Η παγκόσμια οικονομία έχει εισέλθει σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας, όπου οι περιφερειακές συγκρούσεις και οι διεθνείς εντάσεις έχουν άμεσο αντίκτυπο στην καθημερινή λειτουργία των αγορών.
ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΚΑΦΟΥΝΗ *
Η κρίση στη Μέση Ανατολή αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο ένα γεωπολιτικό γεγονός μπορεί να μεταφερθεί γρήγορα στην πραγματική οικονομία, επηρεάζοντας το κόστος ενέργειας, τις μεταφορές και τελικά τη λειτουργία του εμπορίου.
Σε αυτό το περιβάλλον, το λιανικό εμπόριο και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αναδεικνύονται ως οι πιο ευάλωτοι κρίκοι της οικονομικής αλυσίδας. Η ανάλυση του Τμήματος Διεθνών Σχέσεων της ΕΣΕΕ για τις πιθανές επιπτώσεις της κρίσης κατέδειξε ότι οι γεωπολιτικές εντάσεις μπορούν να προκαλέσουν διαταραχές στις θαλάσσιες εμπορικές διαδρομές, αυξήσεις στο ενεργειακό κόστος και νέες πληθωριστικές πιέσεις. Οι επιπτώσεις αυτές μεταφέρονται ταχύτατα στην αγορά, μέσω της αύξησης των μεταφορικών δαπανών, των καθυστερήσεων στις προμήθειες και της συνολικής επιβάρυνσης της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Οι εξελίξεις αυτές έχουν μπορεί να έχουν σοβαρή επίδραση στη λειτουργία του λιανικού εμπορίου. Από τη μία πλευρά, το αυξημένο κόστος ενέργειας και μεταφοράς συμπιέζει τα περιθώρια κέρδους των επιχειρήσεων. Από την άλλη πλευρά, η άνοδος των τιμών βασικών αγαθών περιορίζει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, επηρεάζοντας τη ζήτηση για προϊόντα πέραν των απολύτως αναγκαίων. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον οι μικρότερες επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες προσαρμογής, καθώς διαθέτουν περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση και μικρότερη δυνατότητα απορρόφησης των αυξήσεων του κόστους.
Τα πρόσφατα στοιχεία για την ελληνική αγορά ήταν αποκαλυπτικά για το καθεστώς πίεσης που λειτουργούσαν οι εμπορικές επιχειρήσεις προτού ακόμη ξεσπάσει η κρίση της Μέσης Ανατολής. Το 2025 ο κύκλος εργασιών του λιανικού εμπορίου στη χώρα μας κινήθηκε σε αρνητικούς πραγματικούς όρους, αντανακλώντας τόσο τη μείωση της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών όσο και το υψηλό λειτουργικό κόστος που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις. Οι αυξήσεις στην ενέργεια, στις μεταφορές και τις πρώτες ύλες έχουν συμπιέσει σημαντικά τα περιθώρια κέρδους, ακόμα και για μεγαλύτερες επιχειρήσεις του κλάδου, ενώ για τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις το περιβάλλον παραμένει ιδιαίτερα απαιτητικό.
Αυτό που όμως είναι ακόμα πιο σοβαρό είναι πως οι συνεχείς γεωπολιτικές αναταράξεις των τελευταίων ετών δείχνουν ότι η οικονομία καλείται πλέον να λειτουργεί σε ένα καθεστώς διαρκούς αβεβαιότητας. Η ενεργειακή κρίση, οι πληθωριστικές πιέσεις και οι διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού δεν αποτελούν μεμονωμένα γεγονότα αλλά παράγοντες που μπορούν να επανεμφανίζονται σε διαφορετικές μορφές. Για τον λόγο αυτό η συζήτηση για την ανθεκτικότητα της οικονομίας αποκτά ιδιαίτερη σημασία τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο.
Στην Ευρώπη οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αποτελούν τον βασικό κορμό της οικονομίας και συμμετέχουν σε ολόκληρο το φάσμα των αλυσίδων αξίας. Η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς τους συνδέεται άμεσα με τη συνολική ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας. Η ΕΣΕΕ συμμετέχει ενεργά στον ευρωπαϊκό διάλογο και συνδιαμορφώνει το διεκδικητικό πλαίσιο του εμπορίου, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση προτάσεων που αναδεικνύουν τη σημασία των μικρομεσαίων επιχειρήσεων για την ανάπτυξη και τη συνοχή της ευρωπαϊκής οικονομίας. Είμαστε πεπεισμένοι πως η ενσωμάτωση της αρχής «Think Small First» στη διαδικασία χάραξης πολιτικής από την Ε.Ε. μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος στο οποίο οι μικρές επιχειρήσεις θα μπορούν να ανταποκρίνονται αποτελεσματικά στις προκλήσεις της διεθνούς οικονομίας. Στην πράξη αυτό σημαίνει πως κάθε νομοθετική πράξη θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη την επίδρασή της στις ΜμΕ και να εγγυάται ισότιμους όρους ανταγωνισμού.
Στην Ελλάδα ειδικότερα η ενίσχυση της ανθεκτικότητας του εμπορίου και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων συνδέεται άμεσα με τη συνολική πορεία της οικονομίας. Το εμπόριο αποτελεί βασικό πυλώνα της απασχόλησης και της οικονομικής δραστηριότητας, ενώ οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις αποτελούν τη μεγάλη πλειονότητα των επιχειρήσεων της χώρας.
Σε αυτό το πλαίσιο οι συνθήκες που διαμορφώνονται στην οικονομία αναδεικνύουν τη σημασία πολιτικών και στοχευμένων μέτρων που ενισχύουν τη βιωσιμότητα της πραγματικής οικονομίας. Πέρα από τα έκτακτα μέτρα ενίσχυσης της ρευστότητας των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών, που πρέπει να είναι σε ετοιμότητα κατ’ αναλογία της κρίσης του 2022, υπάρχουν ρυθμίσεις που μπορούν να θωρακίσουν το ελληνικό εμπόριο ενάντια σε αυτήν και σε μελλοντικές κρίσεις, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητά του προτού αυτές ξεσπάσουν. Τέτοιες είναι: Η ελάφρυνση των ΜμΕ από υπέρογκα φορολογικά και ασφαλιστικά βάρη, η διευκόλυνση της πρόσβασης στη χρηματοδότηση, η επιβράβευση των συνεπών επιχειρήσεων, αλλά και η δυνατότητα γενναίας και ρεαλιστικής ρύθμισης των ληξιπρόθεσμων οφειλών σε 120 δόσεις.
Σε ένα διεθνές περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από αστάθεια και μεταβλητότητα, η βιωσιμότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων δεν αφορά μόνο τον επιχειρηματικό κόσμο. Αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ανθεκτικότητα της οικονομίας και για τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής. Η ενίσχυση του εμπορίου και των ΜμΕ δεν στοχεύει μόνο στην αντιμετώπιση των σημερινών προκλήσεων, αλλά τη δημιουργία των προϋποθέσεων ώστε η οικονομία να μπορεί να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά και στις κρίσεις του μέλλοντος.
*Πρόεδρος της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας (ΕΣΕΕ)
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 20/3/2026)
