Νέα αχίλλειος πτέρνα τα ασθενή έσοδα – Τέλος στο success story των υπερεισπράξεων της κυβέρνησης
Τρομάζουν την Ελλάδα αλλά και όλη την Ευρώπη ο πόλεμος και η ενεργειακή κρίση που αυτός προκαλεί. Η κυβέρνηση εξαναγκάζεται να προβεί σε έκκληση προς τις Βρυξέλλες για «ευελιξίες» προκειμένου να μπορέσει να πάρει μέτρα που μέχρι πρότινος ήταν «εκτός» κυβερνητικής ατζέντας κι έτσι στο κάδρο εισέρχεται η μείωση ειδικών φόρων σε ενεργειακά προϊόντα.
Η αλλαγή κυβερνητικής πλεύσης προκλήθηκε από την τεράστια όξυνση της κρίσης που εντείνει την πίεση που ασκείται από την αγορά: από τα «λουκέτα» πρατηρίων που δηλώνουν πως δεν βγαίνουν με το πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους, ειδικά σε απομακρυσμένες περιοχές, έως τις δυσοίωνες προειδοποιήσεις των μεγάλων παικτών του ενεργειακού κλάδου για το ενδεχόμενο πολυετούς κρίσης, αλλά και τα αρνητικά μηνύματα για την τουριστική σεζόν και για την εγχώρια κατανάλωση (που βάλλεται από τη γενικότερη ακρίβεια).
Στην πράξη, ωστόσο, δεν υπάρχει κάποια κοινοτική απαγόρευση στο να μειωθούν τώρα οι φόροι ενέργειας στην Ελλάδα, καθώς πιάνουν «νταβάνι» σε επίπεδο Ε.Ε. Απλώς τα λεφτά δεν υπάρχουν στα ταμεία. Η κυβέρνηση ζητά δημοσιονομική «ευελιξία» από τις Βρυξέλλες, παραδεχόμενη πως μόνο έτσι θα μπορέσει να προχωρήσει σε μία τέτοια κίνηση.
Παραδέχεται ουσιαστικά πως δεν υπάρχουν τα περιθώρια για να καλυφθεί επαρκώς από τη νέα κρίση, παρά τη φορολαίλαπα που συνεχίστηκε όλα τα προηγούμενα χρόνια στην επιχειρηματικότητα, με τα «χαράτσια» στους επαγγελματίες, αλλά και τους πολύ υψηλούς φόρους και εισφορές. Οι υπερεισπράξεις των προηγούμενων ετών έχουν εξαερωθεί και τα στοιχεία του πρώτου διμήνου δείχνουν για πρώτη φορά έπειτα από τρία χρόνια υστέρηση και μάλιστα άνω των 300 εκατ. ευρώ που οφείλεται στις χαμηλότερες εισπράξεις από ΕΦΚ καυσίμων και ΦΠΑ…
ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΒΑΡΗ
Το ζήτημα είναι πως η Ελλάδα αντιμετωπίζει δομικό πρόβλημα, όπως δείχνουν τα επίσημα στοιχεία. Μπήκε στη νέα κρίση έχοντας τα πιο υψηλά φορολογικά βάρη στην Ε.Ε. στον κλάδο ενέργειας. Τα επίσημα στοιχεία της Κομισιόν δείχνουν πως σε σύγκριση με το ΑΕΠ τα υψηλότερα έσοδα ανά την Ε.Ε. από τους ενεργειακούς φόρους καταγράφονται διαχρονικά στην Ελλάδα. Φτάνουν στο 3% του ΑΕΠ, με τα χαμηλότερα να καταγράφονται στην Ιρλανδία (0,5%).
Κατά μέσο όρο οι φόροι στην Ε.Ε. είναι στο 1,63% του ΑΕΠ. Δηλαδή, η φορολογία ενέργειας στην Ελλάδα ως αναλογία του ΑΕΠ είναι διπλάσια από τον κοινοτικό μέσο όρο!
Σε αξία, πολίτες και επιχειρήσεις πληρώνουν 7,226 δισ. ευρώ τον χρόνο σε ενεργειακούς φόρους, σύμφωνα με την Κομισιόν. Τα στοιχεία του ΥΠΕΘΟ δείχνουν πως τα έσοδα μόνο από τον ΕΦΚ ενεργειακών προϊόντων είναι ετησίως 4,216 δισ. ευρώ και από τον ΦΠΑ στα πετρελαιοειδή 2,226 δισ. ευρώ. Τα επιπλέον έσοδα προκύπτουν από άλλα τέλη και κυρίως από τον ΦΠΑ (με συντελεστή 6% στην κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος και φυσικού αερίου και 24% στα υπόλοιπα είδη).
Στην έρευνα «Taxing household energy consumption in the EU: The tax burden and its redistributive effect» επισημαίνεται πως στην περίπτωση της Ελλάδας το πολύ υψηλό βάρος της φορολογίας στην κατανάλωση ενέργειας έρχεται σε πλήρη αντίθεση και με το χαμηλό ΑΕΠ. Καθιστώντας δομικά το σύστημα μη αναλογικό. Γι’ αυτό και τα βάρη γίνονται ακόμα πιο έντονα αν υπολογιστούν ως αναλογία του εισοδήματος: φτάνουν στο 7% του διαθέσιμου εισοδήματος, την πιο μεγάλη αναλογία στην Ε.Ε., σύμφωνα με την έρευνα.
Ενα άλλο στοιχείο που περιγράφεται εκτενώς από το Τaxfoundation είναι το πόσο υψηλοί είναι οι φόροι αναλογικά με την κατανάλωση. Για μία μεγαβατώρα κατανάλωσης σε επίπεδο Ε.Ε. αναλογούν 16 ευρώ φόρων, όταν είναι μόνο 8 ευρώ στην Ουγγαρία, αλλά και 38 ευρώ ανά μεγαβατώρα κατανάλωσης ενέργειας στην Ελλάδα! Εξηγείται πως η πολύ μεγάλη αυτή επιβάρυνση συνδέεται με τη μεγάλη αναλογία ορυκτών καυσίμων στο μείγμα στη χώρα μας που έχουν πολύ πιο υψηλή φορολογία…
ΡΗΤΡΑ ΔΙΑΦΥΓΗΣ
Η κυβέρνηση ζητά μία περιορισμένη ρήτρα διαφυγής για τους ενεργειακούς φόρους, ώστε να μπορούν να μειωθούν χωρίς το δημοσιονομικό κόστος να προσμετράται στον περίφημο κανόνα δαπανών. Αλλά και ξεδίπλωμα της «εργαλειοθήκης», που θα επιτρέψει τα «πακέτα» που έχουν ήδη τεθεί επί τάπητος και εκτείνονται από «pass» για καύσιμα και παρεμβάσεις στην ακτοπλοΐα και στις αερομεταφορές, έως νεωτεριστικά μέτρα όπως τηλεεργασία και επιδότηση μετακινήσεων με μέσα μαζικής μεταφοράς. Σε συνδυασμό με επιδότηση λογαριασμών ρεύματος και με αντίμετρα για φορολόγηση υπερκερδών στο πρότυπο της προηγούμενης ενεργειακής κρίσης.
«Φωτιά» στην αντλία, με πάνω από το 55% «χαράτσια»
Πιο χαρακτηριστική περίπτωση υπερφορολόγησης είναι η τιμή της βενζίνης. Τα στοιχεία του Τaxfoundation δείχνουν πως έχουμε έναν από τους υψηλότερους ΕΦΚ στην Ε.Ε. (στο 0,70 ευρώ το λίτρο για την αμόλυβδη βενζίνη). Η επιλογή είναι κυβερνητική, αφού η Ε.Ε. υποχρεώνει σε ελάχιστο ΕΦΚ 0,359 ανά λίτρο. Η Βουλγαρία έχει το χαμηλότερο ΕΦΚ (0,363 ευρώ). Να σημειωθεί πως ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης (ΕΦΚ) δεν υπολογίζεται ως ποσοστό επί της τιμής (όπως ο ΦΠΑ), αλλά είναι ένας σταθερός φόρος ανά ποσότητα. Υπάρχουν όμως και άλλοι φόροι έως την τελική τιμή στην «αντλία».
Για παράδειγμα, για 1 λίτρο βενζίνης με τελική τιμή 2 ευρώ ο φόρος αντιπροσωπεύει σχεδόν το 55% της τελικής τιμής (περίπου 1,087 ευρώ). Φτάνουμε στον τελικό φόρο αν προστεθεί και ο ΦΠΑ (στο 0,375 ευρώ για τιμή στα 2 ευρώ το λίτρο), αλλά και άλλα τέλη και εισφορές (ίσα με 0,012 ευρώ).
Η «χονδρική» τιμή από το διυλιστήριο μαζί με το περιθώριο εμπορίας/διάθεσης είναι περίπου 0,913 ευρώ. Από το ποσό αυτό περίπου 0,05 ευρώ είναι το περιθώριο κέρδους στο στάδιο της εμπορίας και περίπου 0,10-0,12 ευρώ το κέρδος στα πρατήρια.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (20 ΜΑΡΤΙΟΥ 2026)
