Η ελληνική οικονομία έχει μπει στο 2026 σε μια διαφορετική, πολύ πιο δύσκολη κατάσταση απ’ ό,τι υπολόγιζαν πριν από λίγους μήνες. Στις νεότερες προβλέψεις του, το ΙΟΒΕ κατεβάζει τον πήχη της ανάπτυξης και ταυτόχρονα προειδοποιεί ότι ο πληθωρισμός δεν αποκλιμακώνεται με την ταχύτητα που θα ήθελε η αγορά, καθώς η διεθνής αστάθεια και το νέο ενεργειακό κόστος μεταφέρουν πρόσθετες πιέσεις σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Στο βασικό σενάριο του ΙΟΒΕ, η ανάπτυξη τοποθετείται στο 1,8% για το 2026, ενώ ο εναρμονισμένος πληθωρισμός εκτιμάται στο 3,5%. Η εικόνα που περιγράφεται δεν είναι εικόνα ύφεσης, αλλά σαφούς επιβράδυνσης. Η κατανάλωση παραμένει βασικός πυλώνας στήριξης της οικονομίας, όμως δεν αρκεί για να καλύψει πλήρως τις απώλειες από ένα πιο ασταθές εξωτερικό περιβάλλον. Η ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος, η αγορά εργασίας, η αύξηση του κατώτατου μισθού και οι φορολογικές παρεμβάσεις λειτουργούν ως ανάχωμα, αλλά την ίδια ώρα οι πληθωριστικές πιέσεις σε αγαθά και υπηρεσίες, μαζί με την ασθενή αποταμίευση, περιορίζουν τις αντοχές της εγχώριας ζήτησης.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει το ΙΟΒΕ στις επενδύσεις, οι οποίες θεωρητικά μπορούν να κρατήσουν όρθιο τον ρυθμό μεγέθυνσης. Η τελική φάση του Ταμείου Ανάκαμψης, το υψηλό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, η πιστωτική επέκταση και οι ξένες άμεσες επενδύσεις συντηρούν μια θετική βάση.
Ωστόσο, το ίδιο το Ινστιτούτο προειδοποιεί ότι τυχόν αυστηρότερες χρηματοδοτικές συνθήκες ή χαμηλότερη απορρόφηση πόρων από το ΤΑΑ μπορούν να ψαλιδίσουν αισθητά αυτή τη δυναμική. Στο βασικό σενάριο, οι ιδιωτικές επενδύσεις προβλέπεται να αυξηθούν κατά 14%, αλλά η προϋπόθεση είναι να μη χαθεί χρόνος και να μη στραβώσει το διεθνές κλίμα ακόμη περισσότερο.
Το μεγάλο αγκάθι παραμένει το εξωτερικό περιβάλλον. Το ΙΟΒΕ βλέπει επιδείνωση του εξωτερικού ελλείμματος, καθώς η ισχυρή εγχώρια ζήτηση τροφοδοτεί περισσότερες εισαγωγές, την ώρα που οι εξαγωγές πιέζονται από το πιο δύσκολο εμπορικό περιβάλλον και από την ανατίμηση του ευρώ. Αυτή είναι μια κρίσιμη παράμετρος, γιατί δείχνει ότι η ελληνική οικονομία συνεχίζει να αναπτύσσεται με δομικές αδυναμίες που δεν έχουν εξαλειφθεί.
ΤΑ ΧΕΙΡΟΤΕΡΑ
Στο δυσμενές σενάριο, η εικόνα γίνεται αισθητά πιο σκληρή. Η ανάπτυξη πέφτει στο 1,4%, ο πληθωρισμός μπορεί να εκτιναχθεί έως το 4,5% και η ανεργία να κινηθεί στο 8,8%, εφόσον υπάρξει περαιτέρω γεωπολιτική επιδείνωση και νέα ενεργειακή πίεση. Με απλά λόγια, το ΙΟΒΕ λέει ότι αν η διεθνής κρίση βαθύνει, η Ελλάδα θα νιώσει πιο έντονα το κόστος, ακριβώς επειδή παραμένει εκτεθειμένη σε τρεις κρίσιμους τομείς: τουρισμό, ενέργεια και ξένες επενδύσεις.
Υπάρχει, βέβαια, και η αισιόδοξη ανάγνωση. Αν οι ενεργειακές πιέσεις δεν ξεφύγουν από τον βασικό σχεδιασμό και αν η Ελλάδα κερδίσει επιπλέον τουριστικές ροές ως ασφαλέστερος προορισμός σε μια ταραγμένη περιοχή, τότε η ανάπτυξη μπορεί να κινηθεί πάνω από το 2%. Πρόκειται όμως για σενάριο που δεν θα κριθεί στην Αθήνα, αλλά από τη διάρκεια της διεθνούς αβεβαιότητας, τη συμπεριφορά των βασικών αγορών και την πραγματική αντοχή της ευρωπαϊκής οικονομίας.
