Με τις έρευνες της EPPO για φερόμενη οργανωμένη απάτη με τις αγροτικές ενισχύσεις να είναι σε εξέλιξη και με τις ημέρες και τα έργα της κυβέρνησης και του υπουργού Δικαιοσύνης Γιώργου Φλωρίδη να είναι στο «μικροσκόπιο» της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, η οποία υποστηρίζει ότι οι πρόσφατες νομοθετικές παρεμβάσεις περιορίζουν τη δράση της στην Ελλάδα, το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ… απειλεί με «χειροπέδες» τα ευρωπαϊκά κονδύλια και την οικονομία. Η πρόσφατη επιστολή Κοβέσι προς την Κομισιόν μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για πιο αυστηρούς ελέγχους και τοποθέτηση επιπλέον «φίλτρων», κάτι το οποίο θα κάνει πιο δύσκολη την ενίσχυση του εγχώριου επιχειρείν, προκαλώντας τραγικά αποτελέσματα στο σύνολο της αγοράς και της κοινωνίας.
ΤΟΥ ΝΑΣΟΥ ΧΑΤΖΗΤΣΑΚΟΥ
Το περιεχόμενο της επιστολής Κοβέσι περιγράφεται στην πρόσφατη ανακοίνωση της EPPO (Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας). Η Λ. Κοβέσι απευθύνθηκε στην Κομισιόν με βάση το Recital 16 του Κανονισμού 2020/2092, δηλαδή του Κανονισμού αιρεσιμότητας για την προστασία του προϋπολογισμού της Ε.Ε. Η EPPO υποστηρίζει ότι οι πρόσφατες νομοθετικές αλλαγές στην Ελλάδα (με την «υπογραφή» Φλωρίδη) έχουν αρνητική επίδραση στην ανεξάρτητη και την αποτελεσματική λειτουργία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Οπως προκύπτει από το ρεπορτάζ της «DEALnews», το κρίσιμο σημείο είναι ότι ο Κανονισμός 2020/2092 δεν αφορά απλώς γενικές πολιτικές διαφωνίες για το κράτος δικαίου. Ο Κανονισμός ενεργοποιείται όταν παραβιάσεις ή θεσμικές δυσλειτουργίες επηρεάζουν ή απειλούν σοβαρά τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση του προϋπολογισμού της Ε.Ε. ή την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της.
Διαβάστε ακόμα: ΑΦΙΕΡΩΜΑ – Κερδοφόρα τα δύο μεγαλύτερα λιμάνια της χώρας
Στο σημείο αυτό, σημειώνεται ότι η Ελλάδα στις 20 Αυγούστου του 2022 βγήκε από το καθεστώς ενισχυμένης εποπτείας, αλλά παραμένει σε μεταπρογραμματική εποπτεία, η οποία με βάση το σημερινό πρόγραμμα αποπληρωμών εκτιμάται ότι θα διαρκέσει έως το… 2059, ενώ παρακολουθείται μέσω του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου (European Semester) όπως όλα τα κράτη-μέλη της Ε.Ε.
Τι μπορεί να αλλάξει μετά την επιστολή Κοβέσι; Η επιστροφή σε ένα νέο μνημονιακό καθεστώς αποκλείεται. Ομως, η προσθήκη επιπλέον θεσμικών «φίλτρων» για τα κοινοτικά κονδύλια είναι ορατή, βάσει του πλαισίου εντός του οποίου πρέπει να κινείται η Κομισιόν (ανεξάρτητα από τις όποιες πολιτικές «πλάτες» μπορεί μέχρι ενός σημείου να βάλει σε «φίλιες» προς την ηγεσία της κυβερνήσεις). Ετσι, τα πιθανά σενάρια μετά την επιστολή Κοβέσι είναι τα εξής:
1) Αίτημα εξηγήσεων: Η ηπιότερη εκδοχή είναι η Κομισιόν να ζητήσει διευκρινίσεις από την κυβέρνηση (για παράδειγμα, εάν οι πρόσφατες νομοθετικές αλλαγές επηρεάζουν την αρμοδιότητα της EPPO και αν οι Ευρωπαίοι εισαγγελείς μπορούν να ασκούν ανεμπόδιστα τα καθήκοντά τους).
2) Πίεση για διορθωτική ρύθμιση: Η δεύτερη εκδοχή είναι η Κομισιόν να ασκήσει πιέσεις προς την Αθήνα για νομοτεχνική διόρθωση, έτσι ώστε η δράση της EPPO να μην εμποδίζεται σε υποθέσεις οι οποίες αφορούν τα οικονομικά συμφέροντα της Ε.Ε.
3) Αυστηρότερος έλεγχος σε πληρωμές και ορόσημα: Το τρίτο πιθανό φίλτρο δύναται να αφορά κυρίως το Ταμείο Ανάκαμψης (Τ.Α.) και ενδεχομένως ευρύτερα τη στάση της Κομισιόν κατά την αξιολόγηση της διαχείρισης των ευρωπαϊκών πόρων (ΕΣΠΑ, ΚΑΠ). Αυτό μπορεί να «μεταφραστεί» σε πιο αυστηρή τεκμηρίωση, περισσότερες διευκρινίσεις, καθυστερήσεις στην αξιολόγηση αιτημάτων πληρωμής ή μεγαλύτερη πίεση προτού εγκριθούν επόμενες εκταμιεύσεις. Ειδικά για το Ταμείο Ανάκαμψης, το ζήτημα γίνεται πιο ευαίσθητο επειδή όλα τα ορόσημα και οι στόχοι του πρέπει να έχουν επιτευχθεί έως τις 31 Αυγούστου 2026 και οι τελικές πληρωμές να ολοκληρωθούν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Επίσης, είναι σε εξέλιξη η διαπραγμάτευση για τη «χάραξη» της επόμενης προγραμματικής περιόδου κι έτσι οι συνέπειες μπορεί να φτάσουν έως τη διαπραγματευτική δύναμη που θα έχει η Αθήνα την ώρα που διεκδικεί ένα ενισχυμένο (ή έστω μη μειωμένο) πακέτο κονδυλίων για την προσεχή 7ετία.
4) Ενταξη στο ευρύτερο πλαίσιο κράτους δικαίου: Η τέταρτη εκδοχή είναι η υπόθεση να περάσει στο «Rule of Law Report», στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο ή σε ειδική θεσμική παρακολούθηση. Σε αυτή την περίπτωση δημιουργείται φάκελος για να εξεταστεί κατά πόσο η Ελλάδα διαθέτει επαρκείς εγγυήσεις ελέγχου, διαφάνειας και προστασίας του ευρωπαϊκού χρήματος.
5) Προσυμπτωματική διαδικασία βάσει Κανονισμού αιρεσιμότητας: Η Κομισιόν έχει τη δυνατότητα, εφόσον θεωρήσει ότι η δυσχέρανση της λειτουργίας της EPPO στην Ελλάδα μπορεί να συνδέεται με κίνδυνο για τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση του προϋπολογισμού της Ε.Ε. ή για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της, να κινήσει τη διαδικασία του Κανονισμού 2020/2092. Το ενδεχόμενο αυτό δεν συνεπάγεται άμεσες κυρώσεις. Αρχικά προβλέπει ειδοποίηση, εξηγήσεις και δυνατότητα διορθωτικών μέτρων από το κράτος-μέλος.
6) Χρηματοδοτικά μέτρα ή πάγωμα πληρωμών: Το έκτο, βαρύτερο, και λιγότερο πιθανό επί της παρούσης, σενάριο είναι η πρόταση μέτρων προς το Συμβούλιο, αν η Κομισιόν κρίνει ότι υπάρχει άμεσος κίνδυνος για το ευρωπαϊκό χρήμα και ότι οι ελληνικές εξηγήσεις ή διορθώσεις δεν επαρκούν. Τα μέτρα, σε αυτό το -απευκταίο- ενδεχόμενο, μπορεί να περιλαμβάνουν περιορισμό χρηματοδότησης ή αναστολή πληρωμών.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (29 ΜΑΙΟΥ 2026)
