Η Κομισιόν έχει επισημάνει τον κίνδυνο στην εαρινή πρόβλεψη για την Ελλάδα, προβλέποντας ότι η ζήτηση για εισαγωγές θα μείνει ισχυρή λόγω της υψηλής εισαγωγικής εξάρτησης των επενδύσεων
ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΥ
Στην ποιότητα των επενδύσεων και όχι μόνο στο ύψος τους μεταφέρεται πλέον το βάρος για την ανάπτυξη του 2026, καθώς η αύξηση του ΑΕΠ κατά 2% στο α’ τρίμηνο συνοδεύτηκε από έλλειμμα 7 δισ. ευρώ στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.
Η αύξηση του ΑΕΠ κατά 2% στο πρώτο τρίμηνο, σύμφωνα με την ΕΛ.ΣΤΑΤ., συνοδεύτηκε από ισχυρή άνοδο των επενδύσεων σε ετήσια βάση. Οι ακαθάριστες επενδύσεις πάγιου κεφαλαίου αυξήθηκαν κατά 12,1% σε σχέση με το πρώτο τρίμηνο του 2025, εξέλιξη που δείχνει ότι η επενδυτική δαπάνη παραμένει βασικός μοχλός της οικονομίας.
Το ζητούμενο, ωστόσο, είναι η επίδραση που θα έχει η επένδυση στην οικονομία. Αλλη σημασία έχει μια επένδυση που αυξάνει την εγχώρια παραγωγή, ενισχύει την εξαγωγική βάση και περιορίζει τις εισαγωγές και άλλη μια επένδυση που καταλήγει κυρίως σε αγορά μηχανημάτων, εξοπλισμού, τεχνολογίας ή πρώτων υλών, υποθηκεύοντας έτσι το μέλλον της οικονομίας, καθώς παράγονται τα γνωστά σε όλους «δίδυμα ελλείμματα», καθώς για να «χρηματοδοτηθεί» το εμπορικό έλλειμμα χρειάζεται μεγαλύτερος εξωτερικός δανεισμός…
Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ
Το ζητούμενο, έτσι, δεν είναι μόνο αν θα συνεχιστούν οι αγορές εξοπλισμού και οι κεφαλαιουχικές δαπάνες, αλλά αν αυτά θα αυξήσουν τη δυνατότητα της οικονομίας να παράγει περισσότερα προϊόντα και υπηρεσίες με υψηλότερη εγχώρια προστιθέμενη αξία. Αν δεν συμβεί αυτό, η ανάπτυξη μπορεί να γράφει θετικούς ρυθμούς, αλλά ένα σημαντικό μέρος της ζήτησης καταλήγει σε εισαγωγές.
Η πραγματικότητα αυτή αποτυπώνεται και στο εξωτερικό ισοζύγιο της Ελλάδας. Στο πρώτο τρίμηνο οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών διαμορφώθηκαν σε 20,584 δισ. ευρώ, ενώ οι εισαγωγές έφτασαν τα 27,317 δισ. ευρώ. Η διαφορά, ύψους 6,733 δισ. ευρώ, δείχνει ότι η οικονομία συνεχίζει να έχει μεγάλο εξωτερικό άνοιγμα.
Η Κομισιόν έχει ήδη επισημάνει τον συγκεκριμένο κίνδυνο στην εαρινή πρόβλεψη για την Ελλάδα, αναφέροντας ότι η επενδυτική δραστηριότητα αναμένεται να παραμείνει ισχυρή το 2026, με στήριξη από το Ταμείο Ανάκαμψης, αλλά ταυτόχρονα προβλέπει ότι η ζήτηση για εισαγωγές θα μείνει ισχυρή λόγω της υψηλής εισαγωγικής εξάρτησης των επενδύσεων.
Με άλλα λόγια, η ίδια η επενδυτική ώθηση μπορεί να τροφοδοτεί το εξωτερικό άνοιγμα, αν βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε προϊόντα και τεχνολογία που παράγονται αλλού. Αυτό δεν είναι παράδοξο για μια οικονομία που επιχειρεί να ανανεώσει τον παραγωγικό της εξοπλισμό. Είναι όμως κρίσιμο, γιατί το ζητούμενο δεν είναι μόνο να αυξηθεί η επενδυτική δαπάνη, αλλά να μείνει μεγαλύτερο μέρος της αξίας μέσα στη χώρα.
Το κυβερνητικό μακροοικονομικό σενάριο για το 2026 δείχνει την ίδια δυσκολία, καθώς προβλέπεται αύξηση 7,1% στις επενδύσεις πάγιου κεφαλαίου, αλλά και άνοδος 4,4% στις εισαγωγές αγαθών και υπηρεσιών, έναντι 2,9% στις εξαγωγές. Γι’ αυτό και η συμβολή του εξωτερικού ισοζυγίου στην ανάπτυξη προβλέπεται αρνητική κατά 0,9 ποσοστιαίες μονάδες.
Διαβάστε ακόμα: Αυξάνονται οι δόσεις στεγαστικών μετά την απόφαση της ΕΚΤ
ΤΑ ΚΑΥΣΙΜΑ
Υπενθυμίζεται πως τα στοιχεία της ΤτΕ δείχνουν ότι το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών στο πρώτο τρίμηνο του 2026 αυξήθηκε κατά 2 δισ. ευρώ και έφτασε τα 7 δισ. ευρώ, σημειώνοντας πως το ισοζύγιο αγαθών βελτιώθηκε, καθώς οι εξαγωγές αυξήθηκαν περισσότερο από τις εισαγωγές, ενώ το ισοζύγιο υπηρεσιών επίσης κινήθηκε θετικά.
Ωστόσο, στον πυρήνα των εμπορευματικών συναλλαγών η εικόνα παραμένει πιεστική. Στο πρώτο τρίμηνο οι εξαγωγές αγαθών χωρίς καύσιμα αυξήθηκαν κατά 3,4% σε τρέχουσες τιμές, ενώ οι αντίστοιχες εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 6,2%. Δηλαδή, ακόμα και εκτός καυσίμων, οι ανάγκες της οικονομίας για εισαγόμενα αγαθά αυξήθηκαν ταχύτερα από τις εξαγωγές.
Ανάλογο μήνυμα δίνουν και τα στοιχεία της ΕΛ.ΣΤΑΤ. Το έλλειμμα αγαθών στο πρώτο τρίμηνο μειώθηκε κατά 7,2%, στα 7,853 δισ. ευρώ. Χωρίς τα πετρελαιοειδή, όμως, το έλλειμμα αυξήθηκε κατά 154 εκατ. ευρώ ή 2,4%.
Ποιοι τομείς χρειάζονται επενδύσεις
Η επόμενη ημέρα της ανάπτυξης θα κριθεί από το πού κατευθύνονται τα κεφάλαια. Επενδύσεις σε παραγωγικές μονάδες, εξοικονόμηση ενέργειας, τεχνολογική αναβάθμιση, αυτοματοποίηση, logistics, μεταποίηση υψηλότερης αξίας και υποκατάσταση εισαγόμενων εισροών μπορούν να μειώσουν σταδιακά το εξωτερικό άνοιγμα.
Αντίθετα, επενδύσεις που αυξάνουν κυρίως τη ζήτηση για εισαγόμενα μηχανήματα και εξοπλισμό, χωρίς να διευρύνουν ανάλογα την παραγωγή και τις εξαγωγές, βελτιώνουν βραχυπρόθεσμα το ΑΕΠ, αλλά δεν αλλάζουν ουσιαστικά τη δομή της οικονομίας. Σε αυτή την περίπτωση κάθε νέα φάση ανάπτυξης συνοδεύεται από νέα αύξηση εισαγωγών.
Μάλιστα, η συγκυρία για τις επιχειρήσεις δεν είναι εύκολη. Ο PMI της ελληνικής μεταποίησης ανέβηκε τον Μάιο στις 53,3 μονάδες, όμως οι νέες παραγγελίες από το εξωτερικό μειώθηκαν για τέταρτο συνεχή μήνα, ενώ οι πιέσεις στο κόστος εισροών εντάθηκαν.
Το ισχυρότερο αντίβαρο εξακολουθεί να προέρχεται από τις υπηρεσίες και κυρίως τον τουρισμό, με την Τράπεζα της Ελλάδος να καταγράφει αύξηση 38,3% στις αφίξεις μη κατοίκων ταξιδιωτών και 64,3% στις ταξιδιωτικές εισπράξεις στο πρώτο τρίμηνο. Αυτό, όμως, δεν λύνει από μόνο του το θέμα της παραγωγικής βάσης και του ελληνικού μοντέλου…
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2026)
Διαβάστε ακόμα: ΕΚΤ: Αύξησε τα επιτόκια κατά 0,25% – Ο πόλεμος στο Ιράν θα καθορίσει τις επόμενες κινήσεις
