Μια ιστορική συμφωνία ειρήνης μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν ανακοινώθηκε μετά από σχεδόν τέσσερις μήνες έντονων συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, με τις δύο πλευρές να επιβεβαιώνουν την επίτευξη κατ’ αρχήν συμφωνίας για τον τερματισμό των εχθροπραξιών.
Την εξέλιξη επιβεβαίωσε ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γκαριμπαμπαντί, ο οποίος δήλωσε ότι η συμφωνία οδηγεί σε «άμεσο τέλος» του πολέμου μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, ενώ περιλαμβάνει και τις συγκρούσεις που συνδέονται με το μέτωπο Ισραήλ – Χεζμπολάχ στον Λίβανο.
Διαβάστε ακόμα: «Πράσινο» φως για θαλάσσιες εξορύξεις στα βάθη του Ειρηνικού
Παρά τις ανακοινώσεις, οι λεπτομέρειες του πλαισίου παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άγνωστες. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, μέσω ανάρτησής του στην πλατφόρμα Truth Social, έκανε λόγο για αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, τονίζοντας ότι οι παγκόσμιες θαλάσσιες μεταφορές και οι ροές πετρελαίου μπορούν να επανέλθουν στην κανονικότητα.
Ωστόσο, αργότερα διευκρίνισε ότι η πλήρης επαναλειτουργία του στρατηγικού περάσματος θα εξαρτηθεί από την επίσημη υπογραφή της συμφωνίας και την ολοκλήρωση επιχειρήσεων αποναρκοθέτησης στην περιοχή.
Υπογραφή στη Γενεύη στις 19 Ιουνίου
Σύμφωνα με το Πακιστάν, το οποίο διαδραμάτισε κεντρικό ρόλο στις διαμεσολαβητικές προσπάθειες, η επίσημη τελετή υπογραφής αναμένεται να πραγματοποιηθεί στη Γενεύη την Παρασκευή 19 Ιουνίου.
Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, ήταν ο πρώτος που ανακοίνωσε τη συμφωνία, υπογραμμίζοντας ότι προβλέπει «άμεσο και μόνιμο τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα», συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
Από την πλευρά της Τεχεράνης, το κρατικό πρακτορείο Mehr ανέφερε ότι το μνημόνιο κατανόησης προβλέπει την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ μέσα σε διάστημα 30 ημερών και υπό ιρανική διαχείριση.
Οι ισραηλινές επιδρομές απείλησαν τις διαπραγματεύσεις
Η συμφωνία επιτεύχθηκε σε μια ιδιαίτερα τεταμένη συγκυρία, καθώς λίγες ώρες νωρίτερα ισραηλινή αεροπορική επιδρομή στον Λίβανο είχε προκαλέσει νέα ένταση στην περιοχή.
Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε καλέσει όλες τις πλευρές σε αυτοσυγκράτηση μετά τα πλήγματα στη Βηρυτό, την ώρα που οι διαμεσολαβητές προσπαθούσαν να ολοκληρώσουν το προσχέδιο της συμφωνίας.
Η διαδικασία παρουσίασε καθυστερήσεις, καθώς Ιρανοί αξιωματούχοι προειδοποίησαν με αντίποινα μετά από επίθεση στα νότια προάστια της Βηρυτού, η οποία στοίχισε τη ζωή σε τρεις ανθρώπους και τραυμάτισε άλλους έξι.
Σύμφωνα με το Axios, ο Αμερικανός πρόεδρος απέδωσε την προσωρινή αναβολή των συνομιλιών στη συγκεκριμένη ισραηλινή επιχείρηση. Το Ισραήλ υποστήριξε ότι στόχος της επιδρομής ήταν υψηλόβαθμα στελέχη της Χεζμπολάχ, σε απάντηση εκτοξεύσεων βλημάτων προς το βόρειο τμήμα της χώρας.
Παραμένουν οι διαφωνίες για το πυρηνικό πρόγραμμα
Παρά τη σημαντική πρόοδο, αρκετά κρίσιμα ζητήματα παραμένουν ανοιχτά. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, η συμφωνία προβλέπει την πλήρη αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, από όπου πριν από τη σύγκρουση διερχόταν περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και LNG.
Σε αντάλλαγμα, οι ΗΠΑ φέρονται να αίρουν τον αποκλεισμό του Ιράν και να επιτρέπουν εκ νέου τις εξαγωγές πετρελαίου, προσφέροντας σημαντική οικονομική ανάσα στην ιρανική οικονομία.
Ωστόσο, το πλέον ευαίσθητο θέμα, που αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, δεν φαίνεται να περιλαμβάνεται στην παρούσα συμφωνία. Οι σχετικές διαπραγματεύσεις αναμένεται να συνεχιστούν για τουλάχιστον 60 ημέρες, με στόχο μια πιο ολοκληρωμένη διπλωματική διευθέτηση.
Επιφυλάξεις και αντιδράσεις
Η συμφωνία αντιμετωπίζεται με επιφυλακτικότητα από αναλυτές, οι οποίοι εκτιμούν ότι η επίλυση τόσο σύνθετων θεμάτων μέσα σε περιορισμένο χρονικό διάστημα θα είναι ιδιαίτερα δύσκολη.
Αντιδράσεις καταγράφονται και στο Ισραήλ, όπου πολιτικοί και ειδικοί εκφράζουν ανησυχίες για την απουσία σαφών δεσμεύσεων σχετικά με το ιρανικό βαλλιστικό πρόγραμμα και τη στήριξη οργανώσεων όπως η Χεζμπολάχ και οι Χούθι της Υεμένης.
Παράλληλα, επικρίσεις διατυπώνονται και στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών, κυρίως από στελέχη του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, τα οποία θεωρούν ότι ορισμένες προβλέψεις της συμφωνίας ενδέχεται να ενισχύσουν τη θέση της Τεχεράνης.
Ακόμη και αν τα Στενά του Ορμούζ επαναλειτουργήσουν σύντομα, ειδικοί εκτιμούν ότι οι θετικές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία δεν θα είναι άμεσες, καθώς η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας παραμένει ζητούμενο και οι ζημιές σε κρίσιμες υποδομές θα απαιτήσουν σημαντικό χρόνο για να αποκατασταθούν.
Διαβάστε ακόμα: «Κόκκινα» δάνεια: Κρυφή «βόμβα» 80 δισ. ευρώ «παγιδεύει» τις ΜμΕ
