Νέο επίπεδο αξιολόγησης για το ιδιωτικό χρέος και τους οφειλέτες φέρνει το σύστημα πιστοληπτικής βαθμολόγησης μέσω gov.gr, καθώς η συμπεριφορά πληρωμών απέναντι στο Δημόσιο θα μετατρέπεται σε σκορ κινδύνου αθέτησης.
ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΥ
Το ιδιωτικό χρέος εντάσσεται πλέον σε ευρύτερη ψηφιακή υποδομή, καθώς πολίτες και επιχειρήσεις δεν θα παρακολουθούνται μόνο με βάση τα ποσά που χρωστούν, αλλά και με βάση την πιθανότητα να αθετήσουν μελλοντικές υποχρεώσεις.
Διαβάστε ακόμα: Κίτρινες κάρτες στην Ελλάδα για «μαύρες τρύπες» στη φοροδιαφυγή
Σύμφωνα με το υπουργείο Οικονομικών, το Σύστημα Πιστοληπτικής Αξιολόγησης και το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους θα συλλέγουν ανώνυμα και συγκεντρωτικά δεδομένα από πιστωτές για την εικόνα των οφειλών στη χώρα.
Το μητρώο θα περιλαμβάνει οφειλές φυσικών και νομικών προσώπων προς Δημόσιο, ταμεία, ΟΤΑ, χρηματοδοτικούς φορείς, ΔΕΚΟ, τηλεπικοινωνίες και λοιπές ιδιωτικές οντότητες. Από αυτό το πλαίσιο θα προκύπτει η πιστοληπτική βαθμολόγηση, με επεξεργασία δεδομένων από δημόσιους φορείς.
ΤΟ ΠΙΣΤΟΛΗΠΤΙΚΟ ΣΚΟΡ
Το νέο σύστημα δεν θα λειτουργεί ως απλή βεβαίωση οφειλών. Οι αλγόριθμοι θα αξιολογούν στοιχεία από την ΑΑΔΕ, το ΚΕΑΟ, το Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγγυότητας και, στο επόμενο στάδιο, τον Τειρεσία. Περιλαμβάνονται δηλώσεις, στοιχεία οφειλών, πληρωμών, ρυθμίσεων, είσπραξης, πλειστηριασμών και πτωχεύσεων.
Η αξιολόγηση θα στηρίζεται σε δύο άξονες. Ο πρώτος είναι η ικανότητα αποπληρωμής. Ο δεύτερος είναι η πρόθεση αποπληρωμής, δηλαδή το ιστορικό συνέπειας απέναντι σε φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις. Από τον συνδυασμό τους θα προκύπτει η βαθμολόγηση έναντι των οφειλών προς το Δημόσιο.
Για τον υπολογισμό της βαθμολογίας θα λαμβάνονται υπόψη στοιχεία δύο ετών πριν από την αίτηση. Η έκδοση θα γίνεται με κωδικούς TAXISnet από πύλη του gov.gr και το αποτέλεσμα θα αποστέλλεται στη θυρίδα του πολίτη ή του νόμιμου εκπροσώπου. Η ενημέρωση θα ισχύει για τρεις μήνες, θα χορηγείται δωρεάν και θα μπορεί να διορθώνεται ή να επανυπολογίζεται.
Για επαγγελματίες και επιχειρήσεις, κρίσιμο είναι ότι το σύστημα δεν θα βλέπει μόνο αν μια οφειλή υπάρχει σήμερα, αλλά θα εξετάζει αν υπήρξαν καθυστερήσεις, πόσο γρήγορα εξοφλήθηκαν ποσά που βεβαιώθηκαν, αν τηρήθηκαν ρυθμίσεις και αν ενεργοποιήθηκαν διοικητικά, αναγκαστικά ή δικαστικά μέτρα.
Ενστάσεις από τους επαγγελματίες και παραδείγματα βαθμολόγησης
Το νέο εργαλείο δεν θα περιορίζεται στην προσωπική ενημέρωση στη θυρίδα του gov.gr. Στην επόμενη φάση προβλέπεται, εφόσον το ζητήσει ο ενδιαφερόμενος, ανταλλαγή πιστοληπτικών βαθμολογήσεων με φορείς αξιολόγησης, ώστε να παράγεται ενοποιημένη βαθμολόγηση, ενώ τρίτοι φορείς θα μπορούν να ζητούν πιστοληπτική ενημέρωση με συναίνεση.
Σε αυτό το σημείο εντοπίζονται οι βασικές επιφυλάξεις των επαγγελματιών, καθώς μια δυσμενής ένδειξη δεν θα μένει απλώς ως πληροφορία προς τον ίδιο τον φορολογούμενο, αλλά μπορεί να αποκτήσει βάρος σε συναλλαγή με τράπεζα, αίτημα χρηματοδότησης ή οικονομική συνεργασία.
Το ζήτημα είναι έντονο για ελεύθερους επαγγελματίες και μικρές επιχειρήσεις, όπου οι εισπράξεις δεν ακολουθούν πάντα σταθερό ρυθμό. Καθυστερήσεις από πελάτες, εποχικές διακυμάνσεις, συσσωρευμένες υποχρεώσεις ή προσωρινές ζημιές μπορούν να οδηγήσουν σε ασυνέπειες που δεν ισοδυναμούν απαραίτητα με μόνιμη αδυναμία πληρωμής.
Η βαθμολογία τους θα αποδίδεται σε κλίμακα από Α έως D. Στα φυσικά πρόσωπα, η κλίμακα περιλαμβάνει εξαιρετική, πολύ υψηλή, υψηλή, μέτρια και χαμηλή αξιολόγηση, ενώ η ένδειξη D συνδέεται με ουσιώδη ληξιπρόθεσμα ποσά. Για τα νομικά πρόσωπα υπάρχουν υποκατηγορίες και βαθμίδα C, για πολύ χαμηλή πιστοληπτική εικόνα.
Τα παραδείγματα δείχνουν τη λογική του νέου καθεστώτος. Φορολογούμενος χωρίς ληξιπρόθεσμα και με πληρωμές πριν από την προθεσμία λαμβάνει Α, ενώ υπόχρεος με καθυστερημένες πληρωμές, ακόμα και χωρίς μέτρα είσπραξης, μπορεί να βρεθεί χαμηλότερα.
Στις επιχειρήσεις, μικρή εταιρία με κέρδη και εμπρόθεσμη εξόφληση του 95% των ποσών που βεβαιώθηκαν εντός έτους λαμβάνει Α-. Αντίθετα, επιχείρηση με ζημίες, φορολογικές υποχρεώσεις, καθυστερήσεις άνω των τριών μηνών και εμπρόθεσμη εξόφληση μόλις 3% λαμβάνει C-.
ΤΟ ΒΑΡΟΣ ΤΟΥ ΣΚΟΡ
Στην πιλοτική λειτουργία, το αποτέλεσμα δεν θα παράγει έννομα αποτελέσματα. Μια τράπεζα δεν θα μπορεί να αρνηθεί συναλλαγή ή να επιβάλει όρους επειδή είδε το συγκεκριμένο έγγραφο πριν από την πλήρη λειτουργία.
Το κρίσιμο σημείο θα είναι η μετάβαση από την πιλοτική χρήση σε ένα περιβάλλον όπου η βαθμολογία θα μπορεί να λαμβάνεται υπόψη σε πραγματικές οικονομικές συναλλαγές και στους μελλοντικούς όρους δανεισμού επιχειρήσεων.
Ελεγχος και έγκαιρη τακτοποίηση θωρακίζουν τις επιχειρήσεις
Το πρώτο πρακτικό βήμα είναι ο έγκαιρος έλεγχος εκκρεμοτήτων. Οφειλές προς Εφορία, ασφαλιστικά ταμεία ή άλλους φορείς πρέπει να τακτοποιούνται ή να ρυθμίζονται άμεσα, καθώς το νέο σύστημα δεν θα καταγράφει μόνο το ποσό αλλά και το ιστορικό συνέπειας.
Ιδιαίτερη σημασία θα έχει η τήρηση των ρυθμίσεων. Μια ρύθμιση που πληρώνεται κανονικά μπορεί να λειτουργεί διαφορετικά από μια ρύθμιση που χάνεται ή εξυπηρετείται με καθυστερήσεις. Οι υπόχρεοι πρέπει, επίσης, να αξιοποιούν τη δυνατότητα διόρθωσης ή επανυπολογισμού όταν έχουν εξοφλήσει χρέη.
Προσοχή χρειάζεται και στη συναίνεση προς τρίτους φορείς. Η πιστοληπτική ενημέρωση δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως τυπικό έγγραφο, αλλά ως στοιχείο που μπορεί να επηρεάσει μια οικονομική συναλλαγή, τη χρηματοδότηση, την αναχρηματοδότηση ή την πρόσβαση σε κεφάλαιο κίνησης όταν το σύστημα περάσει στην πλήρη λειτουργία του.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (26 ΙΟΥΝΙΟΥ 2026)
Διαβάστε ακόμα: ΟΛΠ: Εγκρίθηκε μέρισμα 1,896 ευρώ ανά μετοχή – Ρεκόρ εσόδων και EBITDA για το 2025
