Νέα μέτρα προ των πυλών!

Με την Ευρώπη αλλά και την παγκόσμια κοινότητα να προχωρά με βήματα σημειωτόν χωρίς ενιαία στάση, έχοντας ορατότητα μηδέν για την πολιτική Τραμπ, η κυβέρνηση μετρά τα περιθώρια που έχει για παροχές. Επιχειρεί να ακροβατήσει ανάμεσα στην πίεση για θωράκιση της αγοράς από την κρίση με επιπλέον μέτρα στήριξης, αλλά και στην ανάγκη δημιουργίας ενός «κουμπαρά» μόνιμων ελαφρύνσεων, καθώς ο χρόνος προσέλευσης στην κάλπη δεν μπορεί να προεξοφληθεί.

Το δεδομένο είναι πως οι ανάγκες είναι πολλές και άμεσες, με επιταχυντή τον πληθωρισμό: έφτασε στο 3,9% τον Μάρτιο και αναμένεται σε διεθνές επίπεδο να ξεπεράσει ακόμα και το 6% έως και το 2027, επιβεβαιώνοντας πλήρως το πρωτοσέλιδο της «DEALnews» της προηγούμενης εβδομάδας.

Ασος στο μανίκι του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και προέδρου του Eurogroup Κυριάκου Πιερρακάκη είναι το υπερπλεόνασμα του 2025, το οποίο θα φτάσει περί το 5% του ΑΕΠ, δηλαδή θα είναι σχεδόν διπλάσιο του στόχου. Η πιστοποίηση θα έρθει και αυτή την άλλη εβδομάδα από την Eurostat.

Ο κ. Πιερρακάκης επιβεβαίωσε πως το πλεόνασμα θα είναι σημαντικά μεγαλύτερο από τον στόχο, αλλά και πως η υπεραπόδοση της οικονομίας «θα επιστρέψει στους πολίτες με στοχευμένη στήριξη». Επισήμανε, δίνοντας τον τόνο των ανακοινώσεων που έπονται, πως «θα περιμένουμε να δούμε ποιος είναι ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος, θα συσχετίσουμε την αξιολόγησή μας με το τι συμβαίνει στα Στενά του Ορμούζ, με το τι συμβαίνει στις συντεταγμένες αυτής της ενεργειακής κρίσης και σίγουρα θα παρέμβουμε αναλόγως». Εξηγώντας πως «ο διαθέσιμος χώρος δεν είναι ακριβώς η αύξηση που θα προκύψει στο πλεόνασμα αυτό, γιατί το ξέρετε πολύ καλά πλέον έχουμε τον κανόνα δαπανών στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Πρέπει να συμφωνείς με τις Βρυξέλλες το ποιος ακριβώς είναι ο χώρος που είναι διαθέσιμος για να μπορέσεις να ξοδέψεις».

Υπενθυμίζεται πως με βάση τους κανόνες της Ε.Ε. αν η απόδοση των μέτρων που οδήγησαν σε υπερπλεόνασμα κριθεί μόνιμη, τότε θεωρείται αντισταθμιστικό μέτρο που επιτρέπει νομότυπα παραπάνω «χώρο» για αύξηση δαπανών ή για μείωση φόρων. Ωστόσο, κάτι τέτοιο απαιτεί διαπραγμάτευση με την Ε.Ε. Η ύπαρξη υπερπλεονάσματος από μόνη της δεν δίνει «αυτόματα» δυνατότητα για παροχές, δίνει το έναυσμα για πολιτικές ζυμώσεις που έχουν αρχίσει και πλέον θα συνεχιστούν και στην Αθήνα.

Τι λένε οι Βρυξέλλες

Η διαπραγμάτευση θα έχει ως βάση και μία άλλη ανακοίνωση: η παρουσίαση της εργαλειοθήκης της Κομισιόν ορίστηκε για τις 22/4. Θα περιλαμβάνει περιθώρια για λελογισμένα μέτρα, ζητώντας μεγαλύτερη προσοχή από χώρες υψηλού χρέους, όπως η Ελλάδα. Τα μηνύματα που μεταφέρονται από τις Βρυξέλλες προκαλούν αυξανόμενη ανησυχία στο οικονομικό επιτελείο, που επιχειρεί να βρει επιχειρήματα για να αντικρούσει την απαίτηση για πολλούς περιορισμούς στις παρεμβάσεις στήριξης της αγοράς και της κοινωνίας.

Παράλληλα, η έλευση Μακρόν αλλά και του αντιπροέδρου Ντομπρόβσκις την άλλη εβδομάδα δημιουργεί ένα διπλό παράθυρο ευκαιρίας. Από τη μία πλευρά, ήδη η Ιταλία έχει ανεβάσει τους τόνους, ζητώντας την ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής (που επιτρέπει τη θέσπιση μέτρων στήριξης χωρίς όριο και την αρνούνται σθεναρά ο Βορράς και η Κομισιόν, ανάγοντας σε βασικό διακύβευμα την πορεία του χρέους). Κατά συνέπεια η έλευση του ηγέτη ακόμα ενός κράτους με δημοσιονομικές δυσχέρειες δίνει την ευκαιρία για συμμαχίες και σε αυτό το πεδίο (πέρα από το προφανές της άμυνας).

Από την άλλη πλευρά, η έλευση του κ. Ντομπρόβσκις και άλλων αξιωματούχων της Ε.Ε. (επ’ ευκαιρία και του Φόρουμ των Δελφών) δίνει την αφορμή για διά ζώσης επαφές. Και εδώ θα παιχθεί κυρίως το «χαρτί» του υπερπλεονάσματος, το οποίο μπορεί (αν το δεχθούν πολιτικά στην Ε.Ε.) να δώσει κάποιον χώρο για μέτρα στήριξης/παροχές.

Τα μέτρα στήριξης της αγοράς και η εργαλειοθήκη της Κομισιόν

Σε αυτό το σημείο εισέρχεται ο εγχώριος πολιτικός παράγοντας: η αγορά έχει ανάγκη από μέτρα στήριξης και η πολιτική σκηνή από τις παροχές που έχουν «ταχθεί».

Τουλάχιστον 1 δισ. ευρώ εισηγούνται κυβερνητικά στελέχη για το «καλάθι» της ΔΕΘ, με μείωση ακόμα και του συντελεστή φορολογίας των επιχειρήσεων (από το 22% στο 20%). Στο τραπέζι παραμένει και μία πιο μεγάλη μείωση των ασφαλιστικών εισφορών, η μείωση της προκαταβολής φόρου για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος και για τις επιχειρήσεις. Επίσης, στη φορολογία επιχειρήσεων προωθούνται στοχευμένα φορολογικά κίνητρα για συγχωνεύσεις, με στόχο τη δημιουργία ισχυρότερων επιχειρηματικών σχημάτων. Ακόμα υπάρχουν εισηγήσεις για αλλαγές επί της πάγιας ρύθμισης οφειλών σε ασφαλιστικά ταμεία και στην Εφορία αλλά και σε άλλα χρέη προς το ευρύ Δημόσιο.

Στον αντίποδα είναι τα μέτρα στήριξης. Η ανάγκη τους είναι δεδομένη, αλλά το εύρος τους θα ξεδιπλωθεί ανάλογα με την «εργαλειοθήκη» της Κομισιόν αλλά και με την πορεία της κρίσης.

Οι αποφάσεις αναμένεται να κλειδώσουν τις επόμενες ημέρες και οι ανακοινώσεις ενδεχομένως να συμπέσουν χρονικά με την κατάθεση στο τέλος του μήνα του αναθεωρημένου Μεσοπροθέσμου στις Βρυξέλλες, με τους νέους στόχους για ανάπτυξη περί το 2% και πληθωρισμό πάνω από 3%.

Εκτιμάται από κύκλους του οικονομικού επιτελείου πως η βασική κίνηση είναι να παραταθεί η επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης και το fuel pass. Για όσο η τιμή των καυσίμων παραμείνει στα σημερινά επίπεδα, με τον ΥΠΕΘΟ Κυριάκο Πιερρακάκη να αναφέρει πως στο καλό σενάριο η ομαλοποίηση της αγοράς απαιτεί τουλάχιστο δύο μήνες. Σε περίπτωση όξυνσης, μπορεί να αυξηθεί το επίδομα ή να αλλάξουν τα κριτήρια με βάση τα οποία γίνεται η χορήγηση.

Η επέλαση της ακρίβειας φέρνει όμως πιο κοντά και το market pass. Ειδικά από τον μήνα Μάιο, όταν η ακρίβεια αναμένεται πως από το 3,9% θα ξεπεράσει το «φράγμα» του 4%, με έμφαση και σε βασικά είδη διατροφής. Εξετάζονται, ωστόσο, πιο στενά κριτήρια σε σχέση με την προηγούμενη κρίση. Θα εξεταστεί επίσης αν, παρά τις αντιδράσεις του κλάδου, επιβληθεί και πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους.

Ενα επόμενα μέτρο, αν η κρίση φουντώσει, είναι η επιδότηση λογαριασμών ρεύματος (power pass). Αυτό το μέτρο, ωστόσο, απαιτεί μεγάλη κρατική δαπάνη. Και σε αυτό το σημείο, εξηγούν αρμόδιες πηγές, αρχίζει να «ξεφουσκώνει» ο χώρος για μόνιμες ελαφρύνσεις, αλλά και να έρχονται πιο κοντά τα αντίμετρα (φορολόγηση υπερκερδών, τραπεζών κ.λπ.).

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 17/4/2026)