Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δεν αναστατώνει μόνο τη γεωπολιτική ισορροπία. Αναδιανέμει -και- κέρδη σε ολόκληρη την παγκόσμια ενεργειακή αλυσίδα. Με το Brent στα 102,69 δολ. στις 16 Μαρτίου και πάνω από 41% υψηλότερα από την έναρξη της σύγκρουσης, η αγορά ήδη έχει αρχίσει να ξεχωρίζει τους πρώτους διεθνείς ωφελημένους, μέσα στους οποίους συμπεριλαμβάνονται αμερικανικοί παραγωγοί πετρελαίου, μεγάλα διυλιστήρια, εταιρίες δεξαμενόπλοιων και «παίκτες» του LNG.
Οι πιο «καθαροί» κερδισμένοι, σε πρώτη ανάγνωση, είναι οι αμερικανικοί upstream παίκτες, οι οποίοι απολαμβάνουν την άνοδο της τιμής χωρίς να έχουν τον ίδιο βαθμό φυσικής έκθεσης στη ζώνη του πολέμου. Σύμφωνα με εκτίμηση της Rystad Energy (η ανεξάρτητη εταιρία ενεργειακής έρευνας, ανάλυσης και δεδομένων με έδρα το Οσλο της Νορβηγίας), οι αμερικανικοί πετρελαϊκοί όμιλοι μπορούν να αποκομίσουν απρόσμενα οικονομικά οφέλη («windfall») περίπου 63,4 δισ. δολ., αν οι υψηλές τιμές διατηρηθούν. Αυτή είναι η κατηγορία στην οποία ξεχωρίζουν εταιρίες όπως η ConocoPhillips και η Occidental (δύο από τις μεγάλες αμερικανικές εταιρίες πετρελαίου και φυσικού αερίου). Η Chevron ωφελείται από το γεγονός ότι ένα μεγάλο μέρος της αξίας της βρίσκεται στην παραγωγή και όχι μόνο στην εμπορία ή στις ευάλωτες υποδομές της περιοχής.
Η δεύτερη μεγάλη ομάδα ωφελημένων είναι τα διυλιστήρια. Εδώ δεν κρίνει τα πάντα το ακριβότερο αργό πετρέλαιο (crude), αλλά η έκρηξη στα περιθώρια των προϊόντων. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι στις 5 Μαρτίου το ευρωπαϊκό jet crack (ο δείκτης που δείχνει πόσο κέρδος αφήνει, χονδρικά, το καύσιμο αεροσκαφών στην Ευρώπη σε σχέση με το αργό πετρέλαιο) έφτασε τα 102 δολ. το βαρέλι, ένδειξη ακραίας στενότητας στην αγορά καυσίμων αεροσκαφών και ευρύτερα στα middle distillates (στη βασική κατηγορία πετρελαϊκών προϊόντων όπως το ντίζελ, το jet fuel, δηλαδή η κηροζίνη αεροσκαφών και θέρμανσης). Αυτό είναι ακριβώς το περιβάλλον που ευνοεί μεγάλους refiners (εταιρίες διύλισης πετρελαίου) όπως οι Valero, Marathon Petroleum και Phillips 66, αφού δεν πουλούν απλώς ακριβότερο πετρέλαιο, αλλά μετατρέπουν το ακριβότερο και πιο σπάνιο προϊόν σε πολύ ισχυρότερα περιθώρια κέρδους.
Η τρίτη κατηγορία κερδισμένων είναι οι εταιρίες δεξαμενόπλοιων. Στη διαδρομή VLCC από τον Περσικό Κόλπο προς την Κίνα ο ναύλος είχε αυξηθεί κατά 461% από την αρχή του έτους, καθώς οι διελεύσεις από το Ορμούζ μειώθηκαν και ο κίνδυνος εκτοξεύτηκε. Ο πόλεμος, λοιπόν, ανεβάζει και το τίμημα της μεταφοράς του πετρελαίου. Οσο αυξάνονται τα war-risk premiums (πρόσθετα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου), οι παρακάμψεις και η στενότητα διαθέσιμων πλοίων τόσο ισχυρότερο γίνεται το περιβάλλον για τους πλοιοκτήτες crude tankers.
Στο LNG η εικόνα είναι, επίσης, ανοδική, αλλά πιο σύνθετη. Υπολογίζεται ότι οι ημερήσιοι ναύλοι LNG carriers αυξήθηκαν πάνω από 40% σε μία ημέρα στις αρχές Μαρτίου, με τα Atlantic rates στα 61.500 δολ. και τα Pacific στα 41.000 δολ. Αυτό ευνοεί τόσο τους πλοιοκτήτες LNG carriers όσο και εξαγωγείς όπως η Cheniere, επειδή η αναταραχή στη Μέση Ανατολή αυξάνει τη στρατηγική αξία της αμερικανικής LNG προσφοράς και των εναλλακτικών ροών προς την Ασία και την Ευρώπη.
Τι προκύπτει; Από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή δεν κερδίζουν «οι πετρελαϊκές» γενικά και αόριστα. Κερδίζουν όσοι είναι τοποθετημένοι στο σωστό σημείο της «αλυσίδας». Οι παραγωγοί crude εκτός ζώνης πυρός, τα διυλιστήρια που γράφουν υψηλότερα cracks, οι εταιρίες δεξαμενόπλοιων που μεταφέρουν ακριβότερο ρίσκο και οι LNG παίκτες που βλέπουν την αξία των εναλλακτικών ροών να ανεβαίνει. Ο πόλεμος, δηλαδή, για ορισμένους επιχειρηματικούς ομίλους δημιουργεί ήδη ένα νέο τοπίο κερδών.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (20 ΜΑΡΤΙΟΥ 2026)
