Τα κρατικά «φέσια» προς ιδιώτες ήταν ο εφιάλτης της αγοράς την εποχή των Μνημονίων. Αναγκαστικά «νοικοκυρεύτηκαν» από τα 8 δισ. ευρώ σε κάτι παραπάνω από 1 δισ. ευρώ για να έρθουν οι «δόσεις» των δανειστών. Μόνο που τώρα, σε μια χώρα με υπερπλεονάσματα και «νοικοκυρεμένα» οικονομικά που δεν έχει λόγο να μην πληρώνει, τα φέσια αυξάνονται ξανά και μάλιστα με μεγάλη ταχύτητα.
Τα επίσημα στοιχεία του ΥΠΕΘΟΟ επιβεβαιώνουν τις κραυγές αγωνίας από την αγορά: τον Μάρτιο οι ληξιπρόθεσμες οφειλές του κράτους προς ιδιώτες, δηλαδή οι πληρωμές που πρέπει να γίνουν και καθυστερούν πάνω από 90 ημέρες -προκαλώντας ασφυξία σε επιχειρηματίες και πολίτες-, έφτασαν στα 3,1 δισ. ευρώ από 1,22 δισ. ευρώ στο τέλος του 2020, όταν είχαν αγγίξει το πιο χαμηλό επίπεδο.
Ο λογαριασμός μεγαλώνει και άλλο, αν προστεθούν 766 εκκρεμείς επιστροφές φόρων, φτάνει στα περίπου 3,9 δισ. ευρώ. Στην πράξη μάλιστα ο λογαριασμός είναι πολύ πιο μεγάλος. Και αυτό γιατί υπάρχουν οι αφανείς οφειλές που δεν προσμετρώνται στις επίσημες στατιστικές. Ληξιπρόθεσμες ορίζονται οι υποχρεώσεις του Δημοσίου προς τρίτους (εκτός γενικής κυβέρνησης), που δεν εξοφλήθηκαν μετά την παρέλευση 90 ημερών από την ημερομηνία σύναψης της οφειλής και εφόσον είναι «βεβαιωμένες». Δηλαδή, θα πρέπει να έχει εκδοθεί και εκκαθαριστεί το σχετικό ΑΦΕΚ (Ατομικό Φύλλο Εκπτωσης). Οσες, λοιπόν, δεν έχουν ακόμη λάβει ΑΦΕΚ δεν υπολογίζονται ούτε ως οφειλή ούτε καταγράφονται σε έλλειμμα και χρέος. Δεν φαίνονται πουθενά. Το ίδιο ισχύει και για τις εκκρεμείς αιτήσεις συνταξιοδότησης και για άλλες ανάλογες παροχές.
Διαβάστε ακόμα: Καμπανάκι κινδύνου για την οικονομία
Δεν πληρώνει το ΠΔΕ
Πολλά χρέη αφορούν κατευθείαν την αγορά. Το Πρόγραμμα Δημόσιων Επενδύσεων (ΠΔΕ) εξοφλούσε στην… ώρα του με ληξιπρόθεσμες οφειλές μόνο 5 ή 6 εκα. έως και το 2020. Από τότε όμως τα «φέσια» του ΠΔΕ φουσκώνουν, φτάνοντας στα 173 εκατ. ευρώ τον Μάρτιο (από 142 εκατ. ευρώ τον Φεβρουάριο και 125 εκατ. ευρώ τον Ιανουάριο). Το εν λόγω πεδίο έχει ειδική σημασία, δεδομένου πως ολοκληρώνεται το Ταμείο Ανάκαμψης που τροφοδοτείται στο σκέλος των επιδοτήσεων (όπως και το ΕΣΠΑ) από το ΠΔΕ. Και έρχεται επιπλέον των άλλων δυσκολιών που έχει να αντιμετωπίσει η επιχειρηματικότητα μετά το πρόωρο τέλος στα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης που άφησαν πολλούς επιχειρηματίες «εκτός» χωρίς να υπάρχει καν προειδοποίηση.
Η πιο μεγάλη έκρηξη καταγράφεται στα νοσοκομεία: από περίπου 300-500 εκατ. ευρώ τα προηγούμενα χρόνια, τα φέσια έφτασαν τον Μάρτιο στα 1,59 δισ. ευρώ (αφορούν τα ληξιπρόθεσμα του ΕΟΠΥΥ και των νοσοκομείων και εμφανίζουν τα μεικτά ποσά προ συμψηφισμού rebate και clawback).
Ενα άλλο σημείο που έχει ειδική σημασία είναι οι ΟΤΑ: από 146 εκατ. ευρώ οφειλές το 2020 έφτασαν στα 446 εκατ. ευρώ τον Μάρτιο (έναντι 410 τον Φεβρουάριο και 367 εκατ. ευρώ τον Ιανουάριο). Στις ΔΕΚΟ οι οφειλές είναι 200 εκατ. ευρώ και στα ασφαλιστικά ταμεία 668 εκατ. ευρώ.
Στα στοιχεία για τις οφειλές καταγράφεται και η συνολική πορεία εσόδων και δαπανών ανά φορέα. Το πρωτογενές αποτέλεσμα γενικής κυβέρνησης το πρώτο τρίμηνο, λοιπόν, φαίνεται πιο μεγάλο και από αυτό του 2025 (4,43 δισ. ευρώ από 4,29 δισ. ευρώ), με την κεντρική διοίκηση να έχει όμως χειρότερη επίδοση, η οποία καλύπτεται από πολύ καλύτερη πορεία στους Οργανισμούς Κοινωνικής Ασφάλισης (θετικό ισοζύγιο 635 εκατ. ευρώ έναντι ανοίγματος κατά 207 εκατ. ευρώ πέρσι), με αυξημένα τα έσοδα από ασφαλιστικές εισφορές. Συνολικά οι δαπάνες είναι πολύ χαμηλότερες (23,489 δισ. ευρώ από 24 δισ. ευρώ πέρσι), με μείωση στις δαπάνες για μεταβιβάσεις, αγορά αγαθών και υπηρεσιών και επιδοτήσεις…
Ανεξάρτητες Αρχές και ΔΕΚΟ δεν δίνουν στοιχεία
Να σημειωθεί πως την εποχή των Μνημονίων είχε εισαχθεί όρος για την πλήρη αποπληρωμή των οφειλών έως το καλοκαίρι του 2017, αλλά και τη μη δημιουργία νέων οφειλών. Οι δανειστές επέμεναν γιατί τα «φέσια» δεν στεγνώνουν μόνο την αγορά, έχουν και μία άλλη διάσταση: είναι και μία σοβαρή ένδειξη δυσλειτουργίας του κράτους, όπως τότε εξηγούσαν. Δείχνουν πως δεν υπάρχουν έλεγχος και «νοικοκύρεμα» στις δαπάνες στο στενό και στο «ευρύ» Δημόσιο.
Η δυσλειτουργία στη διαχείριση των κρατικών δαπανών συνεχίζει να ισχύει. Αυτό αποδεικνύεται και από άλλες υποχρεώσεις που έχουν οι φορείς και στις οποίες δεν ανταποκρίνονται, όπως είναι η ανά μήνα αποστολή στοιχείων στο ΓΛΚ.
Υπάρχουν πολλοί «αμελείς» στη μηνιαία κατάσταση για τους φορείς γενικής κυβέρνησης που έστειλαν τα απαιτούμενα στοιχεία (μηνιαίο δελτίο και μητρώο δεσμεύσεων) κι έτσι μπορούν να λάβουν επιχορήγηση. Στα σχετικά «κουτάκια» που τικάρει το ΓΛΚ υπάρχουν πολλά κενά ακόμα και από ανεξάρτητες Αρχές, ερευνητικά κέντρα, αλλά και από ΔΕΚΟ, ασφαλιστικά ταμεία, δομές υγείας, αναπτυξιακές εταιρίας ΟΤΑ και 42 δήμους…
Επανεμφανίστηκαν, λοιπόν, τα φέσια και μάλιστα χωρίς δικαιολογία. Δηλαδή, χωρίς συνθήκες ασφυξίας στη ροή δαπανών λόγω ειδικών συνθηκών.
Διαβάστε ακόμα: Τα σκάνδαλα… απειλούν με «χειροπέδες» τα ευρωπαϊκά κονδύλια
Τόκος 10,15%
Κοινοτικές πηγές θυμίζουν πως οι κανόνες της Ε.Ε. περί καθυστερήσεων πληρωμών τους οποίους έχει εδώ και χρόνια αποδεχθεί η Ελλάδα απαιτούν τόκο 10,15% ετησίως στις οφειλές του ελληνικού κράτους προς επιχειρήσεις. Αυτό σημαίνει πως ο επιχειρηματίας μπορεί να επικαλεστεί το δικαίωμα αυτό και να ζητήσει…
Επιπλέον του οφειλόμενου τόκου, δικαιούται κατ’ αποκοπή αποζημίωση ύψους 40 ευρώ (ή ισοδύναμη αποζημίωση) για κάθε τιμολόγιο που πληρώνεται με καθυστέρηση. Επίσης, αν τα έξοδα για την ανάκτηση της οφειλής υπερβαίνουν το ποσό, μπορεί να γίνει αίτημα για πρόσθετη εύλογη αποζημίωση (π.χ,. για διοικητικά έξοδα, αμοιβή είσπραξης οφειλής ή έξοδα δικηγόρου). Οι θιγόμενοι μπορούν να επικοινωνήσουν με τον Συνήγορο του Πολίτη και εάν οι πληρωμές μιας δημόσιας Αρχής είναι συστηματικά εκπρόθεσμες, μπορούν να υποβάλουν επίσημη καταγγελία στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 29/5/2026)
