Οι νέες εκτιμήσεις «κούρεψαν» την υπέρμετρη αισιοδοξία που εκδήλωναν μέχρι πρόσφατα αρμόδια κυβερνητικά στελέχη
Υπερσυγκράτηση δαπανών και φορολαίλαπα πέρα από κάθε ανάγκη και κοινοτική δέσμευση οδήγησαν σε ένα υπερπλεόνασμα 2,9 δισ. ευρώ, μεγαλύτερο από αυτό που είχε προβλεφθεί, και μόνο το 1 δισ. ευρώ θα επιστρέψει ως μέρισμα στην επιχειρηματικότητα και την κοινωνία για έκτακτα μέτρα στήριξης και για μόνιμες παρεμβάσεις. Αυτή είναι η γενική εικόνα του πακέτου μέτρων που ανακοινώθηκαν την προηγούμενη εβδομάδα, το οποίο στόχευσε κυρίως στην προεκλογική πελατεία (συνταξιούχοι, οικογένειες), η οποία θα μοιραστεί τη μερίδα του λέοντος των 500 εκατ ευρώ που διανέμονται.
Οσο για την επιχειρηματικότητα, το «μενού» είχε μόνο ρύθμιση οφειλών, εντός και εκτός εξωδικαστικού. Οι ρυθμίσεις προφανώς και δίνουν μια ανάσα στον ιδιωτικό τομέα, αλλά δεν τον διασώζουν από τους υπέρογκους φόρους και τις εισφορές που επωμίζεται και εν μέσω της νέας κρίσης.
Από εδώ και πέρα η μόνη ελπίδα είναι ένας κουμπαράς περίπου 200 εκατ. ευρώ, που έχει απομείνει προς χρήση για φέτος (μαζί με τα 300 εκατ. ευρώ του πακέτου μέτρων του Μαρτίου συμπληρώνουν το ποσό του 1 δισ. ευρώ πρόσθετου δημοσιονομικού χώρου). Υπολογίζεται επίσης ένα απόθεμα αξίας ακόμη 1 δισ. ευρώ για χρήση το 2027.
Το οικονομικό επιτελείο επικαλέστηκε την ασάφεια της κρίσης για να μην αναφερθεί στον σχεδιασμό για το πού θα πάνε αυτά τα 1,2 δισ. ευρώ. Ωστόσο, πέρα από τις ανάγκες πιθανής νέας παράτασης των μέτρων στήριξης, παραμένει στο «ράφι» και ο σχεδιασμός για τις εξαγγελίες από το βήμα της ΔΕΘ. Σημειώνεται πως στο ράφι παραμένει η πρόταση για μείωση προκαταβολής φόρου, την οποία ζητούν διακαώς οι επιχειρηματίες. Μάλιστα, έχει τοποθετηθεί σχετικά την προηγούμενη εβδομάδα ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, επισημαίνοντας πως ελπίζει «να τη μειώσουμε κι άλλο στο άμεσο μέλλον».
ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ
Στην επίσημη παρουσίαση των νέων μέτρων ξεδιπλώθηκαν οι νέοι στόχοι του πολυετούς Προϋπολογισμού, όπως θα κατατεθούν την επόμενη εβδομάδα στις Βρυξέλλες (με βάση τη σχετική υποχρέωση που έχουν όλα τα κράτη-μέλη). Πλέον η κυβέρνηση βλέπει χαμηλότερη ανάπτυξη φέτος (στο 2% από 2,4% προηγουμένως), αλλά και πληθωρισμό στο 3,2% φέτος (έναντι 2,2% προηγούμενης πρόβλεψης).
Σωτηρία για το επόμενο έτος και το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης είναι, σύμφωνα με τον ίδιο σχεδιασμό, το «παραδοσιακό» πρόγραμμα δημόσιων επενδύσεων, το οποίο ενισχύεται από τα 2 νέα κλιματικά ταμεία με ποσό 650 εκατ. ευρώ ετησίως. Ετσι, από τα 6,35 δισ. ευρώ αυξάνεται στα 7 δισ. ευρώ και σύμφωνα με το ΥΠΕΘΟΟ αποτελεί τη βάση για να διασφαλιστεί ρυθμός ανάπτυξης της τάξης του 2% από το 2027 και μετά. Η πρόβλεψη αυτή, βεβαίως, περιλαμβάνει συνθήκες επαναφοράς σε κανονικότητα με πληθωρισμό που θα αυξάνεται κατά 2,4% (επιπλέον των φετινών αυξήσεων).
Στο δημοσιονομικό πεδίο οι στόχοι για πρωτογενές πλεόνασμα από το 4,9% του ΑΕΠ το 2025 προσγειώνονται στο 3,2% του ΑΕΠ φέτος και το 2027. Το συνολικό πλεόνασμα υπολογίζεται πως από το 1,7% του ΑΕΠ το 2025 θα διαμορφωθεί σε 0,2% φέτος και το 2027, και το χρέος από το 146,1% του ΑΕΠ θα μειωθεί στο 136,8% φέτος (βοηθούμενο και από τον πληθωρισμό) και στο 130,3% του ΑΕΠ το 2027, παραμένοντας πάντως και πάλι το πιο υψηλό ανά την Ε.Ε.
Να επισημανθεί πως ο λόγος που η κυβέρνηση αδυνατεί να διανείμει το υπερπλεόνασμα στη κοινωνία παρά μόνο αν αποδείξει στις Βρυξέλλες πως προέρχεται από μόνιμες εξοικονομήσεις είναι το γεγονός πως λόγω υπέρογκου χρέους έχει πολύ χαμηλό πλαφόν στην άνοδο του δείκτη που μετρά τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Το σωρευτικό υπόλοιπο με χρήση ευελιξίας ρήτρας διαφυγής για αμυντικές δαπάνες με την υπεραπόδοση είναι 0,1% του ΑΕΠ φέτος και 0,4% του ΑΕΠ το 2027, οδηγώντας στον «κουμπαρά» των 200 εκατ. ευρώ και 1 δισ. ευρώ επιπλέον μέτρων που μπορούν να έρθουν φέτος και το 2027 αντίστοιχα.
Τα δημοσιονομικά μέτρα στήριξης
Μαζί με τα μέτρα που ανακοινώθηκαν τον Μάρτιο, το συνολικό κόστος των νέων μέτρων ανέρχεται σε 796 εκατ. ευρώ για το 2026. Εχει μόνιμο κόστος 279 εκατ. ευρώ για τα έτη 2027 και επόμενα. Τα μέτρα είναι τα εξής:
· Fuel pass για Απρίλιο και Μάιο.
· Επιδότηση λιπασμάτων 15% για την περίοδο 15 Μαρτίου – 31 Μαΐου.
· Επιδότηση Diesel 20 λεπτά (16 λεπτά με ΦΠΑ) για τον Απρίλιο.
· Αποζημίωση ακτοπλοϊκών για υποχρεωτικές χρεώσεις.
· Επιδότηση Diesel 20 λεπτά (16 λεπτά με ΦΠΑ) για τον Μάιο.
· Επιδότηση λιπασμάτων 15% για την περίοδο Ιούνιο – Αύγουστο.
· Διεύρυνση εισοδηματικών ορίων για συνταξιούχους που λαμβάνουν την οικονομική ενίσχυση του Νοεμβρίου, η οποία αυξάνεται από 250 σε 300 ευρώ καθαρά
· Διεύρυνση των εισοδηματικών ορίων για την επιστροφή ενοικίου κάθε Νοέμβριο.
· Εκτακτη ενίσχυση οικογενειών με παιδιά.
Πρόσκαιρη «ανάσα» κι όχι λύση η ρύθμιση των οφειλών
Η παρέμβαση που αφορά τους επαγγελματίες και τις επιχειρήσεις είναι η διεύρυνση του εξωδικαστικού αλλά και η δυνατότητα ρύθμισης οφειλών με 72 δόσεις. Επίσης η κατάσχεση του τραπεζικού λογαριασμού ενός οφειλέτη θα μπορεί πλέον να αίρεται εάν έχει εξοφληθεί το 25% της οφειλής του και έχουν ρυθμιστεί οι λοιπές υποχρεώσεις του προς τη φορολογική διοίκηση. Η δυνατότητα άρσης της κατάσχεσης δίνεται άπαξ. Στον εξωδικαστικό δίνεται η δυνατότητα ένταξης και σε οφειλέτες με χρέη από 5.000 μέχρι 10.000 ευρώ (το όριο ήταν στα 10.000 ευρώ).
ΟΙ 72 ΔΟΣΕΙΣ
Η δυνατότητα ρύθμισης έως 72 δόσεων είναι για παλαιές, αρρύθμιστες οφειλές που έχουν δημιουργηθεί μέχρι το τέλος του 2023. Αναλυτικά, δίνεται η δυνατότητα ένταξης σε ρύθμιση 72 δόσεων για οφειλές που έχουν καταστεί ληξιπρόθεσμες έως και την 31/12/2023 και δεν τελούν σε καθεστώς ρύθμισης την 21η Απριλίου του 2026. Προϋπόθεση υπαγωγής είναι είτε η αποπληρωμή είτε η ρύθμιση τυχόν οφειλών που έχουν καταστεί ληξιπρόθεσμες μετά το 2023 μέσω της πάγιας ρύθμισης.
Το επιτόκιο είναι το ίδιο που ισχύει για την πάγια ρύθμιση άνω των 12 δόσεων, δηλαδή 5,84%. Το ελάχιστο ποσό καταβολής ανέρχεται σε 30 ευρώ και αφορά δυνητικά 1,3 εκατ. φυσικά πρόσωπα με αρρύθμιστες οφειλές 31,5 δισ. ευρώ και περίπου 284.000 νομικά πρόσωπα με αρρύθμιστες οφειλές 63,8 δισ. ευρώ. Συνολικά, οι παλαιές οφειλές που δύνανται να ρυθμιστούν ανέρχονται περίπου σε 95 δισ. ευρώ, που αποτελεί περίπου επίσης το 90% των συνολικών αρρύθμιστων οφειλών.
Στη ρύθμιση θα επαχθεί και τυχόν τόκος που έχει βεβαιωθεί επί των οφειλών από την 31/12/2023 έως και την ημερομηνία αίτησης για υπαγωγή στη ρύθμιση. Θα χορηγείται πλέον αποδεικτικό ενημερότητας, θα αναβάλλεται η εκτέλεση της ποινής που προβλέπεται στη νομοθεσία ή εφόσον άρχισε η εκτέλεσή της θα διακόπτεται και θα αναστέλλεται η λήψη αναγκαστικών μέτρων και η συνέχιση της διαδικασίας αναγκαστικής εκτέλεσης επί απαιτήσεων κινητών και ακινήτων. Το υπόλοιπο μέρος τυχόν οφειλής θα πρέπει να ρυθμιστεί με την πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων. Θα αφορά και χρέη στον ΕΦΚΑ.
Το ευρωπαϊκό σχέδιο αποφεύγει γενναία στήριξη της οικονομίας
Καμία κουβέντα για παροχή στήριξης ή για ελαστικοποίηση των δημοσιονομικών κανόνων της Ε.Ε. λόγω της νέας κρίσης. Αυτή είναι η… δεύτερη ανάγνωση του AccelerateEU, της πρωτοβουλίας που παρουσιάστηκε την Τετάρτη στις Βρυξέλλες (παράλληλα με την ανακοίνωση των μέτρων στήριξης στην Αθήνα) και οδεύει προς τη Σύνοδο Κορυφής. Επικεντρώνεται μόνο στον ενεργειακό κλάδο ως ένα είδος μικρής «εργαλειοθήκης» σαν κι αυτή που είχε ανακοινώσει η Κομισιόν στην προηγούμενη κρίση. Περιγράφει τις άμεσες συστηνόμενες παρεμβάσεις αλλά και πιο δομικές κινήσεις.
Η Επιτροπή προτείνει και εθνικά μέτρα έκτακτης ανάγκης που να είναι «έγκαιρα, στοχευμένα και προσωρινά» με χρηματοδότηση από τα κράτη. Πρέπει να ληφθούν, αναφέρει, μέτρα για την προστασία των καταναλωτών και της βιομηχανίας.
Συστήνει στοχευμένα καθεστώτα εισοδηματικής στήριξης, ενεργειακά κουπόνια και συστήματα κοινωνικής μίσθωσης, μειώνοντας τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης αλλά μόνο στην ηλεκτρική ενέργεια για τα ευάλωτα νοικοκυριά. Στα ενεργειακά κουπόνια προτείνει και δράση για την αντικατάσταση λεβήτων, αλλά και κοινωνικά τιμολόγια, μείωση του ΦΠΑ για αντλίες θερμότητας, ηλιακούς φωτοβολταϊκούς και φορολογικά κίνητρα για ηλεκτρικά οχήματα.
Η Επιτροπή θα εγκρίνει επίσης προσωρινό πλαίσιο για τις κρατικές ενισχύσεις, το οποίο θα παρέχει πρόσθετη ευελιξία στις εθνικές κυβερνήσεις, συμπεριλαμβανομένων μέτρων έκτακτης ανάγκης για τη στήριξη των πλέον εκτεθειμένων κλάδων (και πάλι ευνοεί κράτη που μπορούν να δώσουν κίνητρα).
Στο πεδίο των επενδύσεων αναφέρει πως σημαντικοί πόροι είναι διαθέσιμοι σε επίπεδο Ε.Ε., όπως εκείνοι του Ταμείου Ανάκαμψης (δάνεια 219 δισ. ευρώ που δεν ζητήθηκαν), αλλά και από τα ταμεία της πολιτικής συνοχής (ΕΣΠΑ). Επισημαίνει πως θα βοηθήσει τα κράτη-μέλη να αξιοποιήσουν στο έπακρο τη διαθέσιμη χρηματοδότηση της Ε.Ε., αλλά εξηγεί πως τα λεφτά για τον μακροχρόνιο σχεδιασμό δεν φτάνουν και έτσι σχεδιάζει πλαίσιο για την κινητοποίηση ιδιωτικών επενδύσεων.
Τι ζητά για τη βιομηχανία
Για τις επιχειρήσεις συστήνει την ταχεία υιοθέτηση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, αποθήκευσης, μέτρων ενεργειακής απόδοσης και επιχειρήσεων Εταιριών Ενεργειακών Υπηρεσιών (ESCO). Επίσης, ζητά ενεργειακούς έλεγχους και μείωση των απωλειών θερμότητας και ενθάρρυνση των εταιριών να εφαρμόσουν τα μέτρα που προσδιορίζονται από τους ελέγχους αυτούς. Επίσης, προτείνει επιτόπιους ελέγχους για τη συντήρηση των συστημάτων θέρμανσης και την εισαγωγή στοχευμένων δημοσιονομικών κινήτρων ή επιδοτήσεων για την επιτάχυνση της αντικατάστασης μη αποδοτικών συστημάτων.
Προτείνει και διάφορα άλλα μέτρα, μεταξύ των οποίων τα εξής:
· Υιοθέτηση αντλιών θερμότητας σε νέα κτίρια έως το 2027.
· Εφαρμογή προγραμμάτων κοινωνικής μίσθωσης για ηλεκτρικά οχήματα.
· Μείωση του ΦΠΑ στο 6% για αντλίες θερμότητας, ηλιακά φωτοβολταϊκά και ηλιακούς λέβητες.
· Παροχή σε ευάλωτα νοικοκυριά επιδότησης έως και 100% για την αντικατάσταση λεβήτων.
· Πρόγραμμα επιδοτήσεων για επαγγελματικά οχήματα μηδενικών εκπομπών για εταιρίες.
· Φορολογικά ή άλλα οικονομικά κίνητρα για εταιρικούς στόλους ηλεκτρικών οχημάτων.
· Παροχή επιδοτήσεων έως 50% και δανείων μηδενικού επιτοκίου (έως 50.000 ευρώ) για ανακαινίσεις κτιρίων, συμπεριλαμβανομένης της μόνωσης.
· Απαίτηση από τους ενοίκους εμπορικών κτιρίων να προσαρμόσουν τις προεπιλεγμένες ρυθμίσεις στους λέβητες.
· Εκστρατεία ευαισθητοποίησης για τη μείωση των θερμοκρασιών θέρμανσης κατά 1 °C και την αύξηση των θερμοκρασιών ψύξης κατά 1 °C σε δημόσια κτίρια.
· Κίνητρα για τις δημόσιες συγκοινωνίες και τη στροφή προς τα μέσα μεταφοράς.
· Εθνικό ενιαίο πάσο μεταφοράς, που καλύπτει απεριόριστες μετακινήσεις με όλα τα κρατικά ΜΜΕ.
· Πάγωμα των τιμών των εισιτηρίων των ΜΜΕ σταθερής τροχιάς μέσω δημόσιας αποζημίωσης.
· Πανελλαδική εκστρατεία για την προώθηση της εξοικονόμησης ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων αλλαγών συμπεριφοράς που σχετίζονται με τις μεταφορές.
· Ετήσια κάρτα με επιδοτούμενη σταθερή χρέωση που ενθαρρύνει την καθημερινή χρήση των αστικών δημόσιων συγκοινωνιών.
· Επενδύσεις σε υποδομές ποδηλασίας.
· Εθνικό σχέδιο κοινής χρήσης αυτοκινήτων.
· Κίνητρα για αγορά ηλεκτρικών οχημάτων με μπαταρία και υποστήριξη για την εγκατάσταση σημείων φόρτισης σε οικιστικά κτίρια ή επαγγελματικούς χώρους.
· Εκδοση στοχευμένων κουπονιών ενέργειας για ευάλωτα νοικοκυριά και στοχευμένα κοινωνικά τιμολόγια.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 24/4/2026)
