Σε ένα πολυεπίπεδο πλαίσιο άμεσων παρεμβάσεων και διαρθρωτικών αλλαγών προχωρά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με στόχο την ενίσχυση της ανθεκτικότητας νοικοκυριών, επιχειρήσεων και βιομηχανίας απέναντι στις συνεχιζόμενες πιέσεις της ενεργειακής κρίσης.
Το νέο σχέδιο συνδυάζει βραχυπρόθεσμα μέτρα ανακούφισης από το αυξημένο ενεργειακό κόστος με μακροπρόθεσμες πολιτικές για την αναδιάρθρωση του ευρωπαϊκού ενεργειακού μείγματος και την επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης.
Κεντρικός άξονας της στρατηγικής είναι η διπλή στόχευση: αφενός η άμεση συγκράτηση των τιμών ενέργειας για τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις και αφετέρου η μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Προς αυτή την κατεύθυνση, η Κομισιόν δίνει έμφαση στην ενίσχυση της ηλεκτροδότησης, την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την αναβάθμιση των ενεργειακών υποδομών.
Στοχευμένη στήριξη με επιδοτήσεις και φοροελαφρύνσεις
Στην πρώτη γραμμή των παρεμβάσεων βρίσκονται μέτρα άμεσης ενίσχυσης για καταναλωτές και επιχειρήσεις. Το σχέδιο προβλέπει:
Εισοδηματική στήριξη ευάλωτων νοικοκυριών μέσω επιδομάτων
Ενεργειακά κουπόνια (vouchers) για την κάλυψη λογαριασμών ρεύματος
Μειώσεις σε φόρους και επιβαρύνσεις στην ηλεκτρική ενέργεια
Δυνατότητα παροχής φθηνότερου ρεύματος σε ευάλωτες κατηγορίες
Παράλληλα, δίνεται σημαντικά μεγαλύτερη ευελιξία στα κράτη-μέλη ώστε να υλοποιούν εθνικά προγράμματα ενίσχυσης, μέσω ενός νέου προσωρινού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων. Στο επίκεντρο βρίσκονται ιδιαίτερα οι ενεργοβόρες βιομηχανίες και οι κλάδοι που πλήττονται περισσότερο από τις αυξήσεις στο ενεργειακό κόστος.
Ηλεκτροδότηση και απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα
Σε μεσοπρόθεσμο επίπεδο, το σχέδιο δίνει έμφαση στην επιτάχυνση της μετάβασης προς την ηλεκτρική ενέργεια και τις καθαρές τεχνολογίες.
Προωθείται:
Σχέδιο δράσης για την ευρεία ηλεκτροδότηση της οικονομίας
Διείσδυση της ηλεκτρικής ενέργειας σε μεταφορές, βιομηχανία και κτίρια
Άρση ρυθμιστικών και τεχνικών εμποδίων που επιβραδύνουν τη μετάβαση
Η κατεύθυνση είναι σαφής: η μείωση της εξάρτησης από το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο, που έχουν αποδειχθεί ευάλωτα σε γεωπολιτικές κρίσεις.
Αναβάθμιση δικτύων και φθηνότερο ρεύμα
Κομβικό ρόλο στο σχέδιο παίζει η ενίσχυση των ενεργειακών υποδομών.
Προβλέπονται:
Επιτάχυνση επενδύσεων σε ηλεκτρικά δίκτυα
Αναβάθμιση και καλύτερη αξιοποίηση των υφιστάμενων ΑΠΕ
Προώθηση μεγάλων έργων, όπως υπεράκτια αιολικά και υδροηλεκτρικά
Παράλληλα, δρομολογούνται παρεμβάσεις στη φορολογία της ενέργειας, με στόχο η ηλεκτρική ενέργεια να καταστεί πιο ανταγωνιστική έναντι των ορυκτών καυσίμων.
Ενίσχυση του συντονισμού και της ασφάλειας εφοδιασμού
Η Επιτροπή δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στον συντονισμό μεταξύ των κρατών-μελών για την αποφυγή ελλείψεων και την καλύτερη διαχείριση κρίσεων. Στο πλαίσιο αυτό:
Προωθείται κοινός σχεδιασμός για την πλήρωση αποθηκών φυσικού αερίου
Προβλέπεται ευελιξία στη χρήση στρατηγικών αποθεμάτων
Ενισχύεται η συνεργασία για τη διασφάλιση επάρκειας σε κρίσιμα καύσιμα, όπως ντίζελ και αεροπορικά καύσιμα
Οι ευρωπαϊκοί μηχανισμοί παρακολούθησης της αγοράς ενεργοποιούνται σε μόνιμη βάση, ώστε να υπάρχει άμεση εικόνα για την κατάσταση του εφοδιασμού.
Δημιουργία Παρατηρητηρίου Καυσίμων
Στο ίδιο πλαίσιο, προχωρά η σύσταση ενός νέου ευρωπαϊκού μηχανισμού παρακολούθησης της αγοράς καυσίμων. Το Παρατηρητήριο θα καταγράφει:
Παραγωγή και κατανάλωση καυσίμων
Εισαγωγές και εξαγωγές
Επίπεδα αποθεμάτων
Με αυτό τον τρόπο θα εντοπίζονται έγκαιρα πιθανοί κίνδυνοι ελλείψεων και θα ενεργοποιούνται στοχευμένες παρεμβάσεις.
Επενδυτική κινητοποίηση εκατοντάδων δισ.
Το σχέδιο συνοδεύεται από ισχυρή έμφαση στην κινητοποίηση κεφαλαίων για την ενεργειακή μετάβαση. Οι συνολικές ανάγκες επενδύσεων εκτιμώνται σε εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως έως το τέλος της δεκαετίας.
Η Επιτροπή επιδιώκει:
Ταχεία αξιοποίηση πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης και τα διαρθρωτικά ταμεία
Προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων μέσω νέων χρηματοδοτικών εργαλείων
Ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα
Στο επίκεντρο βρίσκεται η δημιουργία ενός πιο ελκυστικού επενδυτικού περιβάλλοντος για έργα καθαρής ενέργειας και υποδομών.
Το συνολικό πακέτο σηματοδοτεί μια σαφή στροφή της ευρωπαϊκής πολιτικής από τη διαχείριση κρίσεων προς τη διαμόρφωση ενός πιο ανθεκτικού και αυτάρκους ενεργειακού μοντέλου.
