Η κυβέρνηση περιορίζει θεωρητικά τα επιπλέον υπερκέρδη, αλλά δεν «παγώνει» την ακρίβεια, νομιμοποιώντας σαν ταβάνι τις υπέρογκες αναπροσαρμογές του 2025
Του Νάσου Χατζητσάκου
«Ανθρακες» μπορεί να αποδειχθεί για τους καταναλωτές το μέτρο της επιβολής πλαφόν σε 61 βασικά προϊόντα πρώτης ανάγκης (κωδικούς), αφού στο περιθώριο των εντυπώσεων, τις οποίες επιχείρησαν τα αρμόδια κυβερνητικά στελέχη να διαμορφώσουν την Τετάρτη 11 Μαρτίου για «πάγωμα τιμών» σε αυτά τα είδη, η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Το πλαφόν δεν μπαίνει στις τιμές στο ράφι, αλλά στο περιθώριο κέρδους των εμπορικών επιχειρήσεων (σούπερ μάρκετ κ.ά.), γεγονός το οποίο σημαίνει ότι και σε αυτά τα προϊόντα δύνανται να επέλθουν αυξήσεις, απλώς όχι μεγαλύτερες από τις έτσι κι αλλιώς υπέρογκες ανατιμήσεις του 2025.
Η κυβέρνηση διατείνεται ότι με την Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου που έθεσε πριν από λίγες ώρες σε εφαρμογή οι καταναλωτές θα προστατευτούν από τις συνέπειες που προκαλούν οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, τουλάχιστον μέχρι και τις 30 Ιουνίου. Μέχρι τότε -και με ανοιχτό το ενδεχόμενο της επανεξέτασης και συνέχισής του- θα είναι σε ισχύ το μέτρο της επιβολής πλαφόν στο περιθώριο κέρδους για 61 βασικά προϊόντα πρώτης ανάγκης, από τρόφιμα και βρεφικά είδη έως απορρυπαντικά και τροφές κατοικίδιων.
Σύμφωνα με τη ρύθμιση, καμία εμπορική επιχείρηση δεν θα μπορεί να πουλά τα συγκεκριμένα αγαθά με μεγαλύτερο ποσοστό περιθωρίου κέρδους, ανά κωδικό, από εκείνο που είχε μέσα στο 2025. Το μέτρο αφορά τη βιομηχανία τροφίμων, το χονδρεμπόριο, τα σούπερ μάρκετ και τις εμπορικές εταιρίες.
Στη λίστα περιλαμβάνονται τα εξής 61 προϊόντα: ρύζι, ψωμί για τοστ, ψωμί φρατζόλα, φρυγανιές, μακαρόνια τύπου σπαγγέτι, αλεύρι για όλες τις χρήσεις, όσπρια (φακές), όσπρια (φασόλια), όσπρια (ρεβίθια), πάριζα, γαλοπούλα αλλαντικών, κατεψυγμένα ψάρια, φρέσκα ψάρια, νωπό χοιρινό, νωπό κοτόπουλο και μέρη κοτόπουλου, νωπό μοσχάρι, νωπό κρέας από αρνί, κατσίκι ή πρόβατο, έτοιμα γεύματα υπεραγορών, γάλα φρέσκο πλήρες, γάλα φρέσκο με χαμηλά λιπαρά, γάλα υψηλής παστερίωσης πλήρες, γάλα υψηλής παστερίωσης με χαμηλά λιπαρά, γάλα εβαπορέ, γιαούρτι από γάλα αγελάδος χωρίς γεύσεις, γιαούρτι από γάλα αγελάδος χωρίς γεύσεις με χαμηλά λιπαρά, τυρί φέτα, λευκό τυρί, τυρί γκούντα, τυρί με χαμηλά λιπαρά, χυμός τομάτας διατηρημένος, αβγά, μαργαρίνες, βούτυρο αγελάδος, ελαιόλαδο, ηλιέλαιο, κατεψυγμένα λαχανικά, λευκή ζάχαρη, γλυκαντικές ουσίες κατάλληλες για διαβητικούς όπως στέβια, δημητριακά, κρέμα βρεφικής ηλικίας, γάλα βρεφικής ηλικίας, κάθε τύπου καφές, σοκολάτες και σοκολατοειδή, μπισκότα, χυμός πορτοκάλι, απορρυπαντικά πλυντηρίου ρούχων σε υγρή ή σκόνη μορφή, απορρυπαντικά για σφουγγάρισμα και καθαρισμό επιφανειών, χλωρίνες, απορρυπαντικά πιάτων για πλύσιμο στο χέρι, χαρτί κουζίνας, χαρτί υγείας, οδοντόκρεμες, ξυριστικές μηχανές και ανταλλακτικά, σαμπουάν, σαπούνια σε στερεή και υγρή μορφή, αφρόλουτρα, πάνες ακράτειας, πάνες για μωρά, μωρομάντιλα, σαμπουάν για μωρά, τροφές για σκύλους και τροφές για γάτες.
Σε μια πρώτη ανάγνωση του μέτρου η εικόνα παραπέμπει σε ένα ευρύ δίχτυ προστασίας. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Γιατί; Διότι το πλαφόν δεν είναι μπαίνει στην τιμή στο ράφι, αλλά στο περιθώριο κέρδους σε σχέση με το 2025. Αυτό σημαίνει ότι ο καταναλωτής δεν έχει καμία εγγύηση πως οι τελικές τιμές των συγκεκριμένων προϊόντων δεν θα συνεχίσουν να ανεβαίνουν, εφόσον αυξηθούν τα κόστη προμήθειας και τα μεταφορικά, για παράδειγμα.
Τι σημαίνει αυτό; Η κυβέρνηση περιορίζει θεωρητικά τα επιπλέον υπερκέρδη, αλλά δεν «παγώνει» την ακρίβεια. Και τα περιθώρια κέρδους για πολλές από τις επιχειρήσεις που επηρεάζονται από την ΠΝΠ, βάσει και των στοιχείων του πληθωρισμού, ήταν ήδη πολύ μεγάλα πέρσι. Ετσι, το νέο μέτρο δεν φαίνεται να διορθώνει μια στρέβλωση, αλλά επί της ουσίας τη νομιμοποιεί σαν ένα νέο «ταβάνι».
ΕΛΕΓΧΟΙ
Το δεύτερο ζήτημα σε σχέση με το μέτρο που έθεσε η κυβέρνηση σε εφαρμογή αφορά τους ελέγχους. Για να αποδειχθεί ότι μια επιχείρηση παραβιάζει το μέτρο, πρέπει να υπάρχει ουσιαστική και συνεχής πρόσβαση στα στοιχεία κόστους, στις τιμές προμήθειας, στις εμπορικές εκπτώσεις, στις πιστώσεις, στα τιμολόγια και στην τελική εμπορική πολιτική ανά κωδικό. Αυτό σημαίνει πυκνούς, σχεδόν καθημερινούς και τεχνικά επαρκείς ελέγχους σε όλη την αλυσίδα, κάτι το οποίο είναι εξαιρετικά δύσκολο. Αν, λοιπόν, δεν υπάρξει πραγματικός μηχανισμός παρακολούθησης ανά προϊόν και ανά στάδιο διακίνησης, το πλαφόν κινδυνεύει να μετατραπεί εντελώς σε «πυροτέχνημα», παρά σε ένα αποτελεσματικό εργαλείο της αγοράς, που θα προστατεύσει τους καταναλωτές.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 13/3/2026)
