Οι Βρυξέλλες συνεχίζουν να βάζουν «φρένο», ακολουθώντας το δόγμα του Βορρά για δημοσιονομική πειθαρχία, ώστε να πετύχουν συγκράτηση των ανατιμήσεων
Ενα είναι το δεδομένο για τους επόμενους μήνες: ο πληθωρισμός θα συνεχίζει να τρέχει με ιλιγγιώδη ρυθμό, αλλά και με τις ανατιμήσεις να διαχέονται -με επίκεντρο τα καύσιμα- προς όλη την αγορά: από τα τρόφιμα, τις μεταφορές έως τις υπηρεσίες, τα βιομηχανικά είδη και τις πρώτες ύλες. Ακόμα και στο πιο καλό σενάριο για το μπλόκο στα Στενά του Ορμούζ, η παγκόσμια αγορά θα βάλλεται για μήνες, στο δε «κακό» σενάριο παράτασης του θρίλερ πλέον και επισήμως γίνεται σαφές πως εισερχόμαστε σε παγκόσμια κρίση ύφεσης με στασιμοπληθωρισμό.
Από εκεί και πέρα, όλοι οι βηματισμοί γίνονται σε κινούμενη άμμο, ειδικά για την κυβέρνηση που πρέπει να αντιμετωπίσει και τον μεγάλο άγνωστο «Χ» του ΟΠΕΚΕΠΕ, με τον κίνδυνο να έρθει νέα «λυπητερή», ενδεχομένως πολύ μεγαλύτερη αξίας από το μισό δισ. που πληρώσαμε φέτος για «παλαιές» αμαρτίες. Και τούτο σε μία προεκλογική περίοδο με τις δημοσκοπήσεις να μοιάζουν με τρενάκι του τρόμου, έχοντας ως άλλο άγνωστο «Χ» το κόμμα Σαμαρά και με τα χέρια δημοσιονομικά «δεμένα».
Η ώρα της κάλπης, εξηγούν αρμόδιες πηγές, θα κριθεί από τους παραπάνω παράγοντες σε συνθήκες πολύ μεγάλης αβεβαιότητας. Τα κυβερνητικά στελέχη μετρούν τα «κουκιά» για εκλογές το φθινόπωρο ή την προσεχή άνοιξη, επιχειρώντας να ελέγξουν αυτά που είναι -σε έναν βαθμό- στο χέρι τους: την επιτυχία του ΤΑΑ και την εύρεση ενός πακέτου τουλάχιστον 1,5 δισ. ευρώ φέτος από πολλές διαφορετικές πηγές και από νέους φόρους.
Διαβάστε ακόμα: Κόκκινα δάνεια: Κρυφή βόμβα 80 δισ. ευρώ παγιδεύει τις ΜμΕ
Λεφτά δεν υπάρχουν
Προς το παρόν τα μέτρα στήριξης που «δικαιούται» η κυβέρνηση παραμένουν πάρα πολύ φειδωλά. Και τούτο γιατί λεφτά δεν δίνουν οι Βρυξέλλες, καθώς η έλλειψη ορατότητας διατηρεί εν ζωή το δόγμα του Βορρά για δημοσιονομική πειθαρχία, με αφορμή την ανάγκη περιορισμού της ζήτησης στην αγορά και (έτσι) της συγκράτησης των ανατιμήσεων. Οσο το δυνατό περισσότερο ελεύθερα διαχέουμε μέτρα στήριξης, ανέφερε κοινοτική πηγή, τόσο πιο πολύ θα κινδυνεύουμε να πάμε σε μια κρίση τιμών παρόμοια με αυτή του 1970. Από την άλλη πλευρά, είναι εκείνη που εξηγεί πως η πληθωριστική κρίση μπορεί να προκαλέσει κοινωνική κρίση (και άρα πολιτική), γιατί εξαερώνει τα εισοδήματα όχι μόνο των ευάλωτων, αλλά όλων των πολιτών. Μόνο που ακόμη δεν είναι «κραταιά».
Το πρώτο μέλημα υπό αυτές τις συνθήκες για την κυβέρνηση είναι να λάβει τα μεγαλύτερα δυνατά οφέλη από τη ρήτρα διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες. Η ρήτρα, που ενεργοποιήθηκε το 2025, πλέον επεκτείνεται σε εύρος για να καλύψει (πάντα με όριο εξαίρεσης δαπανών 1,5% του ΑΕΠ στην 4ετία) και μέτρα ενεργειακής θωράκισης, δηλαδή τύπου εξοικονομώ, ηλεκτροκίνησης κ.λπ. Αμεσα αυτή ρήτρα δεν αφήνει περιθώρια για μέτρα στήριξης τύπου fuel pass. Τουναντίον υπάρχει η ντιρεκτίβα να σταματήσει η επιδότηση στο ντίζελ και να αυξηθεί η (χαμηλή σήμερα) φορολόγησή του…
Ωστόσο, εμμέσως ενδεχομένως να υπάρχουν κάποια μικρά οφέλη (της τάξης των 200-300 εκατομμυρίων ευρώ). Ο εν λόγω δημοσιονομικός χώρος επιχειρείται να προέλθει από μια συμφωνία με τις Βρυξέλλες, βάσει της οποίας θα καλυφθούν υφιστάμενες ή προγραμματισμένες αμιγώς κρατικές δαπάνες για «πράσινες» επενδύσεις. Ενα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η εθνική συμμετοχή σε συγχρηματοδοτούμενα έργα από το Ταμείο Ανάκαμψης ή από το ΕΣΠΑ.
Υπενθυμίζεται ότι μπορούν να εντάξουν σε αυτή τη ρήτρα δαπάνες που έγιναν από τον Φεβρουάριο και μετά. Σε αυτό το σενάριο ο δημοσιονομικός χώρος που απομένει για φέτος διαμορφώνεται στα περίπου 500 εκατ. ευρώ (μαζί με τα περίπου 200 εκατ ευρώ που είχαν απομείνει μετά τα μέτρα στήριξής). Μπορεί να χρηματοδοτήσει πέρα από νέα παράταση των υφιστάμενων μέτρων (π.χ., επιδότηση ντίζελ) και κάποιες πραγματικές ελαφρύνσεις, οι οποίες ενδεχομένως να ενταχθούν στον κουμπαρά της ΔΕΘ. Ωστόσο, επιχειρείται να βρεθούν και άλλες «πηγές» για μέτρα στήριξης ή μόνιμες ελαφρύνσεις, αφού και πάλι ο κουμπαράς δεν είναι μεγάλος, ειδικά αν η κρίση παραταθεί.
Γι’ αυτό στο τραπέζι έχουν πέσει και φορολογικά αντίμετρα, όπως το μέτρο που επιβλήθηκε για τη μόνιμη φορολόγηση των παικτών διαδικτυακού τζόγου. Στο τραπέζι έχουν πέσει και προτάσεις που περιλαμβάνουν από τις επενδύσεις σε crypto, έως την έκτακτη φορολογία σε διυλιστήρια ή σε τράπεζες. Η Κομισιόν, επίσης, ζητά δραστική περικοπή των φορολογικών απαλλαγών, η οποία συζητείται. Για το 2027 ο «χώρος» που υπάρχει είναι 1 δισ. ευρώ.
Ασκήσεις επί χάρτου για έκτακτη στήριξη, αν παραμείνουν κλειστά τα Στενά
Σε κάθε περίπτωση όλα αυτά τα σενάρια για τα μέτρα στήριξης συνδυάζονται με την πορεία του πολέμου. Σε ένα κακό σενάριο, που η κρίση παραταθεί και με τα Στενά κλειστά (και μετά τον Αύγουστο), τότε μπορεί να αλλάξει και η στάση των Βρυξελλών. Γιατί και η Γαλλία οδεύει στην κάλπη…
Δηλαδή, μπορεί, πέρα από την ευελιξία στη ρήτρα διαφυγής αμυντικών δαπανών, να υπάρξει και μια ευρύτερη ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής της Ε.Ε. Θα δώσει το περιθώριο για μέτρα στήριξης που δεν θα πλησιάζουν αυτά του 2022, αλλά, σε κάθε περίπτωση, θα δίνουν μεγαλύτερο περιθώριο.
Επίσης, μπαίνει στο τραπέζι (στο ίδιο κακό σενάριο) και κάτι που ήδη συζητείται: ένα νέο ευρωπαϊκό σχήμα στήριξης, που να μπορεί να τεθεί άμεσα σε εφαρμογή χωρίς να χρειάζονται ευρείες διαπραγματεύσεις με τα κράτη-μέλη. Σε αυτό το σενάριο, ο πιο εύκολος κουμπαράς είναι τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης, που θα μείνουν στο «ράφι» στο τέλος του.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 12/6/2026)
Διαβάστε ακόμα: Φορολογικός οδηγός: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν οι μικρομεσαίοι
