Με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή να βρίσκεται στη 14η ημέρα από την έναρξη των επιχειρήσεων κατά του Ιράν από το Ισραήλ και τις ΗΠΑ, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των διεθνών ειδησεογραφικών πρακτορείων και τις αναλύσεις των τελευταίων ωρών οκτώ παράγοντες θα κρίνουν τς εξελίξεις και συγκεκριμένα τη διάρκεια, την ένταση και το ενδεχόμενο διάχυσης της κρίσης.
Βασικό ρόλο θα διαδραματίσουν τα Στενά του Ορμούζ, η αντοχή των αμυνόμενων και ο στόχος που έχουν θέση οι Ηνωμένες Πολιτείες (εάν πραγματικά επιθυμούν έναν ελεγχόμενο τέλος ή αν αφήσουν τα γεγονότα να οδηγήσουν σε μια πιο μεγάλη περιφερειακή κρίση). Επίσης, καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις θα έχουν τα πιθανά ρήγματα που θα παρουσιαστούν στο καθεστώς του Ιράν τις επόμενες ημέρες, το άνοιγμα ή μη νέων μετώπων στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, οι αντιδράσεις των υπόλοιπων χωρών του Κόλπου, η διάθεση ή μη διαπραγμάτευσης από τους επιτιθέμενους και φυσικά η στάση που θα κρατήσουν οι αγορές.
Αναλυτικότερα, οι οκτώ παράγοντες που θα κρίνουν το άμεσο μέλλον του πολέμου στη Μέση Ανατολή είναι οι εξής:
1) ΟΡΜΟΥΖ
Τα Στενά του Ορμούζ είναι ο πιο κρίσιμος παράγοντας. Σύμφωνα με τα διεθνή πρακτορεία, η διέλευση πλοίων έχει καταρρεύσει κατά περίπου 97%, περισσότερα από 11 πλοία έχουν δεχθεί επιθέσεις. Σημειωτέον από το πέρασμα αυτό εξαρτάται περίπου το 1/5 του παγκόσμιου πετρελαίου και LNG, καθώς και περίπου το 33% των λιπασμάτων. Αν το Ορμούζ δεν αποκατασταθεί, ο πόλεμος σχεδόν αναγκαστικά θα γίνει μακρύτερος, ακριβότερος και πιο διεθνοποιημένος.
2) ΙΡΑΝ
Το βασικό νέο στοιχείο των τελευταίων ωρών είναι ότι, παρά τις πιο έντονες σε βάρος του επιδρομές, το Ιράν συνεχίζει να απαντά με πυραύλους και drones εναντίον του Ισραήλ, των αμερικανικών βάσεων και διάφορων στόχων στον Κόλπο. Αυτό σημαίνει ότι η έκβαση δεν θα κριθεί μόνο από το πόσο δυνατά πλήττεται το Ιράν, αλλά από το κατά πόσο μπορεί να διατηρεί ρυθμό στις δικές τους πυραυλικές, ναυτικές και ευρύτερα ασύμμετρες επιθέσεις.
3) ΚΛΙΜΑΚΩΣΗ
Αν η Ουάσινγκτον συνεχίσει να κρατά τον πόλεμο σε επίπεδο στρατιωτικής πίεσης, χωρίς να διαλύσει ολοκληρωτικά την ιρανική κρατική και ενεργειακή υποδομή, τότε δεν αποκλείεται να αφήνει ανοιχτό παράθυρο διαπραγμάτευσης. Αν, όμως, περάσει σε βαθύτερα πλήγματα, με στόχο να γονατίσει το καθεστώς ή να κλείσει κάθε ιρανικό μοχλό πίεσης, τότε αυξάνει πολύ η πιθανότητα το Ιράν να απαντήσει ακόμα πιο επιθετικά στη θάλασσα και την περιφέρεια.
4) ΚΑΘΕΣΤΟΣ
Η ανάδειξη του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ δεν έχει οδηγήσει, τουλάχιστον μέχρι τώρα, σε εμφανή κατάρρευση του συστήματος στο Ιράν. Διεθνή πρακτορεία κάνουν λόγο για κλίμα πείσματος και καταστολής στο εσωτερικό της χώρας, ενώ τα περιφερειακά μέσα καταγράφουν προσπάθεια πολιτικής συσπείρωσης. Αν αυτή η συνοχή κρατήσει, ο πόλεμος έχει μεγαλύτερη πιθανότητα να τραβήξει. Αν εμφανιστούν εσωτερικά ρήγματα, η στρατιωτική πίεση μπορεί να αρχίσει να μεταφράζεται και σε πολιτική αποδυνάμωση.
5) ΔΙΑΧΥΣΗ
Ο πόλεμος δεν αφορά πια μόνο το Ιράν από τη μία πλευρά και το Ισραήλ και τις ΗΠΑ από την άλλη. Σύμφωνα με τα διεθνή πρακτορεία, το Ιράκ φαίνεται ότι είναι ευάλωτο σε ταχεία κλιμάκωση, ο Κόλπος ήδη δέχεται πλήγματα, η ναυτιλία έχει μπει στο στόχαστρο και ο Λίβανος παραμένει ενεργός παράγοντας. Οσο περισσότερα μέτωπα ανοίγουν τόσο δυσκολότερο γίνεται να υπάρξει γρήγορο τέλος.
6) ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ
Αν η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ), το Κατάρ και άλλοι μείνουν κυρίως σε αμυντική στάση και πίεση για αποκλιμάκωση, υπάρχει περιθώριο περιορισμού της κρίσης. Αν αρχίσουν να εμπλέκονται πιο ενεργά και αυτές οι χώρες ή εάν οι επιθέσεις εναντίον τους αυξηθούν, τότε η κατάσταση θα γίνει πολύ δύσκολη. Παράλληλα, η Ρωσία, η Κίνα και η Ευρώπη παίζουν ρόλο όχι τόσο ως άμεσοι στρατιωτικοί «παίκτες», αλλά ως δίαυλοι, σιωπηροί εξισορροπιστές ή παράγοντες που επηρεάζουν το κόστος του πολέμου.
7) ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗ
Ο παράγοντας «διαπραγμάτευση» είναι ο καθαρός πολιτικός καταλύτης των εξελίξεων. Μέχρι στιγμής υπάρχουν κυρίως αντικρουόμενα «μηνύματα». Από τη μία υπάρχουν αμερικανικές νύξεις ότι ο πόλεμος μπορεί να τελειώσει σύντομα, από την άλλη η ιρανική γραμμή εμμένει στο σενάριο ότι η πίεση θα συνεχιστεί και ότι το τέλος δεν θα το ορίσει η Ουάσινγκτον.
8) ΑΓΟΡΕΣ
Οι αγορές στην προκειμένη δεν διαδραματίζουν τον ρόλο των απλών «παρατηρητών». Αποτελούν έναν ισχυρό παράγοντα επιρροής των κυβερνήσεων και των αποφάσεων. Ηδη στα διεθνή πρακτορεία γίνεται λόγος για τη χειρότερη ενεργειακή διαταραχή από τα σοκ της δεκαετίας του 1970, ενώ, σύμφωνα με αναλύσεις, εάν το πετρέλαιο, το LNG, οι ναύλοι, τα λιπάσματα και τα ασφάλιστρα παραμείνουν σε καθεστώς «πρεσαρίσματος», τότε θα αυξηθούν η πίεση για πολιτική διευθέτηση αλλά και η πιθανότητα απερίσκεπτης κλιμάκωσης.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 13/3/2026)
