Η εικόνα των δημόσιων οικονομικών στην Ελλάδα εμφανίζει βελτίωση τα τελευταία χρόνια, ωστόσο διαρθρωτικές αδυναμίες εξακολουθούν να περιορίζουν την πλήρη αξιοποίησή της. Ένα από τα πιο επίμονα ζητήματα παραμένει η φοροδιαφυγή, η οποία συνεχίζει να επηρεάζει τόσο τα δημόσια έσοδα όσο και τη λειτουργία της αγοράς.
ΠΑΡΑΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Σύμφωνα με πρόσφατες εκτιμήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος, η παραοικονομία στη χώρα εξακολουθεί να κινείται σε επίπεδα υψηλότερα από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Υπολογίζεται ότι κυμαίνεται μεταξύ 20,9% και 21,6% του ΑΕΠ, όταν στην ΕΕ τα αντίστοιχα ποσοστά είναι αισθητά χαμηλότερα.
Το φαινόμενο εμφανίζεται κυρίως σε κλάδους όπου επικρατεί η αυτοαπασχόληση και η χρήση μετρητών, γεγονός που δυσχεραίνει την πλήρη καταγραφή των εισοδημάτων. Η έκταση της παραοικονομίας συνδέεται με απώλεια φορολογικών εσόδων, αλλά και με ζητήματα διαφάνειας και ανταγωνισμού μεταξύ επιχειρήσεων.
ΣΤΟΙΧΕΙΑ
Τα διαθέσιμα δεδομένα καταγράφουν σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ δηλωθέντων εισοδημάτων και πραγματικής οικονομικής δραστηριότητας. Σε πολλές περιπτώσεις, τα καθαρά κέρδη που δηλώνονται από επαγγελματίες αντιστοιχούν περίπου στο 6% των ακαθάριστων εσόδων, ενώ το μέσο δηλωθέν εισόδημα παραμένει σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα.
Παράλληλα, σε συγκεκριμένους κλάδους, όπως η εστίαση, η διασκέδαση και υπηρεσίες καθημερινής χρήσης, καταγράφεται υψηλό ποσοστό επιχειρήσεων που δηλώνουν ζημιές ή μηδενικά κέρδη. Ακόμη και όπου εμφανίζονται θετικά αποτελέσματα, τα δηλωθέντα ποσά παραμένουν περιορισμένα, γεγονός που εντείνει τα ερωτήματα για την ακρίβεια της φορολογικής εικόνας.
ΕΛΕΓΧΟΙ
Η αύξηση των φορολογικών εσόδων τα τελευταία χρόνια αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στην ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών και στην αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων. Η επέκταση των ηλεκτρονικών συναλλαγών, η διασύνδεση των πληροφοριακών συστημάτων και η εντατικοποίηση των ελέγχων έχουν περιορίσει ορισμένες μορφές φοροδιαφυγής.
Ωστόσο, η εμπειρία δείχνει ότι τα μέτρα αυτά δεν επαρκούν από μόνα τους. Η απλοποίηση του φορολογικού πλαισίου και η μείωση της γραφειοκρατίας θεωρούνται κρίσιμες προϋποθέσεις για τη βελτίωση της συμμόρφωσης, καθώς διευκολύνουν τη λειτουργία των επιχειρήσεων και περιορίζουν τα αντικίνητρα.
ΦΟΡΟΑΠΑΛΛΑΓΕΣ
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στο ζήτημα των φορολογικών απαλλαγών. Το υφιστάμενο πλαίσιο χαρακτηρίζεται από πολυπλοκότητα και μεγάλο αριθμό εξαιρέσεων, χωρίς πάντα σαφή αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς τους.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι το συνολικό ύψος των φοροαπαλλαγών ανήλθε το 2024 σε περίπου 22,88 δισ. ευρώ, καταγράφοντας αύξηση σε σχέση με προηγούμενα έτη. Η απουσία συστηματικής αξιολόγησης περιορίζει τη δυνατότητα αξιοποίησης αυτών των πόρων με πιο στοχευμένο τρόπο.
ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ
Η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής και η αναθεώρηση των φοροαπαλλαγών συνιστούν δύο βασικές προκλήσεις για την οικονομική πολιτική. Η ενίσχυση της διαφάνειας, η αξιοποίηση της τεχνολογίας και η καλλιέργεια φορολογικής συνείδησης αποτελούν βασικά εργαλεία προς αυτή την κατεύθυνση.
Παράλληλα, η δημιουργία δημοσιονομικού χώρου χωρίς επιπλέον επιβαρύνσεις συνδέεται άμεσα με την αποτελεσματική καταπολέμηση της παραοικονομίας. Η εξέλιξη αυτών των παραμέτρων αναμένεται να επηρεάσει τη δυνατότητα εφαρμογής νέων πολιτικών στήριξης και τη συνολική πορεία της οικονομίας τα επόμενα χρόνια.
