Για την παραγωγή της ίδιας ποσότητας ηλεκτρικής ενέργειας θα απαιτηθούν σχεδόν 29% περισσότερες ανεμογεννήτριες, μεγαλύτερα έργα διασύνδεσης με το ηλεκτρικό σύστημα, περισσότεροι δρόμοι πρόσβασης και συνοδευτικές υποδομές
ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΑΤΣΑΛΑΚΗ
Η αναθεώρηση του σχεδίου του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου (ΕΧΠ) για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας πριν από την οριστική θεσμοθέτησή του αποτελεί το βασικό αίτημα της Ελληνικής Επιστημονικής Ενωσης Αιολικής Ενέργειας (ΕΛΕΤΑΕΝ), η οποία εκτιμά ότι οι προβλεπόμενες ρυθμίσεις στον βωμό εκλογικών και μικροπολιτικών σκοπιμοτήτων προκάλεσαν σοβαρά εμπόδια στην ανάπτυξη της αιολικής ενέργειας στη χώρα. Συγκεκριμένα, η ένωση υποστηρίζει ότι οι νέοι χωροταξικοί περιορισμοί μειώνουν δραστικά τις διαθέσιμες περιοχές εγκατάστασης, αυξάνουν το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και δυσκολεύουν την επίτευξη των στόχων του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ).
Ετσι, κατά τη διάρκεια ενημερωτικής συνάντησης με δημοσιογράφους ο πρόεδρος της ΕΛΕΤΑΕΝ, Πάνος Λαδακάκος, παρουσίασε αναλυτικά τις ενστάσεις του κλάδου, επισημαίνοντας ότι το υπό διαβούλευση χωροταξικό πλαίσιο αποκλείει την ανάπτυξη νέων αιολικών έργων στο 61% της ελληνικής επικράτειας. Σύμφωνα με την ένωση, σημαντικό μέρος των περιοχών που τίθενται εκτός ανάπτυξης διαθέτει το υψηλότερο αιολικό δυναμικό της χώρας, γεγονός που περιορίζει σημαντικά την αποδοτικότητα των μελλοντικών επενδύσεων.
Διαβάστε ακόμα: AI Act: Φέρνει πρόστιμα «μαμούθ» έως 35 εκατ. €
Μείωση παραγωγικότητας
Η βασική ανησυχία των εκπροσώπων της αγοράς αφορά τις επιπτώσεις που θα έχουν οι περιορισμοί στην παραγωγικότητα των νέων αιολικών πάρκων. Οι υπολογισμοί της ΕΛΕΤΑΕΝ δείχνουν ότι η εφαρμογή των νέων κανόνων θα μειώσει κατά περίπου 29% την παραγωγικότητα των νέων έργων στην ηπειρωτική Ελλάδα, καθώς οι επενδυτές θα αναγκάζονται να εγκαθιστούν ανεμογεννήτριες σε περιοχές με χαμηλότερο αιολικό δυναμικό. Η συνέπεια, όπως επισημαίνεται, είναι ότι για την παραγωγή της ίδιας ποσότητας ηλεκτρικής ενέργειας θα απαιτηθούν σχεδόν 29% περισσότερες ανεμογεννήτριες, μεγαλύτερα έργα διασύνδεσης με το ηλεκτρικό σύστημα, περισσότεροι δρόμοι πρόσβασης και συνοδευτικές υποδομές.
Η αύξηση αυτή μεταφράζεται, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ένωσης, σε σημαντική επιβάρυνση του κόστους παραγωγής. Το σταθμισμένο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας (LCOE) εκτιμάται ότι θα αυξηθεί κατά περίπου 27%, εξέλιξη που, όπως υποστηρίζουν τα στελέχη του κλάδου, έρχεται σε αντίθεση με τον βασικό στόχο της ενεργειακής μετάβασης, που είναι η παραγωγή καθαρής και ταυτόχρονα οικονομικότερης ηλεκτρικής ενέργειας.
Στο πλαίσιο αυτό, ο πρόεδρος της ΕΛΕΤΑΕΝ ζήτησε πριν από οποιαδήποτε οριστική απόφαση να προηγηθεί ανεξάρτητη ποσοτική αξιολόγηση των συνεπειών που θα έχουν οι νέοι περιορισμοί. Οπως ανέφερε, μέχρι σήμερα δεν έχει παρουσιαστεί ολοκληρωμένη μελέτη που να αποτιμά τις επιπτώσεις στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας, στην ενεργειακή ασφάλεια της χώρας, στις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα αλλά και συνολικά στην ελληνική οικονομία.
Οριζόντιοι περιορισμοί
Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκονται οι οριζόντιες ζώνες αποκλεισμού που εισάγει το νέο χωροταξικό πλαίσιο. Η ΕΛΕΤΑΕΝ χαρακτηρίζει τις συγκεκριμένες διατάξεις «τυφλές», υποστηρίζοντας ότι εφαρμόζονται χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής και τα πραγματικά δεδομένα του αιολικού δυναμικού.
Ειδικότερα, αντιδρά στον αποκλεισμό όλων των περιοχών με ύψος άνω των 1.200 μέτρων, όπου εντοπίζεται σημαντικό ποσοστό των καλύτερων αιολικών πεδίων της ηπειρωτικής Ελλάδας. Παράλληλα, εκφράζει επιφυλάξεις για την απαγόρευση εγκατάστασης νέων αιολικών πάρκων στα περισσότερα νησιά με έκταση μικρότερη των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων, αλλά και για τον γενικευμένο αποκλεισμό των Ζωνών Ειδικής Προστασίας για την ορνιθοπανίδα. Σύμφωνα με την ένωση, η τεχνολογία και οι σύγχρονες περιβαλλοντικές πρακτικές επιτρέπουν πλέον την αποτελεσματική μείωση των επιπτώσεων στην πανίδα, γεγονός που καθιστά αδικαιολόγητους τους οριζόντιους αποκλεισμούς.
Ανάλογη κριτική ασκείται και στη διάταξη που αποκλείει ολόκληρες δημοτικές ενότητες όταν το μέσο αιολικό δυναμικό τους υπολείπεται των 4 μέτρων ανά δευτερόλεπτο. Η ΕΛΕΤΑΕΝ επισημαίνει ότι ακόμα και σε περιοχές με χαμηλό μέσο όρο υπάρχουν επιμέρους τοποθεσίες με ιδιαίτερα υψηλό αιολικό δυναμικό, οι οποίες αποκλείονται χωρίς να εξετάζονται ξεχωριστά.
Η ένωση θεωρεί ότι οι προβλέψεις αυτές δεν συνάδουν με το πνεύμα της ευρωπαϊκής Οδηγίας RED III, η οποία επιδιώκει την επιτάχυνση της ανάπτυξης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Προτείνει, μάλιστα, να προβλέπεται δυνατότητα άρσης των οριζόντιων περιορισμών όταν πιστοποιημένες μετρήσεις αποδεικνύουν την ύπαρξη επαρκούς αιολικού δυναμικού, ώστε κάθε επένδυση να αξιολογείται στη συνέχεια μέσω της προβλεπόμενης περιβαλλοντικής διαδικασίας.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει η ΕΛΕΤΑΕΝ και στην ανάγκη δημιουργίας μεγαλύτερης «δεξαμενής» ώριμων επενδυτικών έργων. Οπως επισημάνθηκε, μόνο ένα μέρος των έργων που αρχίζουν τη διαδικασία αδειοδότησης φτάνει τελικά στην κατασκευή, είτε λόγω τεχνικών δυσκολιών είτε εξαιτίας οικονομικών ή θεσμικών εμποδίων. Σύμφωνα με τον κ. Λαδακάκο, ακόμη και σήμερα παραμένει αμφίβολο αν θα υλοποιηθεί πάνω από το 50% των ώριμων έργων που βρίσκονται σε εξέλιξη. Αυτό σημαίνει ότι, εφόσον η χώρα επιθυμεί να επιτύχει τους στόχους του ΕΣΕΚ, θα πρέπει να διαθέτει σημαντικά μεγαλύτερο αριθμό αδειοδοτημένων επενδύσεων από όσες τελικά θα κατασκευαστούν. Σήμερα, άλλωστε, μόνο περίπου 3 GW διαθέτουν όρους σύνδεσης, ενώ μεγάλος αριθμός έργων εξακολουθεί να βρίσκεται σε αναμονή.
Ισορροπία στις τεχνολογίες
Η διοίκηση της ένωσης υπογράμμισε, επίσης, ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να στηριχθεί μονομερώς στην ανάπτυξη φωτοβολταϊκών σταθμών. Οπως σημειώθηκε, απαιτείται ισορροπημένη ανάπτυξη όλων των τεχνολογιών ΑΠΕ, καθώς ένα σύστημα που βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στην ηλιακή παραγωγή δεν μπορεί να εξασφαλίσει την απαιτούμενη ευελιξία και επάρκεια ισχύος. Τα αιολικά, λόγω της διαφορετικής χρονικής κατανομής της παραγωγής τους, λειτουργούν συμπληρωματικά προς τα φωτοβολταϊκά και συμβάλλουν στη σταθερότητα του ηλεκτρικού συστήματος.
Η ΕΛΕΤΑΕΝ επανέφερε ακόμα τη στήριξή της στο μοντέλο των ανταγωνιστικών διαγωνισμών για την ανάπτυξη νέων έργων. Οπως επισημάνθηκε, οι χαμηλότερες τιμές παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας των τελευταίων ετών προήλθαν από έργα που αναπτύχθηκαν μέσω διαγωνιστικών διαδικασιών και συμβάσεων επί διαφοράς (CfD). Ωστόσο, η ένωση θεωρεί ότι το επόμενο βήμα είναι να διαμορφωθούν μηχανισμοί που θα επιτρέπουν στο οικονομικό όφελος των χαμηλών τιμών να φτάνει ταχύτερα και πιο άμεσα στους τελικούς καταναλωτές, καθώς σήμερα οι σχετικές διαφορές τιμών διοχετεύονται κυρίως μέσω του ΔΑΠΕΕΠ.
Στις προτεραιότητες του κλάδου περιλαμβάνεται επίσης η διαμόρφωση σαφούς θεσμικού πλαισίου για το repowering, δηλαδή την αντικατάσταση παλαιών ανεμογεννητριών από νέες μεγαλύτερης ισχύος και υψηλότερης απόδοσης. Η ένωση ζητεί ταχύτερες αδειοδοτικές διαδικασίες και δυνατότητα ένταξης των συγκεκριμένων έργων σε καθεστώτα λειτουργικής ενίσχυσης, εκτιμώντας ότι μπορούν να αυξήσουν σημαντικά την παραγόμενη ενέργεια χωρίς νέα χωρική επιβάρυνση.
Αναφορά έγινε και στις περικοπές παραγωγής (curtailments), οι οποίες στα αιολικά παρέμειναν το 2024 σε σχετικά χαμηλά επίπεδα, περίπου 4,5%. Παρότι το ποσοστό θεωρείται διαχειρίσιμο, η ΕΛΕΤΑΕΝ ζητεί σαφέστερο κανονιστικό πλαίσιο, πλήρως εναρμονισμένο με τις ευρωπαϊκές προβλέψεις, καθώς και τη δημιουργία μηχανισμού επίλυσης διαφορών, ώστε οι επενδυτές να γνωρίζουν εκ των προτέρων τους κανόνες που θα εφαρμόζονται σε περιπτώσεις περιορισμού της παραγωγής.
Οσον αφορά τα υπεράκτια αιολικά πάρκα, η αγορά εξακολουθεί να κινείται με ιδιαίτερα αργούς ρυθμούς. Η σημαντική αύξηση του κόστους εξοπλισμού και οι πληθωριστικές πιέσεις έχουν ανατρέψει τις αρχικές προσδοκίες για ταχεία μείωση του κόστους των έργων. Παρ’ όλα αυτά, η ΕΛΕΤΑΕΝ θεωρεί ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να εγκαταλείψει τον σχεδιασμό της, αλλά να συνεχίσει τις προπαρασκευαστικές ενέργειες ώστε να είναι έτοιμη όταν οι διεθνείς συνθήκες καταστούν ευνοϊκότερες.
Κλείνοντας, η διοίκηση της ένωσης υπογράμμισε ότι η επιτυχία της ενεργειακής μετάβασης δεν εξαρτάται μόνο από τις επενδύσεις και το θεσμικό πλαίσιο, αλλά και από την ενημέρωση της κοινωνίας. Οπως σημειώθηκε, η παραπληροφόρηση γύρω από τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό εμπόδιο για την αποδοχή νέων έργων. Για τον λόγο αυτό ζητείται ενεργότερη συμμετοχή της Πολιτείας στην ενημέρωση των πολιτών και στην ενίσχυση της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, ώστε ο δημόσιος διάλογος να βασίζεται σε επιστημονικά τεκμηριωμένα στοιχεία και όχι σε ανακριβείς ή παραπλανητικές πληροφορίες.
*Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην «Εστία της Κυριακής» (5/7/2026)
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (17 ΙΟΥΛΙΟΥ 2026)
Διαβάστε ακόμα: Ανοίγει ο δρόμος για φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι
