ο τομέας του αλουμινίου -ζωτικής σημασίας για την αεροδιαστημική, την αυτοκινητοβιομηχανία και τις κατασκευές- βρίσκεται επίσης σε κίνδυνο. Αλλωστε, οι χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου αντιπροσωπεύουν περίπου το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών του συγκεκριμένου μετάλλου. Αυτή η αύξηση αναμένεται να μετακυλιστεί στους καταναλωτές, διογκώνοντας το κόστος των αγαθών με υψηλή περιεκτικότητα σε αλουμίνιο, όπως τα οχήματα και τα είδη οικιακής χρήσης.
Εξαιτίας των γεωπολιτικών εντάσεων και των ακραίων καιρικών φαινομένων των τελευταίων ετών οι διαταραχές στην προσφορά αγαθών τείνουν να γίνουν η νέα πραγματικότητα.
Χωρίς στρατηγικό σχεδιασμό για τη διαφοροποίηση των αλυσίδων εφοδιασμού και τη μείωση της εξάρτησης από σημεία συμφόρησης όπως τα Στενά του Ορμούζ, ο κόσμος θα βιώνει τη μετάβαση από τη μία δαπανηρή κρίση στην επόμενη, με την καθεμία να είναι πιο καταστροφική από την προηγούμενη. Επομένως, η δημιουργία διαφοροποιημένων αλυσίδων εφοδιασμού είναι προϋπόθεση για τη σταθερότητα της παγκόσμιας οικονομίας.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (3 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2026)
