Η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή, με εμπλοκή μεγάλων περιφερειακών και διεθνών δυνάμεων, δημιουργεί νέες αβεβαιότητες για την παγκόσμια οικονομία. Σύμφωνα με ανάλυση του οίκου αξιολόγησης Scope Ratings, ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες εμφανίζονται πιο εκτεθειμένες σε ένα ενδεχόμενο ενεργειακό σοκ. Στην ομάδα αυτή περιλαμβάνονται η Ελλάδα και η Κύπρος, κυρίως λόγω της υψηλής εξάρτησής τους από εισαγόμενα καύσιμα και της γεωγραφικής εγγύτητας με την περιοχή της σύγκρουσης.
Η έκθεση επισημαίνει ότι οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή έχουν τη δυνατότητα να επηρεάσουν τις τιμές της ενέργειας, τον πληθωρισμό και τις δημοσιονομικές ισορροπίες σε αρκετές οικονομίες της Ευρωζώνης.
ΕΝΕΡΓΕΙΑ
Η ευπάθεια Ελλάδας και Κύπρου συνδέεται κυρίως με τη δομή του ενεργειακού τους μείγματος. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η Scope Ratings, περίπου το 80% της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας στις δύο χώρες προέρχεται από πετρέλαιο και φυσικό αέριο.
Αυτό σημαίνει ότι οι διακυμάνσεις στις διεθνείς τιμές ενέργειας μεταφέρονται σχετικά γρήγορα στο κόστος παραγωγής, στις μεταφορές και τελικά στις τιμές καταναλωτή.
Στην ίδια κατηγορία χωρών με αυξημένη έκθεση εντάσσονται επίσης η Μάλτα, η Ιρλανδία και οι Κάτω Χώρες. Η Scope εκτιμά ότι μια σημαντική άνοδος των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου θα επηρέαζε άμεσα τον πληθωρισμό και τις προοπτικές ανάπτυξης.
Σε ένα σενάριο όπου το πετρέλαιο Brent θα έφτανε τα 100 δολάρια ανά βαρέλι και οι τιμές του φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά (TTF) θα κινούνταν κοντά στα 50 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη θα μπορούσε να αυξηθεί κατά περίπου 1,25 ποσοστιαίες μονάδες. Αυτό ενδέχεται να καθυστερήσει την πορεία χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.
ΣΕΝΑΡΙΑ
Η Scope Ratings εξετάζει δύο βασικές εκδοχές για την εξέλιξη της κρίσης.
Στο πρώτο σενάριο, η σύγκρουση παραμένει περιορισμένη χρονικά και γεωγραφικά. Σε αυτή την περίπτωση, οι επιπτώσεις στην οικονομία θεωρούνται διαχειρίσιμες και οι αυξήσεις στις τιμές ενέργειας αντιμετωπίζονται ως προσωρινό φαινόμενο. Οι κεντρικές τράπεζες ενδέχεται να διατηρήσουν την υφιστάμενη στρατηγική τους χωρίς σημαντικές παρεμβάσεις.
Το δεύτερο σενάριο αφορά μια πιο παρατεταμένη και ευρύτερη σύγκρουση στην περιοχή. Σε αυτή την περίπτωση, οι πιέσεις στις τιμές ενέργειας μπορεί να διατηρηθούν για μεγαλύτερο διάστημα, δημιουργώντας συνθήκες στασιπληθωρισμού. Οι χώρες με περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια θα αντιμετωπίσουν μεγαλύτερες δυσκολίες στην εφαρμογή μέτρων στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΟΔΟΙ
Ιδιαίτερη σημασία έχει η ασφάλεια των θαλάσσιων ενεργειακών διαδρομών. Περισσότερο από το 30% των παγκόσμιων θαλάσσιων μεταφορών πετρελαίου περνά από το Στενό του Χορμούζ, ένα σημείο στρατηγικής σημασίας στον Περσικό Κόλπο.
Επιπλέον, περίπου το 20% των διεθνών εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), κυρίως από χώρες όπως το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, διέρχεται από την ίδια θαλάσσια οδό. Οποιαδήποτε διαταραχή στην περιοχή θα μπορούσε να περιορίσει την προσφορά ενέργειας στις διεθνείς αγορές και να οδηγήσει σε αυξήσεις τιμών.
ΕΥΡΩΠΗ
Παρά τις ανησυχίες, η Scope επισημαίνει ότι η Ευρώπη εμφανίζεται σήμερα καλύτερα προετοιμασμένη σε σχέση με τα πρώτα στάδια της ενεργειακής κρίσης που προκάλεσε ο πόλεμος στην Ουκρανία.
Η ενεργειακή ένταση της οικονομίας έχει μειωθεί περίπου κατά 25%, γεγονός που περιορίζει τον αντίκτυπο των αυξήσεων τιμών στην ανάπτυξη. Παράλληλα, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη διαμορφώθηκε τον Φεβρουάριο του 2026 στο 1,9%, επίπεδο κοντά στον στόχο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Τα αποθέματα φυσικού αερίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκονται περίπου στο 30%, ωστόσο η ολοκλήρωση του χειμώνα μειώνει τη ζήτηση που σχετίζεται με τις καιρικές συνθήκες.
ΗΠΑ
Στην περίπτωση των Ηνωμένων Πολιτειών, η ανάλυση της Scope εκτιμά ότι οι κύριοι κίνδυνοι σχετίζονται λιγότερο με την ενεργειακή επάρκεια και περισσότερο με πολιτικούς και δημοσιονομικούς παράγοντες.
Καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές, η κυβέρνηση καλείται να διαχειριστεί ζητήματα που αφορούν τη χρηματοδότηση στρατιωτικών επιχειρήσεων, τις δικαστικές αποφάσεις για εμπορικούς δασμούς και τις πιέσεις στο κόστος ζωής.
Σε αυτό το περιβάλλον, η πορεία της κρίσης στη Μέση Ανατολή θα συνεχίσει να επηρεάζει τις ενεργειακές αγορές και την οικονομική σταθερότητα. Για την Ελλάδα και την Κύπρο, η διάρκεια της έντασης και η εξέλιξη των τιμών ενέργειας αναμένεται να αποτελέσουν βασικούς παράγοντες για τις οικονομικές επιδόσεις των επόμενων μηνών.
