Η Τεχνητή Νοημοσύνη χρησιμοποιείται πλέον σε πολλές καθημερινές δραστηριότητες, από τις διαδικτυακές αναζητήσεις και τις μεταφράσεις έως τα chatbots, την οργάνωση ταξιδιών και την υποστήριξη επαγγελματικών εργασιών. Παράλληλα, η αξιοποίησή της επεκτείνεται σε τομείς όπου οι αυτοματοποιημένες αποφάσεις μπορούν να επηρεάσουν άμεσα πολίτες, εργαζομένους και επιχειρήσεις.
Το ευρωπαϊκό AI Act και το υπό διαμόρφωση εθνικό πλαίσιο εφαρμογής του επιχειρούν να καθορίσουν συγκεκριμένους κανόνες για τη χρήση των συστημάτων ΤΝ στην Ελλάδα.
ΚΛΙΜΑΚΑ ΚΙΝΔΥΝΟΥ
Ο νέος κανονισμός δεν αντιμετωπίζει όλες τις εφαρμογές με τον ίδιο τρόπο. Οι υποχρεώσεις διαμορφώνονται ανάλογα με τον κίνδυνο που μπορεί να δημιουργήσει κάθε σύστημα για την υγεία, την ασφάλεια και τα θεμελιώδη δικαιώματα.
Διαβάστε ακόμα: SOS από τη βιομηχανία πλαστικών για αθέμιτο ανταγωνισμό από τρίτες χώρες
Ένα chatbot εξυπηρέτησης, για παράδειγμα, δεν υπόκειται στις ίδιες απαιτήσεις με ένα σύστημα που αξιολογεί υποψηφίους για εργασία, μαθητές ή αιτήσεις πολιτών για δημόσιες παροχές.
Οι εφαρμογές υψηλού κινδύνου θα πρέπει να διαθέτουν μηχανισμούς ανθρώπινης εποπτείας, ελέγχου, αξιοπιστίας και διαφάνειας. Αντίθετα, πρακτικές όπως το κοινωνικό σκοράρισμα και ορισμένες μορφές βιομετρικής επιτήρησης απαγορεύονται.
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΠΟΛΙΤΩΝ
Για τους πολίτες, το πλαίσιο προβλέπει μεγαλύτερη ενημέρωση σχετικά με τον τρόπο χρήσης της ΤΝ. Όταν κάποιος επικοινωνεί με chatbot, θα πρέπει να γνωρίζει ότι δεν συνομιλεί με άνθρωπο.
Παράλληλα, τα συστήματα που επηρεάζουν κρίσιμες αποφάσεις δεν θα μπορούν να λειτουργούν χωρίς έλεγχο. Η πρόβλεψη ενιαίου μηχανισμού καταγγελιών θα επιτρέπει στους πολίτες να απευθύνονται στις αρμόδιες αρχές όταν θεωρούν ότι παραβιάζονται τα δικαιώματά τους.
ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ
Οι επιχειρήσεις που αναπτύσσουν ή χρησιμοποιούν εφαρμογές ΤΝ θα πρέπει να εξετάσουν σε ποια κατηγορία κινδύνου εντάσσονται, να διατηρούν την απαιτούμενη τεκμηρίωση και να εξασφαλίζουν ανθρώπινη εποπτεία όπου απαιτείται.
Ταυτόχρονα, το κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο περιορίζει την κανονιστική αβεβαιότητα. Μέσω του AI Regulatory Sandbox, νεοφυείς και μικρομεσαίες επιχειρήσεις θα μπορούν να δοκιμάζουν εφαρμογές σε ελεγχόμενο περιβάλλον πριν από τη διάθεσή τους στην αγορά.
ΡΟΛΟΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ
Το ελληνικό νομοσχέδιο προβλέπει τον ορισμό εποπτικών αρχών, τη δημιουργία Κέντρου Συντονισμού και Τεχνογνωσίας και τη σύσταση Ενιαίου Μητρώου Συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης του Δημοσίου.
Στόχος είναι να υπάρχει σαφής εικόνα για τα συστήματα που χρησιμοποιούνται από κρατικούς φορείς, ιδιαίτερα όταν συνδέονται με την εξυπηρέτηση πολιτών ή τη λήψη διοικητικών αποφάσεων.
ΕΠΟΜΕΝΑ ΒΗΜΑΤΑ
Κατά τον υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρη Παπαστεργίου, βασικό ζητούμενο είναι η δημιουργία εμπιστοσύνης, με κανόνες που θα προστατεύουν τους πολίτες χωρίς να εμποδίζουν την καινοτομία.
Το πλαίσιο εντάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική για τον ψηφιακό μετασχηματισμό του Δημοσίου, την αξιοποίηση δεδομένων, τη στήριξη της έρευνας και την εκπαίδευση πολιτών και επαγγελματιών στη χρήση της ΤΝ.
Διαβάστε ακόμα: Σούπερ μάρκετ: Τα ρομπότ φέρνουν μείωση προσωπικού
