Μεγάλη είναι η έξαρση της νευρικής ανορεξίας σε παιδιά 10 και 11 χρονών, αγόρια και κορίτσια, που μάλιστα προσέρχονται κατά την οξεία φάση της νόσου, καθώς παιδιά μέσα σε 5-6 μήνες έχασαν το 40% του βάρους τους, γεγονός που μπορεί να έχει τεράστιο αντίκτυπο σε νευροβιολογικό επίπεδο, καθώς ο εγκέφαλός τους βρίσκεται ακόμη σε ανάπτυξη.
ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΟΥΣΚΟΥΚΗ*
Η νόσος είναι πολυπαραγοντική, δηλαδή προϋποθέτει αλληλεπίδραση γονιδίων και περιβάλλοντος. Για πολλά παιδιά με προδιάθεση ή κληρονομικότητα, οι περιοριστικές συνθήκες την περίοδο του κορονοϊού έπαιξαν κρίσιμο ρόλο, ειδικότερα σε παιδιά 8-9 ετών που είδαν τη ζωή τους να αλλάζει, καθώς σταμάτησαν να πηγαίνουν σχολείο. Η επαναφορά έπειτα από δύο χρόνια σε μια νέα κανονικότητα, σε συνδυασμό με τη διαδικασία της προήβης και την έκρηξη γοναδοτροπινών, πυροδότησε την έναρξη της νόσου.
Μετά τον Covid-19 αυξήθηκαν όλες οι διαταραχές πρόσληψης τροφής, καθώς στην πρώτη καραντίνα υπήρξε αιφνίδια μεταβολή της καθημερινότητας και της ρουτίνας, γεγονός πολύ τραυματικό. Ειδικά οι έφηβοι εγκλωβίστηκαν σε μια ηλικία που αρχίζουν το φλερτ, η αυτονόμηση, η κοινωνικοποίηση, έχοντας μεγάλη εξάρτηση από τις οθόνες, όπου υπήρξε πολύ μεγάλο influencing σε σχέση με τη διατροφή. Εκείνη την περίοδο υπήρξε ραγδαία αύξηση της ορθορεξίας, της εμμονής δηλαδή με την υγιεινή διατροφή, με την καθαρότητα των τροφών, την αποφυγή απολαυστικών τροφών, την εξάρτηση από τη γυμναστική.
Στα μικρά παιδιά οι διατροφικές διαταραχές σχετίζονται με την ανάγκη να είναι τέλεια, να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις των ενηλίκων, όπως τα παιδιά που ασχολούνταν με αθλήματα όπου το βάρος παίζει ρόλο. Σταματούν να τρώνε για μην ανέβουν κατηγορία, για παράδειγμα, και αγωνιστούν με παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας.
Πρόκειται για τη λεγόμενη «τριάδα του έφηβου αθλητή» ή σύνδρομο RED-S, που αφορά την εμφάνιση διατροφικών διαταραχών σε συνδυασμό με μειωμένη ορμονική λειτουργία και επακόλουθη οστεοπενία ή οστεοπόρωση σε νεαρούς αθλητές και αθλήτριες. Σχετίζεται, επίσης, με τον ανταγωνισμό, το άγχος της επίδοσης και το προπονητικό περιβάλλον στο οποίο καλλιεργείται η κουλτούρα της επιτυχίας με οποιοδήποτε κόστος. Εμφανίζεται σε αθλητές της άρσης βαρών, της πάλης, της ρυθμικής γυμναστικής, της συγχρονισμένης κολύμβησης, του μπαλέτου και άλλων αθλημάτων, όπου το βάρος παίζει ρόλο, με στόχο η διατήρηση του παιδισμού στο σώμα, ώστε να διατηρηθεί η ευελιξία και το χαμηλό βάρος.
Το RED-S έχει άλλο υπόβαθρο από τις κλασικές διαταραχές πρόσληψης τροφής, που σχετίζονται περισσότερο με τη χαμηλή αυτοεκτίμηση. Στις κλασικές διατροφικές διαταραχές η γενετική προδιάθεση παίζει τον κυριότερο ρόλο με 12πλάσια πιθανότητα να εμφανιστεί κάποια διατροφική διαταραχή εάν υπάρχει πάσχων πρώτου βαθμού, ενώ στην τριάδα του έφηβου αθλητή η επίδραση του περιβάλλοντος φαίνεται ότι συμβάλλει καθοριστικά.
Περαιτέρω, ακόμα κι ένα παιδί με ισορροπημένη προσωπικότητα μπορεί να αναπτύξει σύνδρομο RED-S όταν είναι φιλόδοξο, με κουλτούρα «win at all cost» και όταν επιπλέον γονείς και προπονητές τού ασκούν πίεση, συχνά εστιάζοντας στο κίνητρο της εξασφάλισης μορίων στις πανελλαδικές.
Η επιβολή πολύ αυστηρών κανόνων διατροφής, η εμμονή με την «καθαρότητα» των τροφών και την υγιεινή διατροφή μπορεί να πυροδοτήσουν φαύλο κύκλο διατροφικής διαταραχής (ορθορεξία). Συμπερασματικά, η ισορροπία σε όλες τις πτυχές της καθημερινότητας και το θετικό κλίμα ευνοούν την υγιή σωματική και ψυχοκοινωνική ανάπτυξη των παιδιών.
* Kαθηγητής Δερματολογίας, νομικός, πρόεδρος
της Ιπποκρατείου Aκαδημίας Iαματικής Iατρικής,
πρόεδρος Παγκόσμιας Aκαδημίας Kινεζικής και
Συμπληρωματικής Iατρικής
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 20/3/2026)
