Σαφής… ντιρεκτίβα για παρεμβάσεις που υποχρεούται να υλοποιήσει η Αθήνα μέσα στους (προεκλογικούς) μήνες που ακολουθούν, θα αποτιμηθεί η πρόοδος σε επανέλεγχο την προσεχή άνοιξη
Η διαφθορά παραμένει ευρέως διαδεδομένη, το δικαστικό σύστημα χαρακτηρίζεται αργό και υπονομεύει ακόμα περισσότερο τη χαμηλή αποτελεσματικότητα των δημόσιων συμβάσεων, ενώ ο κλοιός της γραφειοκρατίας καλά κρατεί. Αυτό είναι το τρίπτυχο των ναρκών που παραμένουν ακόμη ενεργές στην ελληνική οικονομία, σύμφωνα με πόρισμα-σοκ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Η Κομισιόν δεν περιγράφει μόνο με μελανά χρώματα την κατάσταση, αλλά προβαίνει και σε σαφείς εντολές για παρεμβάσεις τις οποίες υποχρεούται να υλοποιήσει η Αθήνα μέσα στους (προεκλογικούς) μήνες που ακολουθούν: θα αποτιμηθεί για την πρόοδο που θα κάνει την προσεχή άνοιξη.
Το πόρισμα (που αποτελεί μέρος του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και είναι συνοδευτικό των συστάσεων πολιτικής που ανακοινώθηκαν την προηγούμενη εβδομάδα από τις Βρυξέλλες) είναι αποκαλυπτικό για τα μέτωπα που απομένουν σε όλα τα επίπεδα της οικονομικής και κοινωνικής ζωής στην Ελλάδα. Ωστόσο είναι κρίσιμο ειδικά για το πόσο επηρεάζεται η επιχειρηματική δραστηριότητα και πώς στην πράξη αυτό το τρίπτυχο ναρκών εμποδίζει τις επενδύσεις και τις εξαγωγές, διατηρώντας έτσι την ανάπτυξη σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα και την ελληνική οικονομία ακάλυπτη απέναντι στις κρίσεις που είναι εδώ ή που… έρχονται.
Διαβάστε ακόμα: Κ. Πιερρακάκης: Η Ευρώπη χρειάζεται ενιαία ψηφιακή αγορά
Υπάρχουν συνέπειες λέει η Κομισιόν: ο δείκτης επενδύσεων των επιχειρήσεων ως προς το ΑΕΠ παραμένει εξαιρετικά χαμηλός και ειδικά οι επιχειρηματικές επενδύσεις της Ε.Ε. εξακολουθούν να είναι σημαντικά χαμηλότερες από τον μέσο όρο (8,5% του ΑΕΠ, έναντι 12,6 %). Επίσης λόγω της γραφειοκρατίας οι ελληνικές επιχειρήσεις εξακολουθούν να θεωρούν ότι η συμμόρφωση με τους νέους κανονισμούς, τα πρότυπα και τις πιστοποιήσεις αποτελεί μείζονα πρόκληση: το 89% εξ αυτών αναφέρει τη ρύθμιση των επιχειρήσεων ως επενδυτικό εμπόδιο, έναντι 69% στην Ε.Ε.
Επίσης, υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που δυσκολεύουν την επιχειρηματικότητα, σύμφωνα με την Κομισιόν. Ενδεικτικά, το 33% των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στην Ελλάδα επιβαρύνεται με καθυστερήσεις πληρωμών από δημόσιους φορείς, αναλογία που υπερβαίνει κατά πολύ τον μέσο όρο της Ε.Ε. (που ανέρχεται στο 20%!). Επίσης, το 73% των επενδυτικών αναγκών των ελληνικών εταιρειών καλύπτεται από εσωτερική χρηματοδότηση (και όχι από δάνεια ή επιδοτήσεις), έναντι αναλογίας 66% κατά μέσο όρο στην Ε.Ε.
Ετσι, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ στην Ελλάδα παραμένει στο 68,4% του κοινοτικού μέσου όρου, αναφέρει η Κομισιόν. Επίσης, τα χαμηλά επίπεδα της ανταγωνιστικότητας που δεν σχετίζεται με το κόστος εργασίας (διαρθρωτική ανταγωνιστικότητα) αντικατοπτρίζονται στο σταθερά υψηλό έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών.
♦️ 97% των εταιρειών δηλώνουν ότι η διαφθορά είναι ευρέως διαδεδομένη
♦️ 95% των εταιρειών δηλώνουν ότι οι υπερβολικά στενοί δεσμοί μεταξύ επιχειρήσεων και πολιτικής οδηγούν σε παρανομίες
♦️ 92% των επιχειρήσεων θεωρούν διαδεδομένη πρακτική τις «φωτογραφικές» συμβάσεις για έργα
♦️ 88% των επιχειρήσεων θεωρούν διαδεδομένη πρακτική για προσυνεννοημένες προσφορές
♦️ 18% των εταιρειών αναφέρουν ότι τους ζητείται ή αναμένεται από αυτές να προσφέρουν «δώρο» για την παροχή υπηρεσιών
ΣΤΕΝΟΙ ΔΕΣΜΟΙ
«Η διαφθορά εξακολουθεί να θεωρείται ευρέως διαδεδομένη στην Ελλάδα και οι αναφερόμενες εμπειρίες διαφθοράς παραμένουν σε υψηλά επίπεδα» αναφέρει η Επιτροπή. Εξηγεί πως το 97% των εταιρειών δηλώνει ότι η διαφθορά είναι ευρέως διαδεδομένη, πολύ πάνω από τον μέσο όρο της Ε.Ε. (στο 63%). Επίσης, το 95% των εταιρειών στην Ελλάδα αναφέρει πως οι υπερβολικά στενοί δεσμοί μεταξύ επιχειρήσεων και πολιτικής οδηγούν σε διαφθορά (στην Ε.Ε. η αναλογία είναι 76%). Επίσης, το 75% των επιχειρήσεων αναφέρει τη διαφθορά ως πρόβλημα (αναλογία υπερδιπλάσια του μέσου όρου της Ε.Ε., που είναι στο 35%) και γι’ αυτό θεωρείται από την Κομισιόν πως «η διαφθορά φαίνεται να θεωρείται μείζον πρακτικό εμπόδιο για τη λειτουργία μιας επιχείρησης στην Ελλάδα».
Οι δημόσιες συμβάσεις είναι ένας τομέας που θεωρείται ιδιαίτερα ευάλωτος στη διαφθορά, στις αθέμιτες συμπράξεις και τις συγκρούσεις συμφερόντων στην Ελλάδα, αναφέρει. Οι καθυστερήσεις στην έγκριση των αδειών μπορεί να αποθαρρύνουν τις επιχειρήσεις από τη συμμετοχή σε διαδικασίες υποβολής προσφορών (σύμφωνα με την έκθεση της Ε.Ε. για το κράτος δικαίου).
Επίσης, το ποσοστό των εταιρειών που αναφέρει ότι τους ζητείται ή αναμένεται από αυτές να προσφέρουν δώρο, πλεονέκτημα ή επιπλέον χρήματα για την απόκτηση αδειών και την παροχή υπηρεσιών ή ευκαιριών σύναψης συμβάσεων είναι σχεδόν διπλάσιο από τον μέσο όρο της Ε.Ε.: στην Ελλάδα το 18%, ενώ μόνο το 10% στην Ε.Ε. Αλλά και το ποσοστό των εταιρειών που πιστεύει ότι όσοι συλλαμβάνονται να δωροδοκούν ανώτερο υπάλληλο τιμωρούνται δεόντως είναι χαμηλότερο από τον μέσο όρο της Ε.Ε. (στην Ελλάδα το 24% και στην Ε.Ε. το 33%). «Αυτό υποδηλώνει ότι υπάρχουν σημαντικά περιθώρια βελτίωσης όσον αφορά την επιβολή και την αποτροπή» φαινομένων διαφθοράς, επισημαίνει η Κομισιόν.
ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑ
Αλλά και «το σύστημα απονομής Δικαιοσύνης εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις όσον αφορά τη συνολική αποδοτικότητά του, ιδίως σε σχέση με τη διάρκεια των διαδικασιών και το ανεπαρκές επίπεδο ψηφιοποίησης» επισημαίνει. Ο χρόνος που απαιτείται για την έκδοση απόφασης σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις στα πρωτοβάθμια δικαστήρια μειώθηκε από 771 ημέρες το 2023 σε 737 το 2023, αλλά ο αριθμός αυτός εξακολουθεί να είναι από τους μεγαλύτερους στην Ε.Ε.
Ο εκτιμώμενος χρόνος εκδίκασης διοικητικών υποθέσεων στα πρωτοβάθμια δικαστήρια είναι επίσης μεγάλος (445 ημέρες το 2024, έναντι 439 ημερών το 2023). Συνεχίζονται οι προσπάθειες για τη βελτίωση της ποιότητας του συστήματος απονομής Δικαιοσύνης: βρίσκονται σε εξέλιξη ορισμένα έργα για τη βελτίωση του επιπέδου ψηφιοποίησης, αλλά η πρόοδος εξακολουθεί να περιορίζεται σε ορισμένα δικαστήρια και δεν καλύπτει όλες τις ροές εργασίας. Τα ηλεκτρονικά συστήματα συνεχίζουν να χρησιμοποιούνται παράλληλα με τα συστήματα που βασίζονται στη χρήση εντύπων. Οι διαδικαστικοί κανόνες θα μπορούσαν να επικαιροποιηθούν ώστε να καταστεί δυνατή η υιοθέτηση ψηφιακών εργαλείων για τη μείωση των καθυστερήσεων και την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της απονομής Δικαιοσύνης.
Επίσης, το επίπεδο εμπιστοσύνης στην κεντρική κυβέρνηση και στις περιφερειακές και τοπικές Αρχές είναι στην Ελλάδα από τα χαμηλότερα μεταξύ των κρατών-μελών. Επίσης, η εμπιστοσύνη στο δικαστικό σύστημα έχει μειωθεί σημαντικά από το 2017.
«Φακελάκι» και προσυνεννοήσεις οδηγούν στο «κόκκινο» τις δημόσιες συμβάσεις
«Το αργό δικαστικό σύστημα και οι χρονοβόρες διαδικασίες λήψης αποφάσεων υπονομεύουν περαιτέρω την αποτελεσματικότητα και την ελκυστικότητα των δημόσιων συμβάσεων» αναφέρει η Κομισιόν. Κατά μέσο όρο, το χρονικό διάστημα μεταξύ της προθεσμίας παραλαβής των προσφορών (ή των αιτήσεων συμμετοχής) και της ανάθεσης της σύμβασης ανέρχεται σε 171 ημέρες, ένα από τα μεγαλύτερα στην Ε.Ε. Επίσης, «το αργό δικαστικό σύστημα καθώς και οι καθυστερήσεις πληρωμών συμβάλλουν στην αποτροπή των επιχειρήσεων από τη συμμετοχή σε δημόσιες συμβάσεις» επισημαίνεται για την Ελλάδα.
«Οι επιχειρήσεις αντιλαμβάνονται υψηλότερους κινδύνους διαφθοράς στις δημόσιες συμβάσεις σε σχέση με τον μέσο όρο της Ε.Ε.» επισημαίνεται. Στην Ελλάδα το 92% των επιχειρήσεων (με μέσο όρο ανά την Ε.Ε. 58%) θεωρεί ότι οι ειδικά προσαρμοσμένες προδιαγραφές για συγκεκριμένες εταιρείες στις διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων αποτελούν «πολύ» ή «αρκετά διαδεδομένη» πρακτική, ενώ το 88% (μέσος όρος Ε.Ε. 51%) πιστεύει το ίδιο για την υποβολή προσυνεννοημένων προσφορών. Μεταξύ των εταιρειών που έχουν εμπειρία και συμμετείχαν σε διαδικασία σύναψης δημόσιων συμβάσεων, το 48% πιστεύει ότι η διαφθορά τις εμπόδισε στην πράξη να κερδίσουν δημόσιο διαγωνισμό ή δημόσια σύμβαση (μέσος όρος της Ε.Ε. στο 25%). Το επίπεδο ανεξαρτησίας του φορέα ελέγχου των δημόσιων συμβάσεων (Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων) θεωρείται «πολύ καλό» ή «αρκετά καλό» μόνο από το 39% των επιχειρήσεων κατά τον έλεγχο υποθέσεων δημόσιων συμβάσεων…
Η Επιτροπή αναφέρει πως «οι δημόσιες συμβάσεις στην Ελλάδα εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν διαρθρωτικές προκλήσεις που περιορίζουν τον ανταγωνισμό και υπονομεύουν τη διαφάνεια». Αυτό αντικατοπτρίζεται στον μεγάλο αριθμό περιπτώσεων υποβολής μιας μόνο προσφοράς, στην ευρεία χρήση της χαμηλότερης τιμής ως κριτηρίου ανάθεσης και στον μεγάλο αριθμό άκαρπων ή ακυρωμένων προσκλήσεων υποβολής προσφορών. Οι αδυναμίες που χαρακτηρίζουν τις πρακτικές σύναψης δημόσιων συμβάσεων, η πολυπλοκότητα του ελληνικού νομικού πλαισίου για τις δημόσιες συμβάσεις, οι χρονοβόρες διαδικασίες λήψης αποφάσεων και οι περιορισμοί όσον αφορά το ισχύον σύστημα ηλεκτρονικών δημόσιων συμβάσεων αποτελούν παράγοντες που συμβάλλουν στο φαινόμενο αυτό, επισημαίνεται.
Μονοκούκι
«Βασική ανησυχία αποτελεί το σταθερά υψηλό ποσοστό περιπτώσεων υποβολής μιας μόνο προσφοράς, το οποίο καταδεικνύει ασθενή ανταγωνιστική δυναμική σε διάφορους τομείς» αναφέρεται από την Κομισιόν. Η Ελλάδα κατέγραψε ένα από τα υψηλότερα ποσοστά περιπτώσεων υποβολής μιας μόνο προσφοράς στην Ε.Ε., φθάνοντας το 58,2% το 2025, ποσοστό πολύ υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ε.Ε. (στο 27%). Επίσης, η Ελλάδα είναι επί του παρόντος το μόνο κράτος-μέλος το οποίο δεν είναι άμεσα συνδεδεμένο με την κεντρική πύλη ευρωπαϊκών δημόσιων συμβάσεων (TED) για τη δημοσίευση προκηρύξεων. Αυτό σημαίνει ότι όλοι οι αγοραστές πρέπει να καταχωρίζουν τις προκηρύξεις δύο φορές, μία στο εθνικό τους σύστημα και μία στην TED.
Αυστηρές συστάσεις για αύξηση του ειδικού φόρου στο ντίζελ και παρεμβάσεις στα κλειστά επαγγέλματα
Το νέο πακέτο συστάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που πρέπει να ακολουθήσει κατά γράμμα η Αθήνα τους επόμενους μήνες, περιλαμβάνει κρίσιμες μεταρρυθμίσεις που εκκρεμούν από το παρελθόν, αλλά και παρεμβάσεις οι οποίες φέρνουν νέα βάρη ή θίγουν ομάδες. Στο επίκεντρο των παρεμβάσεων είναι η δραστική μείωση των φορολογικών δαπανών, καθώς εκτιμάται ότι η Ελλάδα χάνει σημαντικά έσοδα λόγω των φορολογικών δαπανών, το 33% του συνόλου των φορολογικών εσόδων: το 2024 καταγράφηκαν συνολικά 1.236 περιπτώσεις φορολογικών δαπανών, οι οποίες αντιστοιχούν συνολικά σε 22,88 δισ. ευρώ διαφυγόντων εσόδων.
Επίσης, εντείνεται η πίεση να αυξηθεί ο συντελεστής ειδικού φόρου κατανάλωσης στο ντίζελ (σε αντίθετη κατεύθυνση, δηλαδή από την επιδότηση στην αντλία που ισχύει σήμερα). Αυτό συστήνεται με στόχο να αποθαρρυνθεί η αγορά της ντιζελοκίνητων αυτοκινήτων λόγω της ανάγκης για ενεργειακή μετάβαση.
Ειδική μνεία γίνεται για νέο κύκλο παρεμβάσεων στα κλειστά επαγγέλματα, για την ανάγκη πίεσης για να αυξηθεί η ιδιωτική ασφάλιση, αλλά και για παρεμβάσεις στο πλαίσιο των δημόσιων συμβάσεων. Ειδικά για την απελευθέρωση επαγγελμάτων. Ζητείται εκ νέου (όπως και το 2025) η Ελλάδα να επανεξετάσει και να άρει τους υψηλούς φραγμούς εισόδου για τους παρόχους επαγγελματικών υπηρεσιών και τους νεοεισερχόμενους στις αγορές προϊόντων. Αναφέρει πως «οι επαγγελματικές υπηρεσίες (ιδίως οι δικηγόροι, οι αρχιτέκτονες, οι πολιτικοί μηχανικοί και οι λογιστές) υπόκεινται σε αυστηρές ρυθμίσεις (συμπεριλαμβανομένων απαιτήσεων εισόδου, περιορισμών στις διεπαγγελματικές πρακτικές και στη διαφήμιση, εδαφικών περιορισμών και, σε ορισμένες περιπτώσεις, πάγιων τελών)».
Επίσης, η είσοδος στο λιανικό εμπόριο εξακολουθεί να υπόκειται σε απαιτήσεις διαχωρισμού σε ζώνες και αδειοδότησης. Ο φαρμακευτικός τομέας συνεχίζει να λειτουργεί βάσει αυστηρών κανόνων εγκατάστασης (συμπεριλαμβανομένων πληθυσμιακών και γεωγραφικών περιορισμών). Οι ειδικοί ανά τομέα κανόνες εγκατάστασης είναι επίσης πιο περιοριστικοί από ό,τι στην Ε.Ε. συνολικά στους τομείς των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών, αναφέρεται.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 12/6/2026)
Διαβάστε ακόμα: Καυτός πληθωρισμός: Ακριβότερος ο λογαριασμός της κρίσης για την Ελλάδα
