Τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), παραμένουν κλειστά, προκαλώντας έντονη ανησυχία στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Ο χρηματοοικονομικός κόσμος προσπαθεί να εκτιμήσει τις πιθανές επιπτώσεις, όμως η τελική επίδραση στις τιμές εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πόσο θα διαρκέσει το κλείσιμο των στενών και από την αντίδραση των επενδυτών.
Όπως σημειώνουν οι Financial Times, η προσπάθεια πρόβλεψης των τιμών μοιάζει με ένα περίπλοκο παιχνίδι αβεβαιότητας, καθώς πρώτα πρέπει να εκτιμηθεί το πραγματικό μέγεθος της διαταραχής στην παγκόσμια προσφορά.
Το ακραίο σενάριο
Στο χειρότερο ενδεχόμενο, αν τα στενά παραμείνουν κλειστά για μεγάλο χρονικό διάστημα, θα μπορούσαν να αφαιρεθούν από την παγκόσμια αγορά περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως (αργό και διυλισμένα προϊόντα). Ωστόσο, μέρος αυτής της ποσότητας θα μπορούσε να διοχετευθεί μέσω αγωγών που λειτουργούν στην περιοχή.
Παράλληλα, ήδη πριν από την κρίση υπήρχαν εκτιμήσεις ότι η παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου θα ξεπερνούσε τη ζήτηση το 2026, ενώ επιπλέον ποσότητες θα μπορούσαν να προέλθουν από άλλους παραγωγούς, όπως το αμερικανικό σχιστολιθικό πετρέλαιο ή νέες περιοχές παραγωγής όπως η Γουιάνα.
Ακόμη κι έτσι, μια καθαρή απώλεια 12 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως θα ήταν μεγαλύτερη από τη μείωση της ζήτησης που καταγράφηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Παρ’ όλα αυτά, ένα τέτοιο σενάριο θεωρείται εξαιρετικά απίθανο.
Τα παγκόσμια αποθέματα ως «μαξιλάρι»
Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η αγορά διαθέτει ένα σημαντικό απόθεμα ασφαλείας. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Goldman Sachs, παγκοσμίως υπάρχουν περίπου 8 δισεκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου και διυλισμένων προϊόντων σε αποθήκευση.
Τα αποθέματα αυτά θα μπορούσαν να μετριάσουν τις επιπτώσεις μιας διαταραχής στην προσφορά, χωρίς όμως να είναι βέβαιο ότι θα καλύψουν πλήρως ένα παρατεταμένο πρόβλημα.
Ακόμη και ένα μικρότερο έλλειμμα της τάξης των 2 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα — περίπου 2% της παγκόσμιας κατανάλωσης — θεωρείται πιθανό σενάριο.
Πώς μπορεί να επηρεαστεί η αγορά
Η πιθανή συνοδεία δεξαμενόπλοιων από πολεμικά πλοία στα στενά θα μπορούσε να επιβραδύνει τον ρυθμό διέλευσης των πλοίων, ενώ σε μια περιοχή με υψηλή γεωπολιτική ένταση δεν αποκλείονται προσωρινές διακοπές παραγωγής σε πετρελαϊκά κοιτάσματα.
Αυτό θα μπορούσε να διατηρήσει την προσφορά χαμηλότερη από τα μέχρι σήμερα επίπεδα.
Πόσο μπορεί να φτάσει η τιμή του πετρελαίου
Η ζήτηση πετρελαίου θεωρείται ανελαστική, κάτι που σημαίνει ότι οι καταναλωτές δυσκολεύονται να μειώσουν τη χρήση του ακόμη και όταν οι τιμές αυξάνονται. Σε πολλές περιπτώσεις, το αυξημένο κόστος μετακυλίεται στους καταναλωτές — όπως συμβαίνει συχνά με τις αεροπορικές εταιρείες, που περνούν το κόστος καυσίμων στα εισιτήρια.
Ιστορικά, η τελευταία περίοδος κατά την οποία οι υψηλές τιμές οδήγησαν σε μείωση της παγκόσμιας κατανάλωσης κατά 2% ήταν μεταξύ 2007 και 2009, σύμφωνα με αναλυτές της Stifel.
Τότε η τιμή του πετρελαίου έφτασε τα 147 δολάρια το βαρέλι, που αντιστοιχούν σε περίπου 222 δολάρια σε σημερινές τιμές.
Για να επαναληφθεί ένα τέτοιο σενάριο θα πρέπει να συνδυαστούν αρκετές αρνητικές εξελίξεις. Ωστόσο, με βάση αυτό το ιστορικό προηγούμενο, ακόμη και οι πιο απαισιόδοξες προβλέψεις που διατυπώνονται σήμερα στις αγορές θεωρούνται σχετικά συγκρατημένες.
