Κλιμάκωση των επιθέσεων με τουλάχιστον έξι εμπορικά πλοία να έχουν δεχθεί πλήγματα, μεταξύ των οποίων και ελληνικών συμφερόντων
Η παγκόσμια ναυτιλία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια συνδυασμένη και πρωτοφανή ναυτιλιακή και ενεργειακή κρίση σε τέσσερα κομβικά μέτωπα, προκαλώντας ένα εξαιρετικά ασταθές περιβάλλον για το διεθνές εμπόριο, τις εφοδιαστικές αλυσίδες και την ενέργεια.
Τα τέσσερα ανοιχτά μέτωπα της παγκόσμιας ναυτιλίας που απειλούν την ασφάλεια των ναυτικών και των πλοίων εντοπίζονται στα Στενά του Ορμούζ, στη Μαύρη Θάλασσα, στη Ερυθρά Θάλασσα με τις απειλές των Χούθι και στη θαλάσσια περιοχή της Υεμένης, με τις ομάδες πειρατών από τη Σομαλία.
Διαβάστε ακόμα: ΡΑΑΕΥ: Ανατροπή στα τιμολόγια ρεύματος – Φθηνότερα πλέον τα κυμαινόμενα
Στα Στενά του Ορμούζ, η επίθεση που εξαπολύουν οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν στα πλοία που πλέουν από τον θαλάσσιο διάδρομο του Ομάν αλλά και οι στρατιωτικές παρεμβάσεις στα πλοία που διαπλέουν μέσω της παράκτιας ζώνης του Ιράν προκαλούν απαγορευτικό περιβάλλον για τη θαλάσσια ναυσιπλοΐα. Αποτέλεσμα είναι να περιοριστούν οι κινήσεις των πλοίων στην είσοδο και την έξοδο.
Στην Ερυθρά Θάλασσα, οι αντάρτες Χούθι στην Υεμένη επέκτειναν τις επιχειρήσεις τους, ανακοινώνοντας ναυτικό αποκλεισμό κατά των λιμένων της Σαουδικής Αραβίας και στοχεύοντας και πάλι πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα και στα Στενά Μπαμπ ελ-Μαντέμπ. Αυτό έχει ως συνέπεια να στερεί από τα δεξαμενόπλοια και τα πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων τις συντομότερες θαλάσσιες διόδους προς την Ευρώπη, κυρίως μέσω της διώρυγας του Σουέζ.
Οι Σομαλοί πειρατές, που δραστηριοποιούνται στην Αραβική Θάλασσα και στον Κόλπο του Αντεν, εκμεταλλεύονται τη γενικότερη κατάσταση, χρησιμοποιούν αλιευτικά σκάφη για να οργανώνουν επιθέσεις σε μεγάλες αποστάσεις στην Αραβική Θάλασσα και στον Ινδικό Ωκεανό, στην Υεμένη, και καταλαμβάνουν εμπορικά πλοία και μετά να ζητούν λύτρα.
Στη Μαύρη Θάλασσα, επιθέσεις εναντίον λιμενικών εγκαταστάσεων, πλοίων και ναυτικών εξαπολύουν εναλλάξ στρατιωτικές δυνάμεις της Ουκρανίας και της Ρωσίας. Τεράστιο θέμα υπάρχει και με τις αδέσποτες θαλάσσιες νάρκες, οι οποίες παραμένουν και είναι διαρκή απειλή για τη ναυσιπλοΐα προς και από τον Βόσπορο.
ΕΚΤΟΞΕΥΣΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΡΩΝ
Επισημαίνεται ότι τις τελευταίες ημέρες, από τις 19 έως τις 21 Ιουλίου 2026, έχει καταγραφεί κλιμάκωση των επιθέσεων, με τουλάχιστον έξι εμπορικά πλοία να έχουν δεχθεί πλήγματα στη Μαύρη Θάλασσα.
Το «Nissos Ios», ελληνόκτητο δεξαμενόπλοιο, της εταιρείας Kyklades Maritime, του Γιάννη Αλαφούζου, στις 19 Ιουλίου, στον ίδιο τερματικό κοντά στο Νοβοροσίσκ, χτυπήθηκε από drone, χωρίς να αναφερθούν διαρροή ή τραυματισμοί.
Το «Asia,» ελληνόκτητο δεξαμενόπλοιο της Dynacom, του Γιώργου Προκοπίου, χτυπήθηκε στις 19 Ιουλίου, στον τερματικό σταθμό πετρελαίου CPC κοντά στο Νοβοροσίσκ της Ρωσίας. Δέχθηκε επίθεση από ουκρανικά θαλάσσια drones την ώρα που φόρτωνε. Υπέστη υλικές ζημιές, κυρίως στη γέφυρα, χωρίς θύματα. Ενώ σύμφωνα με τους Financial Times φέρεται να χτυπήθηκε σε ιρανικά χωρικά ύδατα το δεξαμενόπλοιο «Kavomaleas» τα ξημερώματα της Πέμπτης 23/7.
Το «Golden Leo», φορτηγό πλοίο, με σημαία Γουινέας – Μπισάου, δέχθηκε επίθεση στις 19 Ιουλίου, κατά την έξοδό του από το λιμάνι της Οδησσού, έπειτα από φόρτωση καλαμποκιού. Χτυπήθηκε από ρωσικούς πυραύλους. Πρόκειται για το πιο φονικό χτύπημα των τελευταίων ημερών, με 10 νεκρούς – εννέα αλλοδαπά μέλη πληρώματος και έναν Ουκρανό πλοηγό.
Το «Venturo» και άλλα φορτηγά που βρίσκονταν αγκυροβολημένα ή σε αποβάθρες στο λιμάνι της Οδησσού χτυπήθηκαν το διήμερο 19-20 Ιουλίου από drones και πυραύλους.
Το «Gas Lisbon», LPG Tanker, με σημαία Λιβερίας, χτυπήθηκε τη νύχτα 20 προς 21 Ιουλίου, στα ανοιχτά της Ρουμανίας, περίπου 20 ναυτικά μίλια από τις ακτές, εντός της ΑΟΖ της, ενώ κατευθυνόταν στο ουκρανικό λιμάνι Ρένι. Υπέστη έκρηξη και μεγάλη πυρκαγιά. Τα 17 μέλη του πληρώματος απομακρύνθηκαν από ρουμανικά σωστικά σκάφη, ενώ υπήρξαν και τρεις τραυματίες.
Τα Στενά του Ορμούζ κλονίζουν επίσης και πάλι την εμπορική εμπιστοσύνη. Μόλις έναν μήνα αφότου η Ουάσινγκτον και η Τεχεράνη υπέγραψαν μνημόνιο κατανόησης που αποσκοπούσε στον τερματισμό μηνών επιθέσεων σε δεξαμενόπλοια, η εκεχειρία έχει διαλυθεί.
Τα ασφάλιστρα κύτους για τον κίνδυνο πολέμου, τα οποία βρίσκονταν σε ένα ονομαστικό κλάσμα του ενός τοις εκατό πριν από την έναρξη της κρίσης τον Φεβρουάριο, έχουν εκτοξευτεί σε ποσοστό μεταξύ τριών και δέκα τοις εκατό της ασφαλισμένης αξίας ενός πλοίου. Για ένα δεξαμενόπλοιο αξίας 100 εκατ. δολ. αυτή είναι η διαφορά μεταξύ ενός ασφαλίστρου περίπου 250.000 δολ. και ενός που φτάνει έως και τα 10 εκατ. δολ. για μία μόνο διέλευση.
Ο Νιλ Ρόμπερτς, επικεφαλής του τμήματος ναυτιλίας και αεροπορίας στον Σύνδεσμο Αγοράς Lloyd’s, περιέγραψε μια αγορά που βρίσκεται «σε τροχιά γύρω από ένα τρενάκι του λούνα παρκ», παρακολουθώντας την τιμή του πετρελαίου και τον ρυθμό των επιθέσεων. Οι τιμές υποχώρησαν για λίγο, όταν υπογράφηκε το μνημόνιο συνεργασίας τον Ιούνιο. Αυξήθηκαν ξανά μέσα σε λίγες ημέρες από νέες επιθέσεις σε εμπορικά πλοία.
Το σώμα των Φρουρών της Επανάστασης του Ιράν έπληξε αμερικανικές εγκαταστάσεις σε όλη τη Μέση Ανατολή έπειτα από έναν νέο αμερικανικό βομβαρδισμό ιρανικών πόλεων, σύμφωνα με τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης. Οι τιμές του πετρελαίου εκτινάχθηκαν για λίγο πάνω από τα 90 δολ. το βαρέλι μετά την είδηση, προτού υποχωρήσουν, αφού το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν υπέδειξε ότι οι μεσολαβητές είχαν υποβάλει νέες προτάσεις στην Τεχεράνη.
Η εμπορική ναυτιλία έχει επωμιστεί το άμεσο κόστος. Τρία πλοία δέχτηκαν επίθεση στα Στενά στις αρχές Ιουλίου, συμπεριλαμβανομένου ενός πλοίου μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου με σημαία του Κατάρ, λίγες ημέρες αφότου οι ΗΠΑ και το Ιράν συμφώνησαν να σταματήσουν τις αντεπιθέσεις. Το Ιράν κατηγόρησε τα πλοία ότι διέσχιζαν χωρίς την άδειά του, μια ερμηνεία του μνημονίου συνεργασίας που η Τεχεράνη έχει χρησιμοποιήσει για να διεκδικήσει τον έλεγχο της κυκλοφορίας μέσω της πλωτής οδού.
Ως αποτέλεσμα, ο αριθμός των διαμετακομιστικών πλοίων έχει καταρρεύσει. Σε ένα σημείο μόνο έξι πλοία διέσχισαν τα Στενά σε μία μόνο ημέρα, ο χαμηλότερος αριθμός εδώ και πέντε εβδομάδες. Εκατοντάδες πλοία έχουν μείνει αγκυροβολημένα πέρα από τα σημεία εισόδου, απρόθυμα ή ανίκανα να προχωρήσουν. Περίπου 6.000 ναυτικοί παραμένουν ουσιαστικά παγιδευμένοι στην περιοχή, ενώ καταγράφονται και νεκροί ναυτικοί από τα χτυπήματα.
SOS εκπέμπουν οι διεθνείς οργανισμοί, κανένα πέρασμα δεν θεωρείται ασφαλές
Οι σημαντικότεροι φορείς του κλάδου έχουν εκδώσει την πιο σαφή τους προειδοποίηση μέχρι σήμερα. Η BIMCO, το Διεθνές Ναυτιλιακό Επιμελητήριο, η INTERTANKO, η OCIMF, η INTERCARGO και η IMCA δημοσίευσαν από κοινού ανακοίνωση στην οποία αναφέρεται ότι ακόμα και ένας τεχνικά ανοιχτός πορθμός μπορεί να μην είναι ασφαλές για διέλευση. Το έγγραφο προειδοποιεί για κινητικές απειλές, ηλεκτρονικό πόλεμο, νάρκες, drones, πλαστογράφηση GPS και έντονη συμφόρηση, όλα αυτά ταυτόχρονα.
Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός δεν έχει καμία εξουσία να κλείσει ή να εγγυηθεί τα Στενά και η δημόσια θέση του αντικατοπτρίζει αυτόν τον περιορισμό. Ο γενικός γραμματέας Arsenio Dominguez έχει επανειλημμένα καταδικάσει τις επιθέσεις σε εμπορική ναυτιλία, πιο πρόσφατα προτρέποντας τα κράτη σημαίας, τους ιδιοκτήτες και τους φορείς εκμετάλλευσης να αποφεύγουν την έκθεση των ναυτικών σε περιττό κίνδυνο όσο η ασφάλειά τους δεν μπορεί να διασφαλιστεί. Ο IMO απομάκρυνε περίπου 11.000 ναυτικούς τον Ιούνιο μετά την υπογραφή του μνημονίου συνεργασίας, μόνο και μόνο για να διακόψει την επιχείρηση στις 25 Ιουνίου, μόλις συνεχίστηκαν οι επιθέσεις.
Οι Χούθι επεκτείνουν τον αποκλεισμό και απειλούν νέα λιμάνια
Οι Χούθι απειλούν πλέον και τα πλοία στα λιμάνια της Σαουδικής Αραβίας, με τον κίνδυνο να μην περιορίζεται μόνο στα Στενά του Ορμούζ και στα Στενά του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, αλλά οι επιθέσεις σε πλοία να επεκτείνονται. Οι Χούθι της Υεμένης έχουν κάνει ένα νέο βήμα στην κλιμάκωση της σύγκρουσης στην Ερυθρά Θάλασσα, προειδοποιώντας, μέσω e-mail, αρκετές ναυτιλιακές εταιρείες να μη φορτώνουν ή ξεφορτώνουν φορτίο στα λιμάνια της Σαουδικής Αραβίας. Σε ανακοίνωση που απέστειλαν στους πλοιοκτήτες και τους φορείς εκμετάλλευσης του ναυτιλιακού κλάδου, οι Χούθι απειλούν ότι τα πλοία που αγνοούν την απαγόρευση θα μπορούσαν να θεωρηθούν στρατιωτικοί στόχοι, «όπου κι αν βρίσκονται εντός της εμβέλειας των δυνάμεων της Υεμένης».
Η προειδοποίηση, που εκδόθηκε από το Κέντρο Συντονισμού Επιχειρήσεων με έδρα τη Σαναά, αντιπροσωπεύει μια σημαντική επέκταση της ναυτικής εκστρατείας των Χούθι. Μέχρι τώρα οι επιθέσεις είχαν ως στόχο κυρίως πλοία που πιστεύεται ότι συνδέονται με το Ισραήλ ή τους δυτικούς συμμάχους του.
Με αυτή τη νέα οδηγία η Σαουδική Αραβία, η οποία καθιερώνεται ως χερσαία παράκαμψη για την εισαγωγή και εξαγωγή αγαθών σε ορισμένες χώρες που βρέχονται από τον Περσικό Κόλπο, εμπίπτει πλέον απευθείας στο στόχαστρο της στρατηγικής του κινήματος που υποστηρίζεται από το Ιράν. Η απόφαση ουσιαστικά ισοδυναμεί με την κήρυξη ναυτικού αποκλεισμού κατά της Σαουδικής Αραβίας και ανοίγει ένα νέο μέτωπο στην κρίση που επηρεάζει τις κύριες εμπορικές οδούς μεταξύ Ασίας, Ευρώπης και Μέσης Ανατολής.
Οι Χούθι ισχυρίζονται ότι το μέτρο αποτελεί απάντηση στις ενέργειες της Σαουδικής Αραβίας κατά της Υεμένης, αλλά το μέτρο αποτελεί επίσης μέρος της ευρύτερης επιδείνωσης της περιφερειακής κατάστασης, η οποία χαρακτηρίζεται από την κλιμάκωση των εντάσεων μεταξύ Ιράν, Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ. Η Ερυθρά Θάλασσα είναι ένας από τους κύριους παγκόσμιους εμπορικούς διαδρόμους. Τεράστιοι όγκοι αγαθών και ενέργειας διακινούνται μέσω των Στενών Μπαμπ ελ-Μαντέμπ κάθε χρόνο, κατευθυνόμενοι προς τη διώρυγα του Σουέζ. Συνεπώς, οποιαδήποτε απειλή για την ασφάλεια της ναυτιλίας κινδυνεύει να έχει επιπτώσεις πολύ πέρα από τη Μέση Ανατολή.
Οι Σομαλοί πειρατές επέστρεψαν και αιχμαλωτίζουν δεξαμενόπλοια
Σομαλοί πειρατές κατέλαβαν δεξαμενόπλοιο με σημαία Τανζανίας στα ανοικτά των ακτών της Υεμένης και το μετέφεραν στα ύδατα ανοιχτά της βορειοανατολικής περιοχής Πούντλαντ της Σομαλίας, δήλωσαν την Κυριακή (19/7) πηγές ασφαλείας και τοπικοί αξιωματούχοι. Το «MT ASANA», ένα δεξαμενόπλοιο γενικών και χημικών προϊόντων κατασκευής 1992, κατελήφθη την Παρασκευή (17/7) μετά τον απόπλου του από τη Μουκάλα της Υεμένης. Τοπικοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι το πλοίο βρίσκεται τώρα στα ανοικτά των ακτών της Καλούουλα, στην ημιαυτόνομη περιοχή του Μπάρι της Πούντλαντ, ενώ πηγές ασφαλείας, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας επειδή δεν είχαν εξουσιοδότηση να συζητήσουν δημόσια το θέμα, δήλωσαν ότι επτά ένοπλοι Σομαλοί πειρατές επιβιβάστηκαν και κατέλαβαν το δεξαμενόπλοιο.
Οι Επιχειρήσεις Ναυτιλιακού Εμπορίου του Ηνωμένου Βασιλείου (UKMTO) ανέφεραν για πρώτη φορά ότι μη εξουσιοδοτημένα άτομα είχαν επιβιβαστεί σε εμπορικό πλοίο περίπου 65 ναυτικά μίλια νότια της Μουκάλα. Η εταιρεία ναυτιλιακής ασφάλειας Ambrey δήλωσε ότι το δεξαμενόπλοιο έστειλε σήμα κινδύνου κατά τη διάρκεια του περιστατικού και δεν μετέφερε ένοπλη ομάδα ασφαλείας. Δημόσια δεδομένα παρακολούθησης πλοίων έδειξαν ότι το «MT ASANA» κινούνταν αργά μέσω του Κόλπου του Αντεν με προορισμό το Μποσάσο της Σομαλίας. Το δεξαμενόπλοιο ταξίδευε με περίπου δύο κόμβους, μια ασυνήθιστα χαμηλή ταχύτητα που ταίριαζε με προηγούμενες αναφορές για σήμα κινδύνου.
Οι Αρχές του Πούντλαντ δεν έχουν σχολιάσει δημόσια την αναφερόμενη πειρατεία, δεν έχει υπάρξει δήλωση από τον ιδιοκτήτη ή τον διαχειριστή του σκάφους, ενώ οι διεθνείς ναυτικές δυνάμεις που επιχειρούν στην περιοχή δεν έχουν ακόμη εκδώσει δημόσια ενημέρωση. Η πειρατεία είναι η τελευταία σε μια σειρά επιθέσεων που συνδέονται με Σομαλούς πειρατές, των οποίων η δραστηριότητα έχει επιστρέψει στον Κόλπο του Αντεν και στον δυτικό Ινδικό Ωκεανό έπειτα από χρόνια σχετικής αδράνειας.
Μια ναυτιλιακή ανακοίνωση που εκδόθηκε τον Μάιο, η οποία συνδέεται με τον UKMTO, ανέφερε ότι η πειρατική δραστηριότητα παρέμεινε αυξημένη, με τουλάχιστον μία ενεργή ομάδα πειρατικής δράσης να δραστηριοποιείται στην περιοχή. Επίσης ανέφερε ότι αρκετά πρόσφατα περιστατικά αφορούσαν πολλαπλές βάρκες, όπλα και απόπειρες επιβίβασης σε εμπορικά πλοία.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (14 ΙΟΥΛΙΟΥ 2026)
Διαβάστε ακόμα: Η Uber εξαγοράζει την Delivery Hero αντί 13 δισ. ευρώ
