Συστάσεις για τη στεγαστική πολιτική στην Ελλάδα διατυπώνει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, στο πλαίσιο της έκθεσης για τις διαβουλεύσεις του άρθρου IV. Το ΔΝΤ εστιάζει στη δυσκολία πρόσβασης σε κατοικία, επισημαίνοντας ότι η περιορισμένη διαθεσιμότητα σπιτιών αποτελεί διαρθρωτικό ζήτημα για την ελληνική αγορά.
Σύμφωνα με την έκθεση, οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν κατά 7,8% το 2025, κυρίως λόγω της ισχυρής εγχώριας ζήτησης. Η άνοδος αυτή καταγράφηκε παρά τη μείωση της ζήτησης από το εξωτερικό, μετά την αύξηση των ορίων που ισχύουν για την απόκτηση Golden Visa.
ΤΙΜΕΣ ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ
Το Ταμείο σημειώνει ότι από το 2016 η σωρευτική αύξηση των τιμών των κατοικιών ξεπερνά το 85%. Η μεταβολή αυτή, όπως αναφέρεται, δεν συμβαδίζει με την πορεία των εισοδημάτων, γεγονός που εντείνει την πίεση στα νοικοκυριά.
Στην ίδια έκθεση εκτιμάται ότι οι κατοικίες στην Ελλάδα ήταν υπερτιμημένες κατά περίπου 10% το 2025. Ωστόσο, το ΔΝΤ διευκρινίζει ότι μέρος της ανόδου συνδέεται με την ομαλοποίηση της αγοράς μετά την περίοδο της οικονομικής κρίσης.
ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ
Το κόστος στέγασης παραμένει υψηλό, ιδιαίτερα για νοικοκυριά με χαμηλά εισοδήματα, συνταξιούχους και νέους που δημιουργούν δικό τους νοικοκυριό. Το Ταμείο επισημαίνει ότι η επιβάρυνση παραμένει σημαντική, παρότι η Ελλάδα έχει υψηλό ποσοστό ιδιοκατοίκησης σε σχέση με άλλες χώρες.
Ένας βασικός λόγος, σύμφωνα με το ΔΝΤ, είναι ότι μεγάλο μέρος του υφιστάμενου οικιστικού αποθέματος δεν χρησιμοποιείται ως κύρια κατοικία. Περίπου το 35% των κατοικιών, όπως αναφέρεται, παραμένει εκτός αυτής της κατηγορίας.
Δείτε ακόμη: Πρωταθλήτρια η Ελλάδα στην ΕΕ στο κόστος στέγασης – Πάνω από το 1/3 του εισοδήματος απορροφά η κατοικία (βίντεο)
ΚΕΝΑ ΑΚΙΝΗΤΑ
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα κενά ακίνητα, τα οποία σε πολλές περιπτώσεις μένουν εκτός αγοράς για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Το Ταμείο αποδίδει το φαινόμενο σε παράγοντες όπως η έλλειψη ρευστότητας των ιδιοκτητών, το υψηλό κόστος ανακαίνισης, ο κατακερματισμός της ιδιοκτησίας και ζητήματα πολεοδομικής ή οικοδομικής συμμόρφωσης.
Για τον λόγο αυτό, το ΔΝΤ προτείνει να δοθεί προτεραιότητα στην επανένταξη κενών κατοικιών στην αγορά. Αυτό θα μπορούσε να γίνει μέσω επέκτασης και καλύτερης στόχευσης υφιστάμενων προγραμμάτων ανακαίνισης, συμπεριλαμβανομένων των δράσεων για ενεργειακή αναβάθμιση.
ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΜΕΤΡΑ
Το Ταμείο εισηγείται επίσης στοχευμένα αντικίνητρα για τη μακροχρόνια διατήρηση κενών ακινήτων σε περιοχές με υψηλή ζήτηση. Ως παράδειγμα αναφέρεται η φορολογική επιβάρυνση τέτοιων ακινήτων.
Παράλληλα, ζητείται μείωση των εμποδίων που περιορίζουν την κινητικότητα των κατοικιών. Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνονται αλλαγές στο κληρονομικό δίκαιο και ταχύτερη εκδίκαση υποθέσεων που κρατούν ακίνητα δεσμευμένα.
Το ΔΝΤ προτείνει ακόμη πιο φιλόδοξα κοινωνικά προγράμματα ενοικίασης σε περιοχές με έντονη στεγαστική πίεση. Για το μέτρο επιστροφής ενοικίου, αναφέρει ότι θα πρέπει να στοχεύει καλύτερα στα ευάλωτα νοικοκυριά.
ΕΝΟΙΚΙΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΦΠΑ
Στις προτάσεις περιλαμβάνεται και η εξέταση σταδιακής άρσης της εξαίρεσης από τον ΦΠΑ στις νέες κατοικίες. Το Ταμείο αναφέρεται επίσης στη μείωση της ελάχιστης διάρκειας των μισθώσεων, στην ταχύτερη επίλυση διαφορών για καθυστερημένες πληρωμές και στη δημιουργία πλαισίου εγγύησης πληρωμών για ευάλωτους ενοικιαστές.
Οι παρεμβάσεις αυτές, σύμφωνα με την προσέγγιση του ΔΝΤ, συνδέονται με την ανάγκη αύξησης της προσφοράς κατοικιών και καλύτερης στόχευσης της κρατικής στήριξης.
